Түркістан тауларында әлемдік деңгейдегі курорт салынады

Қазақстанның туристік картасында жаңа атау пайда болуға бет алды — Түркістан облысының Сайрам-Үгем мемлекеттік ұлттық табиғи паркінде әлемдік стандарттарға сай таулы курорт кластері салынатын болады. 20 маусым 2026 жылы Үкімет басшысының бірінші орынбасары Нұрлыбек Налибаев Түркістан облысына жұмыс сапарымен барып, аймақтың туристік индустриясын дамыту мәселелері бойынша кеңейтілген кеңес өткізді. Кеңеске отандық және шетелдік инвесторлар, мемлекеттік органдардың өкілдері мен бизнес қауымдастық мүшелері қатысты.
Бұл кеңес кездейсоқ таңдалмаған: Сайрам-Үгем ұлттық паркі жыл сайын мыңдаған туристерді тартатын табиғи сұлулықтың шынайы қазынасы болып табылады. Паркте 1 500-ден астам өсімдік түрі, жүздеге жуық жануар түлігі тіршілік етеді, ал таудың биіктігі 4 000 метрден асады. Бірақ осынша бай табиғат қорымен салыстырғанда туристік инфрақұрылымы әлі де жеткіліксіз деңгейде қалып отыр. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың экотуризмді ел экономикасының басымдықтарының бірі ретінде айқындауы осы олқылықты жою жолындағы шешуші қадам болды.
Кеңесте талқыланған жобалар Түркістан облысының туристік мүмкіндіктерін мүлде жаңа деңгейге шығаруға бағытталған. Бірінші кезектегі жоспарлар қатарында — Бұрғылық шатқалында заманауи демалыс аймағын салу, Қасқасу шатқалында туристік-рекреациялық кешен құру, сондай-ақ Сайрамсу шатқалында туристік инфрақұрылымды дамыту. Аталған бағыттардың барлығы экологиялық, отбасылық және белсенді туризмді қамтамасыз ететіндей етіп жасалынған. Ең ірі жоба Төлеби және Түлкібас аудандарында халықаралық деңгейдегі апарт-кешендер мен таулы-шаңғы кластерін салуды көздейді. Жалпы инвестиция көлемі 172 миллиард теңгеге жуық бағаланады — бұл Оңтүстік Қазақстан үшін бұрын-соңды болмаған ауқымды жатырқатқыш жоба.
Бірінші орынбасар Нұрлыбек Налибаев кеңесте инвесторларға нақты талаптар қойды. «Барлық ұсыныстар мұқият зерттелуі тиіс, нақты есептелген және жүзеге асырылуы мүмкін жобаларға артықшылық берілуі керек. Бізге әдемі эскиздер емес, нақты нәтижелер қажет. Сондықтан әрбір жоба бойынша міндеттемелер мен орындалу мерзімдері айқын белгіленуі тиіс. Инвестор өз міндеттемелерін орындамаса, жер мемлекетке қайтарылады», — деді ол. Бұл сөздер кейбір инвесторлар тарапынан ескерту ретінде қабылданды, алайда тәжірибелі кәсіпкерлер мұны нарықты тәртіпке келтіру және жауапсыз ойыншылардан тазарту жолындағы дұрыс қадам деп бағалады.
Демалыс аймағының жетекшісі Тайымас Тұрсынбаев бизнесшілер тарапынан туған нақты мәселелерді көтерді. Оның айтуынша, аймақтағы демалыс зонасы Түркістан облысында ең биік таулы демалыс орындарының бірі болып саналады — теңіз деңгейінен 2 000 метр биіктікте орналасқан. «Біз Сайрам-Үгем ұлттық паркіндегі аумақты 40 жылдық мерзімге ұзақ мерзімді жалға алдық. Ішкі туризмнің дамуы инфрақұрылымның дамуымен қатар жүруі тиіс. Бұдан басқа, бұл таулы жер болғандықтан, мұнда тұрақты медициналық пункт пен ТЖД бекеті болуын қалаймыз. Демалушылардың тауға шығуы жиі болады, жарақат алу және басқа да төтенше жағдайлар туындайды», — деп атап өтті ол. Бұл мәселе кеңесте жеке қаралып, тиісті органдарға тапсырма берілді.
Төлеби ауданының әкімі Еркегали Алимқұлов аймақтың қазіргі туристік әлеуетін таныстырды. Оның мәліметі бойынша, Төлеби ауданы Түркістан облысының ең белсенді дамып жатқан туристік аудандарының бірі болып табылады: мұнда 260 демалыс және туризм объектісі жұмыс істейді. Туризм үш негізгі бағытта дамып келеді, ал Ақмешіт, Бірколік шатқалы сияқты табиғи ескерткіштер бүкіл аймақ пен шет елдерден демалушыларды тартады. «Бізде бар нәрсені тек реттеп, дамыту жеткілікті — туристер өздігінен келеді. Инфрақұрылымды жақсартсақ, ағын бірнеше есе артады», — деді әким.
Жоспарланған таулы-шаңғы кластері аясында туристік ауылдар, заманауи қонақүйлер, отбасылық демалыс аймақтары, спорттық-ойын-сауық объектілері және канат жолдары салынады. Жыл бойы жұмыс істейтін туристік инфрақұрылым аймақтың тартымдылығын Қазақстан және шет ел туристері үшін айтарлықтай арттырады деп болжануда. Туризм саласының сарапшылары бұл жобаның іске асуы Түркістан облысында жылына кемінде 500 000 қосымша туристтің болуына жағдай жасайды деп бағалайды, ал жергілікті тұрғындар үшін мыңдаған жаңа жұмыс орны ашылады деген үміт бар.
Экотуризмді дамыту стратегиясы — тек экономикалық мәселе емес, бұл сонымен бірге табиғатты сақтаудың жаңа тәсілі. Дүниежүзілік тәжірибе экотуризмнің дұрыс ұйымдастырылған жағдайда табиғи аумақтарды бүлдіруден гөрі қорғайтынын дәлелдеп отыр. Кения, Коста-Рика немесе Норвегия секілді елдер осы жолмен жергілікті тұрғындарды байытып, жануарлар мен өсімдіктер дүниесін сақтап қалды. Қазақстан да осы жолды таңдай отырып, Сайрам-Үгемнің бірегей экожүйесін ұрпаққа аманат ете алады. Егер барлық инвестициялық жоспарлар уақтылы және сапалы іске асырылса, Түркістан тауларындағы жаңа курорт Орталық Азияның туристік картасында маңызды орынды алуы әбден мүмкін.