Шымкентте 100 метрлік мачтада Мемлекеттік Ту желбіреді: Тәуелсіздік жолындағы 36 жылдық мұра

Шымкент, 26 қазан 2026 жыл. Қазақстанның оңтүстік астанасы Шымкентте Республика күніне орай салтанатты рәсім өтті: 100 метрлік туғанға Мемлекеттік Ту көтерілді. Іс-шараға қала әкімі Ғабит Сыздықбеков бастаған қала басшылығы, қоғамдық ұйымдардың өкілдері, ардагерлер мен жастар ұйымдарының мүшелері қатысты. Мерейтойлық рәсім мемлекеттік рәміздерге деген құрмет пен елдің егемендік жолындағы тарихи жетістіктерін мойындаудың айқын белгісіне айналды.
Биыл Қазақстан үшін ерекше жыл: мемлекеттік егемендік туралы Декларацияның қабылданғанына 36 жыл толды. 1990 жылғы 25 қазанда қабылданған бұл тарихи құжат тәуелсіздікке апарар жолдың іргетасын қалады. Декларация Қазақстан Кеңестік Социалистік Республикасының заңдары мен ереже-қағидаларының жалпы одақтық заңнамадан жоғары тұратынын бекітіп, халықтың өз тағдырын өзі шешу құқығын заңи тұрғыдан мойындатты. Сол кезден бастап ел 36 жыл ішінде орасан зор жол жүрді: нарықтық экономиканы, демократиялық институттарды қалыптастырды, халықаралық аренада беделді мемлекетке айналды.
Шымкенттің 100 метрлік туғаны бүкіл оңтүстік өңірдің мақтанышына айналған монументалды құрылыс болып табылады. Оны тігінен тігінен тігінен жарқырап тұрған Мемлекеттік Ту 1 500 шаршы метрлік алаңдықтан анық көрінеді. Аспанда желбіреген кек көк туды Шымкент тұрғындары алыстан-ақ байқай алады. Қала әкімі Ғабит Сыздықбековтің бұл рәсім барысында айтқан сөздері айрықша мәнге ие болды: «Биік мачтадағы Мемлекеттік Ту — бұл тек рәміз емес, бұл біздің ұрпақтан-ұрпаққа беретін уәдеміз. Тәуелсіздікті сақтау, елді нығайту — әрбір азаматтың парызы» деп атап өтті ол.
Тарихи тұрғыдан алғанда, 1990 жылдардың басы бүкіл посткеңестік кеңістік үшін бетбұрыс кезең болды. Кеңес Одағының ыдырауы мүлде жаңа геосаяси карта туғызды, ал Қазақстан 1991 жылдың 16 желтоқсанында тәуелсіздігін жариялап, дербес дамудың жаңа бетін ашты. Бүгінде ел халықаралық ұйымдарда белсенді рөл атқарып, энергетика, логистика, дипломатия салаларында аймақтық көшбасшыға айналды. Оңтүстік Қазақстан, оның ішінде Шымкент, осы дамудың маңызды тірегі болып отыр: үш миллионнан астам тұрғыны бар қала өнеркәсіп пен білім беру орталығы ретінде белсенді өсуде. Жуырда жарияланған статистикалық деректерге сәйкес, Шымкенттің жалпы өңірлік өнімі соңғы бес жылда 40 пайызға артты, ал халық саны тұрақты өсу үстінде.
Рәсімге қатысқан тарихшы, профессор Ділнар Бекова іс-шараның рәмізді маңызын ерекше баса айтты: «Мемлекеттік Туды биікке көтеру — бұл тек салтанатты шара емес. Бұл ұлттық жадыны жаңарту, жас ұрпаққа мемлекеттіліктің қадір-қасиетін сезіндіру. 1990 жылғы Декларация кезінде бізді тосып тұрған қиындықтар орасан зор болды. Бүгінгі жетістіктерімізді бағалай білу — ел азаматтарының борышы» деді ол. Жастар өкілдері де рәсімге белсенді қатысып, ту астында ант берді. Шымкент мемлекеттік педагогикалық университетінің студенті Айгерім Сейткалиева: «Бұл сәтте өзімді тарихтың бір бөлшегіндей сезіндім. Тәуелсіздік берілмеген, ол қорғалады» деп бөлісті өз сезімдерімен.
Жалпы мемлекеттік рәміздердің қоғамдық өмірдегі орны жылдан-жылға артып келеді. Тұрғындардың сауалнамалық зерттеулері бойынша қазақстандықтардың 87 пайызы мемлекеттік рәміздерді — туды, гербті, әнұранды — ұлттық бірліктің айқын белгісі ретінде бағалайды. Бұл деректер 2022 жылмен салыстырғанда 12 пайыздық өсімді көрсетеді. Сарапшылар бұл үрдісті азаматтық санасының жетілуімен, сондай-ақ соңғы жылдардағы ішкі саяси реформалармен байланыстырады. «Мемлекеттік рәміздерге деген қарым-қатынас — бұл қоғамның кемелденуінің барометрі» дейді саясаттанушы Ерлан Жақсыбеков.
Болашаққа қарасақ, Шымкент пен бүкіл Қазақстан мемлекеттік рәміздер төңірегінде жаңа бастамаларды іске асыруды жоспарлап отыр. Мектептерде «Мемлекеттік рәміздер тарихы» атты арнайы сабақтар енгізіліп, жастарды патриоттық рухта тәрбиелеу мақсатындағы жобалар кеңейтілмек. Шымкент қалалық мәслихатының депутаты Қуандық Ермеков бұл бастамалардың маңыздылығын атап өте келе: «Бізге кезекті жылда 100 метрлік мачта маңында мемлекеттік рәміздерге арналған тұрақты экспозиция орнату жоспарланып отыр. Бұл орын азаматтық тәрбиенің нағыз оқу алаңына айналады» деді.
Республика күнінің мерейтойлық аясындағы бұл салтанатты рәсім Қазақстанның тәуелсіздік жолындағы алып қадамын, ұлттық бірліктің нығаюын және болашаққа деген нық сенімді айқын бейнеледі. 36 жыл бұрын қабылданған Декларация бүгін 100 метр биіктікте желбіреп тұрған Мемлекеттік Тудың астында жаңа мағынаға ие болды. Шымкент тұрғындары мен бүкіл Қазақстан халқы үшін бұл тек мереке емес — бұл ортақ тарих, ортақ жауапкершілік және ортақ ертең. Ту жел желпіген сайын, ел болашаққа жаңа үміт пен сеніммен қарайды.