Түркістан облысы туризм мен инвестицияда жаңа белеске шықты: Қазақстан мен Өзбекстан аймақтар арасындағы ынтымақтастықты нығайтты

27 шілде 2026 жыл. Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы аймақаралық байланыстарды жандандыру мақсатында өткізілген Өңірлер басшылары кеңесінің алғашқы отырысы екі ел үшін де тарихи маңызы бар оқиғаға айналды. Осы жиында Түркістан облысының әкімі Нұралхан Күшеров облыстың Өзбекстанның бірқатар аймақтарымен туризм, ет мал шаруашылығы және балық шаруашылығы салаларындағы белсенді ынтымақтастығы туралы мәлімдеді. Бұл мәлімдеме екі іргелес мемлекеттің шекаралас өңірлері арасындағы қатынастардың сапалы жаңа деңгейге өтіп жатқанының айқын дәлелі болды.
Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы Өңірлер басшылары кеңесінің алғашқы отырысы — бұл екі ел президенттерінің бастамасы арқасында іске асырылған стратегиялық платформа. Соңғы жылдары екі мемлекет арасындағы сауда айналымы тұрақты өсу үстінде: 2025 жылы өзара сауданың көлемі 4 миллиард долларға жуықтады деген бағалаулар бар. Бірақ экономикалық байланыстарды тек орталық деңгейде ұстап отыру жеткіліксіз екені де анық болды — нақты нәтижеге жету үшін аймақтық өзара іс-қимыл қажет. Осы тұжырымнан туындаған кеңес бүгін нақты жемістерін бере бастады.
Нұралхан Күшеров отырыста айтқанындай, Түркістан облысы қазір Ташкент облысымен белсенді серіктестікте. Оған қоса, Самарқанд облысымен, Бұқара мен Хиуа аймақтарымен де келісімдер жасалып, байланыстар орнатылды. Іс жүзінде бұл не дегенді білдіреді? Түркістан қаласының туристік компаниялары мен қонақүй өкілдері бірлесіп Хиуаға, Бұқараға және Самарқандқа барды. Нәтижесінде екіжақты тур бумалары жасақталды. Бүгінде осы бумаларды насихаттау және туристік ағымды арттыру жұмыстары қызу жүргізілуде. «Тек өткен жылдың өзінде біз 1,5 миллион туристті қабылдадық», — деп атап өтті Күшеров. Бұл сан — облыс үшін рекордтық көрсеткіш.
Туризм саласындағы серіктестіктің логикасы түсінікті: Түркістан — Орта Азияның рухани орталығы, Қожа Ахмет Ясауи кесенесімен атақты киелі қала. Өзбекстандағы Самарқанд, Бұқара, Хиуа да дүниежүзілік туристердің назарын аударатын ежелгі мәдениет ошақтары. Екі елдің бұл аймақтарын бір маршрутқа біріктіру туристік тартымдылықты бірнеше есе арттырады. Туризм саласының сарапшысы Айнұр Сейітқалиева бұл туралы: «Орта Азия туристік картасында жаңа бренд қалыптасуда. Бір сапармен бірнеше ЮНЕСКО мұрасын аралауға мүмкіндік беретін маршруттар — бұл бүгінгі заманауи туристтің ең үлкен арманы. Екі елдің бірлескен тур бумалары осы сұранысты толық қанағаттандыра алады», — деп пікір білдірді. Сарапшылардың бағалауынша, 2026–2028 жылдары Түркістан облысына келетін туристер санын 2–2,5 миллионға жеткізу нақты мақсат болып табылады.
Туризммен қатар, ынтымақтастықтың екінші маңызды бағыты — ет мал шаруашылығы. Екіжақты келісімдер шеңберінде өзбекстандық «Meat Magnet» компаниясы Түркістан облысында ет өндіру жобасын іске асыруда. Бұл жоба аймақта жұмыс орындарын ашып, жергілікті халықтың табысына оң ықпал ететіні анық. Мал шаруашылығы — Түркістан облысы үшін дәстүрлі сала, бірақ оны өнеркәсіптік негізге көшіру әлі толық аяқталмаған. Өзбекстандық инвесторлардың тәжірибесі мен капиталы осы олқылықты толтыруға септігін тигізеді деп күтілуде. «Meat Magnet» компаниясының Қазақстандағы өкілі Отабек Юсупов: «Біз Түркістан облысында ауқымды мал шаруашылығы кластерін құруға мүдделіміз. Жергілікті жер ресурстары мен мал басы — бұл орасан зор потенциал. Оны дұрыс ұйымдастырып, нарыққа шыға білсек, нәтиже ерекше болады», — деді.
Балық шаруашылығын дамыту мен демалыс аймақтарын құру жобалары да ынтымақтастық күн тәртібіндегі маңызды мәселелердің бірі болып табылады. Өзбекстандық инвесторлардың бұл бағытта да белсенділік танытуы назар аудартады. Түркістан облысында Арал теңізінің тартылуынан кейін балық шаруашылығы елеулі дағдарысқа ұшырағаны тарихтан белгілі. Алайда Сырдария өзені бойы мен облыстың су ресурстары бүгін де жеткілікті мүмкіндік береді. Инвестициялар мен жаңа технологиялар арқылы бұл саланы қайта жандандыру — маңызды стратегиялық міндет. Жергілікті балықшы кәсіпкер Серікбол Оразов: «Жылдар бойы жаңа инвестициялар келмей, саламыз баяу дами берді. Енді өзбекстандық серіктестер қызығушылық танытып жатса, бұл жақсы жаңалық. Бірге жасасақ, нәтиже тезірек болады», — деп үміт артты.
Осы серіктестікті кеңірек тарихи контексте қарастыратын болсақ, Қазақстан мен Өзбекстанның аймақаралық ынтымақтастыққа жүйелі түрде мән бере бастауы — соңғы бес-алты жылдың жемісі. Кеңес дәуірінде осы екі республика бір одақтың құрамында болды, бірақ тәуелсіздіктен кейін өзара байланыстар бірнеше рет шиеленіс пен суықтықтан өтті. Бүгінгі ахуал мүлде басқа: екі ел де прагматикалық ынтымақтастықтың артықшылығын айқын түсінуде. Өңірлер басшылары кеңесі — сол тұжырымның институционалдық жемісі. Жергілікті саясатты зерттеуші Дамир Əбенов бұл туралы: «Орталық деңгейдегі дипломатия шартты — жергілікті деңгейдегі нақты серіктестік нәтиже. Осы екеуін ұштастырған ел ғана шынайы интеграцияға жетеді», — деп қысқа қайырды.
Туристік ағымды арттыру, ет өндірісін кеңейту, балық шаруашылығын жаңғырту — бұл үш бағыт Түркістан облысының жан-жақты дамуының тірегіне айналатын болады. Алдағы уақытта аймақаралық ынтымақтастықтың жаңа келісімдерге, бірлескен кәсіпорындарға және инфрақұрылымдық жобаларға ұласатыны күтіледі. Екі өркениеттің, екі достас халықтың ортақ табысы — бұл тек экономикалық пайда емес, ол аймақтық тұрақтылықтың да кепілі.