Түркістан облысында биологиялық белсенді қоспалар зауыты салына бастады: импортты алмастыру жолындағы жаңа қадам

28 шілде 2026 жылы Түркістан облысында маңызды өндірістік оқиға орын алды — биологиялық белсенді қоспалар өндіретін заманауи зауыттың іргетасы қаланды. Бұл жоба Қазақстан Президентінің экономиканы әртараптандыру және импортты алмастыратын өндірістерді дамыту туралы тапсырмалары аясында жүзеге асырылуда. Салалық маман мен өңірлік билік өкілдері аталған кәсіпорынның іске қосылуы елдің фармацевтика нарығындағы теңгерімді түбегейлі өзгертеді деп есептейді.
Жобаның іске асырылу тарихы туралы айтар болсақ, Түркістан облысы соңғы бірнеше жыл ішінде инвестициялық белсенділіктің нағыз алаңына айналды. Облыс аумағында бүгінгі күнге дейін 176 миллиард теңге сомасына 31 жоба жүзеге асырылды, ал ағымдағы жылы жалпы құны 280 миллиард теңгені құрайтын тағы 39 жоба іске асырылуда. Жаңа зауыттың құрылысы — осы серпінді даму процесінің логикалық жалғасы. Нарықты талдау нәтижелері көрсеткендей, өңірдің фармацевтикалық өнім нарығының 100 миллиард теңгеге жуық бөлігі қазіргі уақытта импортқа тәуелді күйінде қалып отыр. Бұл сан — тек экономикалық мәселе ғана емес, сонымен бірге елдің стратегиялық тәуелсіздігіне тікелей қатысты мәселе.
Зауыттың техникалық сипаттамасы да назар аударарлық. Кәсіпорын 10 гектар жер алаңында орналасатын болады. Жалпы инвестиция көлемі 20,4 миллиард теңгені құрайды. Құрылыс 2026–2027 жылдарға жоспарланған, яғни нысан жуық арада пайдалануға берілмек. Толық қуатқа шыққаннан кейін зауыт жылына 464 миллион бірлікке дейін биологиялық белсенді қоспа өндіре алатын болады. Бұл көрсеткіш тек ішкі нарықтың қажеттілігін қана емес, болашақта экспорт мүмкіндіктерін де қамтамасыз ете алатын деңгей. Оның үстіне кәсіпорын толық жұмыс режиміне шыққан соң шамамен 500 тұрақты жұмыс орнын ашады — бұл облыс тұрғындары үшін айтарлықтай маңызды әлеуметтік нәтиже.
Түркістан облысының әкімі Нұралхан Күшеров жобаның стратегиялық мәнін атап өтті: «Жаңа кәсіпорынның салынуы елдің импортқа тәуелділігін азайтуға, өңір экономикасын нығайтуға және денсаулық сақтауға қажетті сұранысқа ие өнімдердің өндірісін жолға қоюға мүмкіндік береді. Толық қуатқа шыққаннан кейін зауыт 500-ге жуық адамды тұрақты жұмыспен қамтамасыз етеді». Бұл сөздер — тек салтанатты тіл емес, нақты экономикалық міндеттемелер. Облыс басшылығы инвесторлармен тиімді ынтымақтастықты орнату арқылы өңірдің бәсекеге қабілеттілігін арттырып отыр.
Жобаны жүзеге асыратын компания — Orzax Central Asia, ол Орзакс Фармасьютикалс энд Кемикал Индастри Инкорпорейтед атты түрік корпорациясының еншілес құрылымы болып табылады. Бұл корпорация 50-ден астам елге 150-ден артық атаудағы өнімді экспорттайды. Компанияның негізін қалаушы Алимоғлу Селман ризашылығын жасырмады: «Қазақстан Республикасының үкіметіне және Түркістан облысы басшылығына жобаны қолдағаны үшін алғыс айтқым келеді. Зауыттың құрылысы белгіленген мерзімде аяқталады, ал кәсіпорын Түркістан облысының экспорттық әлеуетін дамытуға өз үлесін қосады». Бұл — Қазақстан мен Түркия арасындағы ынтымақтастықтың тағы бір нақты жемісі.
Сарапшылар бұл жобаны Қазақстанның фармацевтика саласындағы жаңа беталысының айқын символы ретінде бағалайды. Алматылық экономика саласының сарапшысы Айгүл Сейткалиеваның пікірінше: «Биологиялық белсенді қоспалар нарығы жылдан жылға 15-20 пайызға өсіп отыр. Бұл сегменттегі ішкі өндірістің дамуы Қазақстанға тек ішкі тұтынушыны қамтамасыз етіп қана қоймай, орта мерзімді перспективада ТМД елдері мен Орта Азия нарықтарына белсенді түрде шығуға мүмкіндік береді». Тарихи тұрғыдан алғанда, Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Орта Азия елдері фармацевтикада өндірістік базасын іс жүзінде жоғалтты. Соңғы онжылдықта ғана бұл саладағы бастапқы өндіріс қайта жанданып, мемлекеттік қолдауды жүйелі түрде ала бастады.
Жергілікті тұрғындардың реакциясы да оптимизмге толы. Кентау қаласының тұрғыны, бұрынғы медициналық қызметкер Бақытгүл Жақыпова: «Бұл зауыт тек жұмыс орны ғана емес, ол өңіріміздің болашаққа сенімділігі. Балаларымыз туған жерінде мансап жасай алатынына сеніміміз арта береді» — деп бөлісті өз ойымен. Бұл пікір — инвестицияның тек қаржылық-экономикалық ғана емес, терең әлеуметтік мәнін де айқын аңғартады.
Болашаққа қарар болсақ, кәсіпорын іске қосылған соң Түркістан облысы Қазақстанның фармацевтикалық картасындағы өз орнын одан әрі бекіте түседі. Елдің оңтүстік өңірі тарихи-мәдени мұрасымен қатар, заманауи өндірістік орталыққа айналу жолында нақты қадамдар жасауда. 20,4 миллиард теңгелік инвестиция — бұл тек бір зауыттың бағасы ғана емес, бүкіл өңірдің болашағына жасалған стратегиялық салым. Президенттің экономикалық тапсырмалары нақты кәсіпорындарға, нақты жұмыс орындарына және нақты адамдардың өміріне жақсартуға айналып жатқанын бұл жоба тағы да дәлелдеп отыр. Импорттық тәуелділіктен арылу, өндірістік базаны нығайту, жаңа экспорттық мүмкіндіктер ашу — мінекей, Түркістан облысының биологиялық белсенді қоспалар зауыты шешуге тиіс стратегиялық міндеттер осылар.