Шымкент Қоғамдық кеңесінде жұмыспен қамту, құрылыс және мемлекеттік сатып алу мәселелері талқыланды

1 қазан 2026 жылы Шымкент қаласында Қоғамдық кеңестің кезекті отырысы өтті. Бұл мәжілісте қаланың үш маңызды саласы — халықты жұмыспен қамту мен әлеуметтік қорғау, құрылыс заңнамасының сақталуы және мемлекеттік сатып алулар — жан-жақты талқыға салынды. Тиісті басқармалардың басшылары атқарылған жұмыс туралы есеп берді және кеңес мүшелерінің сауалдарына жауап қайтарды.
Шымкент — Қазақстанның ең жылдам дамып келе жатқан мегаполистерінің бірі. 2018 жылы республикалық маңызы бар қала мәртебесін алғаннан бері халқы 1,3 миллионнан асып, еліміздің үшінші ірі қаласына айналды. Мұндай қарқынды өсу бір жағынан экономикалық мүмкіндіктер туғызса, екінші жағынан — жұмыссыздық, бақылаусыз құрылыс және мемлекеттік ресурстарды тиімді пайдалану сияқты күрделі мәселелерді алдыңғы қатарға шығарады. Дәл осы контексте Қоғамдық кеңестің отырысы аса мәнді болып табылады.
Жұмыспен қамту және әлеуметтік қорғау басқармасының мәліметтері бойынша, 2026 жылы жұмыспен қамтуға жәрдемдесу шаралары 31 мыңнан астам адамды қамтуды жоспарлаған болатын. Есеп беру мерзімінде жоспар 85 пайызға орындалды — әртүрлі бағдарламаларға 26 753 адам тартылды. Олардың 16 мыңнан астамы тұрақты жұмыс орнына ие болса, 4 мыңға жуығы уақытша жұмысқа орналасты. Бұл көрсеткіштер алдыңғы жылдармен салыстырғанда оң серпін байқатады: 2024 жылы тұрақты жұмысқа орналасқандардың саны 13 мың адамды ғана құраған еді. Сарапшылардың пікірінше, жастар жұмыссыздығын қысқарту мен кәсіби қайта даярлау бағдарламаларының кеңеюі нәтижесінде қала еңбек нарығы тұрақтылық танытып отыр. «Биылғы деректер бізді қуантады, бірақ жұмыспен қамту сапасы да маңызды — адам тапқан жұмысы оның өміріне лайықты табыс бере ме, міне сол сұрақ ашық күйінде тұр», — деді еңбек мәселелерін зерттеуші сарапшы Сейткали Момынов.
Кеңес мүшелері ұсынылған көрсеткіштерге бірқатар сын пікір айтты. Атап айтқанда, жанұялардың нақты табыс деңгейі мен жұмыспен қамту шараларының тиімділігіне қатысты сауалдар туындады. Жұмыспен қамту және әлеуметтік қорғау басқармасының басшысы Жанат Үтебаева цифрлық есепке алу жүйесі отбасының барлық табыс көздерін, соның ішінде бұрын тіркелмеген кірістерді де ескеретіндігін түсіндірді. Сонымен қатар, өз бетінше жұмыс тапқан немесе шағын бизнес ашқан тұрғындар санатының да барын атап өтті. Бұл деректер жалпы еңбек белсенділігінің артқанын көрсете отырып, басқармаға тікелей жүгінбей-ақ өз жағдайын өзі жақсартқан азаматтардың да баршылық екенін растайды.
Отырыста құрылыс саласындағы заңнама бұзушылықтары да жеке қаралды. Қалалық орта және бақылау басқармасының мәліметтеріне сәйкес, Шымкентте 132 нысан бойынша әртүрлі бұзушылықтар анықталды. Салынған айыппұлдардың жалпы сомасы 78 миллион теңгеден асты. Заңсыз құрылыс жүргізген 91 нысан иесіне 33,6 миллион теңге мөлшерінде санкция қолданылды. Құрылыс сапасына қатысты бұзушылықтар 22 нысанда тіркелді — айыппұл сомасы 27,3 миллион теңге. Үлестік қатысу саласындағы бұзушылықтар 19 нысан бойынша анықталып, 17,1 миллион теңге мөлшерінде айыппұл салынды. Мұның бәрі қала тұрғындарының қауіпсіздігі мен мүлкін қорғауға бағытталған бақылау жұмысының нәтижесі. Заң сарапшысы Айгүл Нұрлановның сөзінше: «Үлестік құрылыс саласындағы бұзушылықтар ерекше алаңдаушылық туғызады, өйткені мұнда тікелей зардап шегетін тараптар — жай азаматтар, болашақ тұрғын үй иелері». Кеңес мүшелері бақылау жұмысын одан әрі күшейту қажеттілігін атап, нысандардың техникалық жарамдылығына және бұзушылықтардың жойылу мерзімдеріне қатысты қосымша ақпарат сұрады.
Мемлекеттік сатып алулар басқармасы тоғыз айдың қорытындысын таныстырды. Веб-порталдың деректеріне сүйенсек, Шымкент қаласының 2026 жылға арналған мемлекеттік сатып алу жылдық жоспары 449,3 миллиард теңге көлемінде бекітілген. Бұл соманың мөлшері республикалық деңгейде де назар аударарлық: аймақтық бюджеттердің мөлдірлігі мен мемлекеттік қаражатты ұтымды пайдалану мәселесі бүгінгі күні елімізде ең өзекті тақырыптардың бірі болып табылады. Кеңес мүшелері тендер рәсімдерінің ашықтығы, жергілікті кәсіпкерлердің қатысу үлесі және орындалмаған шарттар бойынша атқарылған жұмыс туралы нақтылаушы сұрақтар қойды.
Осы отырыстың маңыздылығы тек бір рет болатын есеп беру емес — ол жүйелі бақылаудың және азаматтық қоғамның белсенділігінің айқын көрінісі. Шымкент Қоғамдық кеңесі соңғы жылдары қалалық басқарудың ашықтығын арттыру тұрғысынан елеулі рөл атқарып келеді. Жұмыспен қамту бағдарламаларының нәтижелілігін, құрылыс бақылауының тиімділігін және мемлекеттік сатып алулардың мөлдірлігін бір шаңырақ астында талқылау — басқарудың кешенді тәсілін айқын байқатады. Алдағы айларда аталған бағыттар бойынша жұмыс жалғасатын болады: жоспардың орындалмаған 15 пайызын игеру, анықталған бұзушылықтардың толық жойылуын бақылау және мемлекеттік сатып алулар бойынша жылдық қорытынды шығару — міне, Қоғамдық кеңестің алдында тұрған нақты міндеттер. Қала тұрғындары бұл жұмыстардың нәтижелері туралы ақпаратты ашық талқыда тыңдай алатындығын жоғары бағалайды.