«Асыл Мұра» тұрғын үй кешені: үлескерлердің жеті жылдық күтуінің аяқталуы

2026 жылдың 13 қазанында Қазақстан Тұрғын үй компаниясы (ҚТҚ) елімізде үлестік құрылысты кепілдендіру механизмі тарихындағы екінші ірі жетістікті жариялады: «Асыл Мұра» тұрғын үй кешені толық аяқталып, 73 үлескер ұзақ күткен пәтерлерінің кілтін алды. Бұл оқиға — тек бір ғимараттың ғана емес, бүкіл қазақстандық тұрғын үй нарығындағы сенімнің қалпына келе бастағанының айқын белгісі.
Еліміздегі үлестік құрылыс мәселесі бірнеше онжылдық бойы азаматтардың ең өткір әлеуметтік проблемаларының бірі болып келді. 2000-жылдардың ортасынан бастап елдегі жылдам урбанизация мен тұрғын үйге деген сұраныстың артуы фонында жүздеген жобалық компаниялар халықтың қаражатын жинап, объектілерді аяқтай алмай жабылды немесе банкрот болды. Мемлекеттік статистикаға сәйкес, биылғы жылдың басына дейін Қазақстан бойынша проблемалы объектілердің саны 500-ден асып кетті, ал зардап шеккен үлескерлер саны 60 мың отбасыны құрады. Осы ауқымды мәселені шешу үшін мемлекет кепілдендіру механизмін жүйелі түрде жетілдіру жолына түсті.
«Байтерек» ұлттық басқарушы холдингінің еншілес ұйымы ретінде ҚТҚ үлестік құрылыс кепілдіктерін беруді 2016 жылдан бастап жүзеге асырып келеді. Компания үлескерлер мен застройшиктер арасындағы қаржылық тәуекелдерді басқарып, тараптар алдындағы міндеттемелердің орындалуын қадағалайды. «Асыл Мұра» — осы жүйе аясында кепілдік жағдайы туындағаннан кейін аяқталған небәрі екінші объект. Бұл сан аздай көрінгенімен, оның артында нақты адамдардың тағдыры тұр.
2024 жылдың қыркүйегінде ҚТҚ «Асыл Мұра» кешені бойынша кепілдік жағдайын ресми тандады. Бастапқы застройшик компания қаржылық қиындықтарға тап болып, құрылысты тоқтатқан еді. Осы кезде 73 үлескер жатын үйлерін, қаражаттарын жоғалту қаупімен бетпе-бет қалды. ҚТҚ дереу іске кіріскен: техникалық және қаржылық аудит жүргізілді, жобалық-сметалық құжаттама жаңартылды, сыртқы инженерлік желілер бойынша жетіспейтін бөлімдер әзірленді. Маңыздысы — объектінің бастапқы параметрлері толығымен сақталып қалды: ауданы, пәтер саны, жоспарлау шешімдері өзгермеді. Кейін компания жаңа инвестор — OKS Group застройшигін тарта отырып, құрылысты аяқтауды бақылауды өз қолына алды.
Бүгінде «Асыл Мұра» — 112 пәтерден тұратын толыққанды тұрғын үй кешені. ҚТҚ басқарма төрағасы Алтай Күздібаевтің сөзімен айтқанда: «Біз үшін берілген кепілдіктің артында нақты нәтиже тұруы өте маңызды — аяқталған, қауіпсіз және сапалы тұрғын үй кешені. Біздің басты міндетіміз — тек объектілерді аяқтап қоймай, азаматтардың үлестік құрылыс жүйесіне деген сенімін нығайту. Бүгін біз осы бағытта тағы бір маңызды қадам жасадық». Бұл сөздер жай формальдық мәлімдеме емес — жылдар бойы жауап күткен ондаған отбасы үшін бұл нақты өмірлік өзгеріс дегенді білдіреді.
Үлескерлердің бірі, Алматы тұрғыны Жанар Сейтқали пәтердің кілтін алған сәтін бөлісті: «Мен бес жыл бойы күттім. Басында үмітім үзіліп, бәрі бекер кетті деп ойладым. Бірақ мемлекет уәдесінде тұрды. Балаларыммен жаңа үйге кіремін деген ой бүгін ғана шындыққа айналды». Осыған ұқсас жүздеген жанұяның тарихы — кепілдендіру механизмінің неліктен маңызды екенін айқын дәлелдейді. Тұрғын үй мамандарының пікірінше, мұндай тетіктердің тиімді жұмыс істеуі жалпы нарықтағы сенім деңгейін арттырып, тұрғын үй қолжетімділігін де жақсартуға ықпал етеді.
Сала сарапшылары бұл жетістіктің стратегиялық маңызын да атап өтуде. Қазақстан қаржы академиясының зерттеушісі, экономист Бауыржан Омаров: «ҚТҚ моделі дамушы нарықтар үшін өте өзекті. Мемлекет кепіл беріп қана қоймайды — ол нақты процестерге кіріседі, аудит жүргізеді, жаңа инвесторларды тартады. Бұл — пассивті сақтандыру емес, белсенді дағдарыс менеджменті» дейді. Сонымен қатар, OKS Group сияқты жеке застройшиктерді кепілдік жағдайларында ынтымақтастыққа тарту тетігі нарықтық бәсекені сақтай отырып мемлекеттік кепілдіктерді тиімді іске асыруға мүмкіндік береді деп санайды мамандар.
Болашаққа қарасақ, ҚТҚ алдағы жылдары тағы бірнеше проблемалы объект бойынша ұқсас жұмыстарды жоспарлап отыр. Компанияның мәліметінше, қазіргі таңда кепілдік жағдайы туындаған объектілер бойынша іс-шаралар жалғасуда. Алдағы екі жылда тағы кемінде бес тұрғын үй кешенінің аяқталуы жоспарланған. Бұл — тек сандық нәтиже емес, үлестік құрылысқа деген халықтың сенімін қайта орнату жолындағы жүйелі жұмыстың жалғасы. «Асыл Мұра» кешенінің ашылуы — 73 үлескер отбасы үшін бақытты аяқталу ғана емес, барлық қазақстандықтар үшін мемлекеттік кепілдіктің нақты мағынасы бар екенінің куәсі.