Түркістанда әлеуметтік нан: қалтаға жеңіл, дастарханға мол

1 тамыз 2026 жыл. Түркістан қаласының тұрғындары бүгінде әлеуметтік маңызы бар азық-түлік өнімдерін нарықтық бағадан 30–40 пайыз арзанырақ сатып ала алады. Бұл — жай ғана жеңілдік емес, жылдар бойы қалыптасқан мемлекеттік қолдау мен жеке кәсіпкерліктің бірлескен еңбегінің жемісі. Ең жоғары сұранысқа ие болып отырған өнім — бір буханкасы небәрі 70 теңгеге сатылатын әлеуметтік нан. Бұл бағаның өзі қазіргі инфляция заманында қарапайым отбасы үшін аса маңызды. Аймақтың азық-түлік қауіпсіздігін нығайтуға бағытталған осы бастама бүгінде облыстық деңгейде де, республикалық деңгейде де үлгі ретінде қаралуда.
Нанды арзан ету — оңай шаруа емес. Бұл үшін ондаған жылдық тәжірибе, шебер ұйымдастырушылық және мемлекеттің нақты қолдауы қажет. Түркістандық Сауле Үкібаева осы нанхана кәсіпорнында 24 жыл бойы еңбек етіп келеді. Ол ұн илеуден бастап, пештен дайын нан шығарғанға дейінгі барлық процесті жетік меңгерген маман. Жұмыс күні кешкі уақытта басталады — себебі таңертеңгілік нан таза, ыстық болып тұрғындарға уақытында жеткізілуі тиіс. «Бір илемге 500 килограмнан астам қамыр пайдаланамыз. Бір ашытқыдан шамамен 180 буханка нан шығады. Одан кейін қамырды ашуға қойып, жарты сағаттан соң пешке салып пісіреміз», — дейді Сауле апай. Оның айтуынша, жалақы жақсы, ал ең маңыздысы — өз еңбегінің халыққа тікелей пайда беріп жатқанын сезіну.
«Ғажайып-П» ЖШС-нің бұл тарихы 31 жылдан астам уақытқа созылады. Кәсіпорын осы жылдар ішінде нан өндірісінің барлық қыр-сырын игеріп, аймақтың ең ірі нан өндірушілерінің біріне айналды. Бүгінде Сауле сияқты он шақты маман тәулік бойы үзіліссіз жұмыс істейді. Кәсіпорын директоры Перизат Есенова ассортиментті кең ұстай отырып, негізгі назарды дәл әлеуметтік нанға аударатынын атап өтеді: «Күн сайын 7–8 мың буханка нан шығарамыз. Бағаны ұстап тұру үшін нан-тоқаш өнімдерін әлеуметтік дүкендерге жеңілдетілген бағамен жеткіземіз. Сонымен қатар, апта сайын жәрмеңкелерге қатысып, арнайы белгіленген алаңдарда әлеуметтік нанды өткіземіз. Қаладағы барлық әлеуметтік дүкендерді де өз өнімімізбен қамтамасыз етеміз». Бұл тәсіл бағаны нарықтан тыс ұстаудың тиімді жолы екені дәлелденген.
Сұраныстың жоғарылығы кәсіпорынды өндіріс көлемін арттыруға итермеледі. Қазір екінші нанхана құрылысы басталып кетті. Жобаны іске асыру үшін жергілікті әкімшілік жер телімін бөліп, қажетті қолдауды көрсеткен. Бұл — жай ғана рәсімдік ыңғайластық емес, мемлекет пен бизнестің нақты серіктестігінің мысалы. Жаңа нанхана іске қосылған соң, өндіріс қуаты екі есеге артуы күтілуде, бұл тұрғындарды арзан нанмен тіпті тұрақты қамтамасыз ету мүмкіндігін береді. Жергілікті сарапшылар мұндай инвестицияны дер кезінде жасалған дұрыс шешім деп бағалайды.
Алайда тек нанмен шектелмейді. Тұрақтандыру қорының маңызды рөлі осында айқын көрінеді. «Түркістан» АҚ СӨК тұрақтандыру қоры департаментінің директоры Лаура Жанасбаеваның айтуынша, қолдау тек сауда желілеріне ғана емес, жергілікті өндірушілерге де берілуде: «Тұрақтандыру қоры арқылы басқа азық-түлік өндірушілерімен де шарттар жасалды. Біз тек айналым схемасымен ғана емес, форвардтық келісімшарттар бойынша да жұмыс істейміз. Жергілікті көкөніс өндірушілеріне алдын ала қаражат бөлініп, олар оны өндірісте пайдаланады. Содан кейін өсірілген өнім тұрақтандыру қорына жеңілдетілген бағамен өткізіліп, халыққа белгіленген бағамен сатылады». Бұл тәсіл аграрлық секторды ынталандырып, бағаны тұрақты ұстаудың кешенді механизмін қалыптастырады.
Бүгінде Түркістандағы әлеуметтік тауарлар 42 әлеуметтік дүкенде, бес ірі супермаркетте және 15 мамандандырылған сауда нүктесінде сатылады. Апта сайынғы ауылшаруашылық жәрмеңкелерінде және «Қуаныш» нарығында да осы өнімдерді табуға болады. Бағалар нарықтық бағадан 30–40 пайызға төмен. Тұрақтандыру қорының қоймаларында қазіргі уақытта 34 миллион теңгелік өнім қоры сақталып отыр. Бұл — кенеттен туындаған тапшылыққа қарсы сенімді буфер. Аймақтағы тұрғындар «Бұрын нанды қымбатқа алатынбыз, енді ай сайын едәуір үнемдей алатын болдық», деп риза көңілмен айтады.
Сауда нүктелері желісін кеңейту жоспарлары да нақты қадамдармен жүзеге асырылуда. Сегіз жер телімі дайындалып болды, онда жеке инвестициялар есебінен жаңа объектілер салынады. Бұл — тек мемлекетке жүктелген жауапкершілікті жеке сектор арқылы бөлісудің ойластырылған моделі. Экономисттердің бағалауынша, мұндай аралас инвестициялық тәсіл ұзақ мерзімді тұрақтылықты қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, жергілікті жұмыс орындарын ашу, шағын бизнесті дамыту, азық-түлік тізбегін қысқарту — осының бәрі аймақтың жалпы экономикалық денсаулығына оң ықпал етеді.
Түркістан тәжірибесі жалпыұлттық маңыз алып отырған бастама. Бағаны нарықтан тыс ұстап, сапаны жоғары деңгейде сақтай отырып, жергілікті өндірісті дамыту — бүгінгі Қазақстанның аймақтық саясатының жарқын мысалы болып табылады. Мемлекет тек бақылаушы рөлінде емес, белсенді серіктес ретінде бизнеспен бірге жұмыс істейді. Ал Сауле Үкібаева сияқты ондаған жыл бойы нан пісіріп келе жатқан адамдар — осы жүйенің тірегі, халықтың тамағы мен сенімінің қайнар бұлағы. Небәрі 70 теңгеге сатылатын нанның артында осынша еңбек, осынша жауапкершілік жатыр.