Түркістан облысында көгалдандыру жаңа белеске шықты: 400 миллион теңгелік питомник ашылды

3 шілде 2026 жыл. Түркістан облысы соңғы жылдары еліміздің экологиялық картасындағы аса маңызды аймаққа айналуда. «Таза Қазақстан» бағдарламасының шеңберінде жүргізіліп жатқан кешенді жұмыстардың арқасында облыс орталығында 400 миллион теңге тұратын жаңа питомник іске қосылды. 10 гектар алқапта орналасқан бұл кешен жыл сайын миллиондаған көшет пен гүл өсіруге мүмкіндік береді, бұл өңірді тек өз саздырмалық материалымен қамтамасыз етіп қана қоймай, елдің басқа аймақтарына да өнім жеткізуге жол ашады.
Питомниктің маңыздылығын түсіну үшін аймақтың тарихи-экологиялық жағдайына назар аударған жөн. Түркістан облысы ғасырлар бойы климаттың қатаңдығымен, жазғы ыстықтың адамдарды тықсыратынымен және шаңды боранмен танымал болды. Ауаның тозаңданып, жел эрозиясының күшеюі — бұл аймақтың тұрғындарына жақсы таныс мәселе. Соңғы онжылдықта жүргізілген зерттеулер Түркістан қаласындағы орташа температураның бірте-бірте төмендеп жатқанын көрсетеді, бұл жасыл желектің кеңеюімен тікелей байланысты деп есептейді мамандар. Дәл осы жетістікті облыс әкімі Нұралхан Күшеров айрықша атап өтті: «Соңғы сегіз жылда Түркістанның климаты өзгерді, орташа температура біраз төмендеді. Бұл — жүйелі жұмыстың нәтижесі».
Питомниктің құрылысы өткен жылдың қазан айында басталды. Объектіде қазіргі уақытта ағаш көшеттері мен сәндік өсімдіктер өсірілуде. Болашақта кешен толық қуатқа шыққан кезде жылына шамамен 700 мың бір жылдық гүл, бір миллион жапырақты ағаш көшеті, 50 мың қылқан жапырақты ағаш және 100 мың көп жылдық гүл өсімдіктерін дүниеге әкелуге қауқарлы болады. Бұл сандар алдымен таңқалдырады: Түркістан қаласының парктері, алаңдары, көшелері мен қоғамдық кеңістіктерін тек осы бір объектіден шыққан материалмен жасыландыруға болады деген сөз. Алдағы кезеңде жылыжай кешенін кеңейту, объектіге апаратын асфальт жолды салу, табиғи газ бен ауыз суды тарту, сондай-ақ мамандандырылған зертхана ашу жоспарлануда.
Облыс әкімі Нұралхан Күшеров питомникке тікелей барып таныса отырып, өңірлік масштабтағы ойын ортаға салды: «Бізде барлық мүмкіндік бар. Мұндай питомниктерді тек облыс орталығында ғана емес, барлық аудандар мен қалаларда ашу керек, сонда басқа өңірлерді де көшетпен қамтамасыз ете аламыз. Халыққа түсіндіру жұмыстарын жүргізу де кем маңызды емес. Егер әрбір тұрғын өз үйінің ауласына бір ағаш отырғызса, экологиялық ахуал айтарлықтай жақсарады». Бұл сөздер жай ұрандық сипатта емес: соңғы жылдарда халықты ағаш отырғызуға жұмылдырудың нақты нәтижелері байқала бастады. Биыл Түркістан облысында бір миллионнан астам ағаш отырғызу жоспарланған, тек көктемгі маусымда 332 мыңнан астам көшет жерге тігілді.
Облыстың экология саласындағы сарапшылары питомниктің ашылуын стратегиялық маңызы бар қадам деп бағалайды. «Бұрын біз саздырмалық материалды сырттан, кейде тіпті шетелден тапсырыс беруге мәжбүр болдық. Бұл қымбатқа түсетін және уақытты ысырап ететін жол. Енді өзіміздің питомнигіміз болған соң, материалды жедел, арзан және сапалы түрде алуға мүмкіндік туды», — дейді облыстық «Жасыл аймақ» орталығының агрономы Бекзат Жаңабергенов. Оның пікірінше, жергілікті жағдайға бейімделген көшеттер сыртқы материалға қарағанда тамыр жаюда анағұрлым тиімді нәтиже береді.
Халықтың реакциясы да айтарлықтай оң. Түркістан қаласының тұрғыны, зейнеткер мұғалім Зухра Нұрмағамбетова: «Мен бұл қалада туып өстім. Бала кезімде жаз айларында үйден шыға алмайтынбыз — ыстық адамды тас қылатын. Қазір ағаштар өскен соң, саябақтарда серуен жасауға болады, балалар сыртта ойнайды. Бұл — шынайы жетістік», — деп бөліседі. Тұрғындардың мұндай куәліктері статистикадан кем болмайтын дәлел болып табылады. Тіршілік сапасы жақсарған кезде қала «жанданады» деген ойды экологтар да, урбанистер де мойындайды.
Бүгінде облыста барлығы 14 питомник жұмыс істейді. Бірақ ең маңыздысы — жаңа объектінің тек сан жағынан емес, сапа жағынан да жаңа стандарт орнататыны. Мамандандырылған зертхана салу жоспары өсімдіктердің ауруға төзімділігін арттыру, жаңа сорттарды сынақтан өткізу және климатқа бейімделген түрлерді таңдап алу мүмкіндігін береді. Бұл — жергілікті ғылым мен практиканың үйлесімін қалыптастырудағы маңызды бетбұрыс.
Түркістан облысының тәжірибесі — бүкіл Қазақстан үшін үлгі бола алатын модель. Жергілікті ресурстар мен мемлекеттік қолдауды тиімді пайдалана отырып, экологиялық жағдайды сапалы өзгертуге болатынын облыс дәлелдеп отыр. «Таза Қазақстан» бағдарламасы аясында атқарылып жатқан бұл жұмыстар — тек ағаш отырғызу ғана емес, болашақ ұрпаққа таза ауа мен сау орта қалдыру жолындағы ұзақ мерзімді инвестиция. Питомниктен шыққан әрбір көшет — бір ұрпақтан екінші ұрпаққа берілетін жасыл мұраның тірі куәсі деуге болады.