Шымкентте жылу қашан беріледі: маусым 25 қазанда басталмақ

5 қазан 2026 жыл. Күздің суық лебі Шымкент тұрғындарының бетіне соқты. Соңғы аптада термометр айтарлықтай төмендеп, қала тұрғындарының арасында бір ғана сауал жиілей бастады: үйлерге жылу қашан беріледі? Шымкент қаласының энергетика және инфрақұрылымды дамыту басқармасы жылыту маусымын 25 қазанда бастауды жоспарлап отыр. Алайда бұл күн соңғы шешім емес — ауа-райы күрт нашарлаған жағдайда мерзім бұрынырақ болуы мүмкін.
Жылыту маусымына дайындық мәселесі Қазақстанның кез келген ірі қаласы үшін жыл сайын қайталанатын маңызды сынақ болып табылады. Шымкент — еліміздің үшінші мегаполисі, миллионнан астам тұрғыны бар республикалық маңызы бар қала. Мұнда жылу жүйесінің сенімді жұмыс істеуі тек тұрмыстық ыңғайлылық мәселесі ғана емес, бұл халықтың денсаулығы мен қауіпсіздігіне тікелей байланысты мемлекеттік міндет. Сол себепті жыл сайын күзде коммуналдық қызметтер жылу желілерін жөндеп, қазандықтарды тексеріп, жүйені толық дайындыққа жеткізуге тырысады.
Биыл жылыту маусымына дайындық жұмыстары ерте бастала отырып, жоспарлы түрде жүргізілді. Қала бойынша жылу желілерінің жалпы 18,5 шақырымын жөндеп, реттеп шығу мақсат етілген. Осы жұмыстардың басым бөлігі қазірдің өзінде аяқталған, ал қалған учаскелерде жұмыс жалғасып жатыр. Энергетика және инфрақұрылымды дамыту басқармасының басшысының орынбасары Қуаныш Мыралиев бүгінгі ахуал туралы нақты мәліметтер берді: «Ағымдағы жөндеу бойынша шамамен 100–200 метрді аяқтау қалды. Содан кейін толық дайын боламыз. Бәрі ауа-райының күрт өзгеруіне байланысты болады. Жоспар бойынша жылуды 25 қазанда беруді мақсат тұтып отырмыз». Сарапшының сөзінен байқағандай, техникалық дайындық жоғары деңгейде жүргізілген, тек қалған шағын учаскелерді бітіру мәселесі тұр.
Шымкенттің жылу жүйесі — күрделі де ауқымды инфрақұрылым. Қаланы жылумен қамтамасыз ету үшін 31 қазандық жұмыс істейді. Бұл қазандықтар 2 241 көп пәтерлі тұрғын үйді және 463 бюджеттік мекемені — мектептер, балабақшалар, аурухана мен поликлиникаларды — жылумен қамтамасыз етеді. Осынау ауқымды жүйенің бір мезгілде іске қосылуы үлкен ұйымдастырушылық пен техникалық шеберлікті талап етеді. Қазандықтардың барлығы алдын ала тексерілген, жылу желілеріндегі ақаулар анықталып жойылған деп хабарлайды мамандар. Алайда қала тұрғындарының бір бөлігі мұндай дайындық жұмыстарының уақытылы жүргізілмей жататынын еске салады. «Жыл сайын бір мәселе қайталанады: маусым басталарда кейбір үйлерде жылу ұзаққа созылып берілмей, тұрғындар шағымданады. Биыл мұндай жағдай болмасын деп үміттенеміз», — дейді Самал ықшам ауданының тұрғыны Айгүл Нұрмаханова.
Жылыту маусымын бастаудың нақты шарты заңнамамен реттелген. Қазақстан Республикасының қолданыстағы нормаларына сәйкес, тәуліктік орташа температура бес күн қатарынан плюс бестен төмен болса, жылыту маусымын ресми бастауға негіз туындайды. Шымкентте соңғы күндердегі ауа-райы осы шекке жақындап қалды. Метеорологтардың болжамына қарағанда, алдағы онкүндікте температура одан әрі төмендейді. Қала тұрғындарының арасында жылуды белгіленген мерзімнен бұрын беруді талап ететіндер де кездеседі. «Балалы отбасылар үшін пәтерде суық болуы денсаулыққа зиян. Егер ауа-райы жылынбайтын болса, неге 25-ті күтуіміз керек?» — деп сұрайды Нұрсат тұрғыны Бекзат Әбілов. Бұл — жаппай пікір болмаса да, тұрғындар арасында кеңінен таралған көзқарас.
Тарихи тәжірибеге жүгінсек, Шымкентте жылыту маусымы соңғы жылдары негізінен қазан айының екінші жартысында басталып келді. 2023–2024 жылғы маусымда да жылу шамамен 22–25 қазан аралығында берілген болатын. 2022 жылы ерте суық түскендіктен, кейбір аудандарда жылу 15 қазанға дейін берілді. Демек, биылғы 25 қазандық жоспар орташа статистикалық мерзімге сәйкес келеді. Алайда климаттың өзгеруіне байланысты соңғы жылдары қыстың ерте түсуі байқалып отыр. Мұны ескере отырып, коммуналдық қызметтер алдын ала дайындықты тездетіп, жылу желілерін жаңғыртуды жеделдетуді қажет деп санайды энергетика саласының маманы Ерлан Досмағамбетов: «Шымкенттің жылу инфрақұрылымы ескіріп бара жатыр. Жыл сайын жөндеу жеткіліксіз — жүйелі жаңғырту жұмыстары жүргізілуі тиіс. Иначе жылыту маусымы сайын дағдарыс қаупі артып отырады».
Биыл жылу желілерінің жөндеу жұмыстары ерекше назарда болды, себебі 2025 жылы бірқатар қазақстандық қалаларда жылу жүйелерінде авариялар тіркелді. Сол тәжірибе қала басшылығын алдын ала шараларды күшейтуге мәжбүр етті. Шымкент әкімдігі бюджеттен жылу желілеріне бөлінетін қаржыны ұлғайтып, жабдықтарды жаңартуға инвестиция тартуда. Бұл бағыттағы жұмыстар алдағы жылдары да жалғасатын болады деп болжануда.
Жалпы алғанда, Шымкенттің биылғы жылыту маусымына дайындығы өткен жылдармен салыстырғанда жоғары деңгейде жүргізілген деп бағалауға болады. 18,5 шақырымдық желі жөнделіп, 31 қазандық тексерілген, жүзден аса мекеме мен мыңнан астам үй жылу алуға дайын. Алдағы міндет — қалған 100–200 метрлік учаскені мерзімінде аяқтап, 25 қазанда жылуды берілген жоспар бойынша іске қосу. Тұрғындар болса, тек бір нәрсені — жылуды уақытында, сенімді және үзіліссіз алуды — күтеді. Бұл талап орындалса, маусым сәтті өтті деп есептеуге болады.