Кентауда жаңа өндірістің желі соқты: «Turan» ЭАА-да екі заманауи зауыт іске қосылды

28 маусым 2026 жыл күні Түркістан облысының Кентау қаласында елеулі оқиға болды — «Turan» арнайы экономикалық аймағында Kentau Cable Industries компаниялар тобының екі ірі өндірістік объектісі бір мезгілде ашылды. Бұл оқиға монощалалас қала мәртебесіндегі Кентау үшін нағыз серпіліс болып табылады: жаңа кәсіпорындар шамамен 200 тұрақты жұмыс орнын ашып, аймақтың экспорттық әлеуетін айтарлықтай нығайтады.
Кентаудың өнеркәсіптік тарихы терең. Кеңес дәуірінде қала тау-кен өнеркәсібінің орталығы ретінде белгілі болды: мұнда трансформаторлар, кабель өнімдері мен электротехникалық жабдықтар шығарылды. Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында экономикалық дағдарыс кезінде кәсіпорындар жабылып, халық жұмыссыздыққа тап болды. Монощалалас қала мәртебесі Кентауға ресми тіркелгеннен бері мемлекет жан-жақты қолдау шараларын жүзеге асырып келеді. «Turan» арнайы экономикалық аймағының құрылуы осы стратегияның басты тетіктерінің бірі болды: инвесторларға салықтық жеңілдіктер, дайын инфрақұрылым және кедендік преференциялар ұсынылды. Нәтижесінде соңғы үш-төрт жыл ішінде қалаға жаңа капитал ағыла бастады.
Іске қосылған екі зауыттың бірі — ТОО Kentau Cable Industries — жылдамдығы жоғары интернет желілері үшін оптикалық-талшықты кабель өндіреді. Жобаның жалпы құны 1,7 миллиард теңгені құрайды. Кәсіпорынның өндірістік қуаты жылына 33 мың шақырым оптикалық-талшықты кабель мен 12 мың шақырым микротрубка пакеттерін шығаруға мүмкіндік береді. Завод шамамен 100 адамды тұрақты жұмыспен қамтамасыз етеді. Екінші кәсіпорын — ТОО ElectroCore — электротехникалық жабдыққа арналған металл шкафтар өндіруге маманданған. Бұл жобаға 1,5 миллиард теңге инвестиция тартылған, жылдық өндірістік қуат 12 мың бірлік өнімді құрайды. Мұнда да 100-ге жуық жаңа жұмыс орны ашылды.
Kentau Cable Industries ТОО директоры Асқар Баймырзаұлы кәсіпорынның стратегиялық бағытын айқын сипаттады: «Біздің өнімге ішкі нарықта да, сыртқы нарықта да сұраныс өте жоғары. Қазақстанда цифрлық инфрақұрылымды дамыту бағдарламалары жедел жүргізіліп жатыр, аудандар мен ауылдар жылдамдығы жоғары интернетке қосылуда. Бұл бізге ұзақ мерзімді перспективада нарықта берік орын алуға мүмкіндік береді. Оған қоса, Орталық Азия аймағында, атап айтқанда Өзбекстан мен Қырғызстанда да оптикалық кабельге деген сұраныс тұрақты өсіп келеді». Сарапшылардың пікірінше, Қазақстандағы оптикалық-талшықты кабельдің жергілікті өндірісі импорттық тәуелділікті айтарлықтай азайтады: бүгінге дейін осы өнімнің басым бөлігі Қытай мен Ресейден әкелінген.
Түркістан облысының әкімі Нұралхан Күшеров ашылу рәсімінде жаңа зауыттардың Кентау үшін тарихи маңызын атап өтті: «Кентау ертеден өнеркәсіп қаласы ретінде танылды. Бүгін ол бұл мәртебесін қайта оралтуда. Қала жаңа серпін алуда. Осы жобаны жүзеге асыруға үлес қосқан инвесторларға, құрылысшыларға, мамандарға және еңбек ұжымына алғысымды білдіремін. Біз өнеркәсіпті дамыту жұмысын бұдан ары да жалғастырамыз». Облыс әкімі сонымен бірге Кентау индустриалдық паркіне жұмыс сапарымен барып, инвестициялық жобалардың іске асырылу барысымен танысты. Бұрынғы өнеркәсіптік объектілерді қайта жаңғырту жұмыстары қалада үздіксіз жалғасуда.
Экономист-сарапшы Дариға Сейітқалиқызының пікірінше, мұндай кластерлік тәсіл — бір экономикалық аймақта өзара толықтыратын өндірістерді шоғырландыру — ұзақ мерзімді тұрақтылықтың кепілі болып табылады: «ElectroCore шығаратын электротехникалық шкафтар мен Kentau Cable Industries кабельдері бір-бірін толықтыратын өнімдер. Бұл синергия жергілікті жеткізу тізбегін қалыптастырады, логистикалық шығындарды азайтады және аймаққа жаңа, одан да ірі инвесторларды тартады. Кентаудың «Turan» ЭАА-сы бүкіл Оңтүстік Қазақстан үшін өнеркәсіптік магниттің рөлін атқаруы мүмкін». Шынында да, ЭАА режиміндегі кәсіпорындар корпоративтік табыс салығынан, жер салығынан және мүлік салығынан 10 жылға дейін толық босатылады — бұл инвесторлар үшін қуатты ынталандырушы фактор.
Жергілікті тұрғындар жаңа зауыттардың ашылуын үлкен үмітпен қарсы алды. Кентаулық Серік Омаров: «Жастар жұмыс іздеп Шымкентке, Алматыға кетіп жатты. Ал енді жақсы жалақымен жаңа технологиялық кәсіпорындарда жұмыс істеу мүмкіндігі пайда болды. Бұл тек экономикалық мәселе емес — адамдар туған қалаларында қалуды армандайды». Кентауда жасөспірімдер арасындағы жұмыссыздық деңгейі ел орташасынан жоғары болып келгенін ескерсек, 200 жаңа жұмыс орны қала үшін өте маңызды сигнал.
Алдағы жылдарда Кентауда өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, туризм және экономиканың басқа салаларындағы жаңа жобаларды іске асыру жоспарланып отыр. Kentau Cable Industries мен ElectroCore компанияларының басшылығы өндірістік қуатты кеңейту, өнім ассортиментін молайту және қосымша жұмыс орындарын ашу ниеттерін жариялады. Осылайша, Кентаудың жаңарған өнеркәсіптік тарихының жаңа беті ашылуда — монощалалас қаланың жаңғыруы нақты іс-әрекеттермен, нақты инвестициялармен және нақты жұмыс орындарымен дәлелденіп отыр. Оңтүстік Қазақстанның бұл қаласы ел өнеркәсібінің болашағына деген берік сенімнің символына айналуда.