Шымкент тұрғындарының дауысы: Әкім аудандарды аралап, халықтың мұң-мұқтажын тыңдады

Қазақстанның оңтүстігіндегі ірі мегаполис — Шымкент қаласында халықпен тікелей диалог дәстүрі жаңа сатыға көтерілуде. 21 қыркүйек 2026 жылы қала әкімі Ғабит Сыздықбеков Еңбекші, Тұран, Қаратау, Әл-Фараби және Абай аудандарының тұрғындарымен кезекті көшпелі кездесу өткізді. Бұл шара — биліктің халыққа жақындауының нақты көрінісі ғана емес, сонымен бірге үш миллионнан астам тұрғыны бар қала инфрақұрылымының жан-жақты проблемаларын шешуге бағытталған жүйелі жұмыстың бір бөлігі.
Көшпелі кездесу форматы Қазақстанда соңғы жылдары жергілікті басқару тәжірибесінде барған сайын кең қолданыс тауып келеді. Бұл тәсілдің ерекшелігі — шенеуніктердің кабинеттен шығып, тікелей халық арасына баруында. Шымкент сияқты жылдам өсіп жатқан қала үшін мұндай кездесулер өзгеше маңызға ие: 2019 жылы республикалық маңызы бар қала мәртебесін алған Шымкент бүгінде Астана мен Алматыдан кейінгі үшінші ірі қалалық орталыққа айналды. Халық санының жедел өсуі, жаңа аудандардың қалыптасуы, ескі тұрғын үй қорының тозуы — мұның бәрі коммуналдық инфрақұрылымға орасан зор жүктеме түсіруде.
Кездесу барысында тұрғындар тарапынан көтерілген мәселелер қаланың жылдар бойы жинақталған проблемаларын айқын көрсетті. Газбен және ауыз сумен қамту, кәріз жүйесінің тозығы жеткен желілері, жылу мен электр жабдықтаудағы үзілістер, көшелерді жарықтандырудың жеткіліксіздігі — осы тақырыптар тұрғындардың ең өткір наразылығын тудырды. Статистикаға жүгінсек, Шымкент қаласының коммуналдық желілерінің едәуір бөлігі өткен ғасырдың 70–80-жылдарында салынған және физикалық тозу деңгейі жоғары. Кейбір аудандарда су жеткізу желілерінің тозу пайызы 60–70 процентке жетеді, бұл апатты жарылыстардың жиілеуіне және тұрғындарды сапалы сумен қамтудың нашарлауына тікелей себеп болып отыр.
Кездесуге қатысқан Энергетика және инфрақұрылымды дамыту басқармасының басшысы Нұрлан Бекжанов тұрғындардың алаңдаушылығын мойындай отырып, атқарылып жатқан жұмыстар туралы нақты деректер келтірді. «Биылғы жылы қала бюджетінен коммуналдық инфрақұрылымды жаңартуға бөлінген қаражат өткен жылмен салыстырғанда 30 пайызға артты. Алайда мәселелердің ауқымы зор, сондықтан жұмысты кезең-кезеңімен, басымдықтарды нақты белгілей отырып жүргіземіз», — деді ол. Осындай мәлімдемелер тұрғындарда белгілі бір үміт ұялатқанымен, нақты нәтижені халық бірнеше айдан соң ғана бағалай алады. Еңбекші ауданының тұрғыны Зауреш Мамытбекова өз пікірін бүкпесіз айтты: «Мен 20 жыл бойы осы проблемалар туралы айтып келемін. Биылғы кездесуде өкілдердің тыңдап отырғанын көрдім, жазып алды, тапсырмалар берілді. Уәде емес, нәтиже керек бізге».
Шымкент тұрғындарының коммуналдық мәселелерге қатысты наразылығы жаңа құбылыс емес. Тарихи тұрғыдан алғанда, қала 1990-жылдардан бастап белсенді халықтық өсімді бастан кешіріп, жоспарлы экономика тұсында салынған инфрақұрылымның жаңа демографиялық шындыққа сай келмей қалуы ауыр салдар туғызды. Ал 2000-жылдардың ортасынан бастап жаппай тұрғын үй салу үрдісі жеке инвестициялардың шоғырлануымен қатар жүрді, бірақ мемлекеттік инфрақұрылымдық инвестициялар жеткіліксіз болды. Дәл осы тарихи олқылық бүгінгі проблемалардың тамырында жатыр. Салыстыру ретінде айтсақ, Астанада инфрақұрылымды жаңарту бағдарламаларына жылына жан басына шаққанда едәуір көп қаражат бөлінетіні белгілі, бұл Шымкент сияқты өңірлік орталықтар үшін ресурстардың теңгерімсіз бөлінуі мәселесін өзекті етеді.
Кездесуде көтерілген мәселелер тиісті басқармалармен бірлесіп зерделеніп, шешу бойынша нақты тапсырмалар берілгені белгілі болды. Тұрғындардың өтініштері назарға алынып, орындалу барысы бақылауға қойылды. Сарапшылардың пікірінше, мұндай диалог механизмдері тиімді болуы үшін бірнеше шарт сақталуы тиіс: берілген тапсырмалардың орындалу мерзімдері нақты белгіленуі, бақылау тетігі ашық болуы және тұрғындарға кері байланыс берілуі керек. Урбанист-сарапшы Әлібек Жұмабеков бұл мәселені кеңірек контексте бағалайды: «Көшпелі кездесулер — бастамасы дұрыс. Бірақ жүйелі өзгеріс үшін тек кездесу жеткіліксіз. Цифрлық өтініш-шағым платформалары, ашық бюджет деректері, тұрақты есеп беру — мінекей, заманауи қалалық басқарудың негізгі элементтері».
Болашақ перспективалар тұрғысынан алғанда, Шымкент алдында екі жолдың бірін таңдау міндеті тұр: тозған инфрақұрылымды кешенді жаңарту бағдарламасын іске асыру немесе нүктелік жөндеулермен шектелу. Бірінші жол едәуір көп қаражат пен саяси ерік-жігерді талап ете отырып, ұзақ мерзімді экономикалық тиімділік береді. Екінші жол — уақытша шешім, ол проблемаларды тек кейінге шегереді. Қаланың 2030 жылға дейінгі даму стратегиясында инфрақұрылымды жаңарту приоритетті бағыт ретінде белгіленген. Халықпен кездесу барысында берілген тапсырмалардың орындалуы осы стратегияның іс жүзінде қалай жүзеге асырылатынының нақты сынағы болмақ. Тұрғындар шыдамдылықпен нәтижені күтуде, ал биліктің бұл сенімді ақтауы — Шымкенттің болашақ дамуындағы аса маңызды міндет болып қала бермек.