Президент Жолдауы және Шымкентте жаңа жұмыс орындарын құру

Атом электр станциясы салынса, оның пайдасы тек жарық пен жылу ретінде ғана көрінеді ме, әлде Шымкент тұрғынының жұмысына, табысына және балаларының болашағына да әсер ете ме? Мемлекет басшысы 28 қазанда халыққа арнаған Жолдауында осы сұраққа нақты жауап береді: атом станциясының құрылысы энергетикалық тапшылықты шешумен шектелмейді, ол жоғары технологиялық өндірісті дамытудың, жаңа құзыреттерді игерудің және отандық инженерлер шоғырын даярлаудың бірегей мүмкіндігіне айналуы тиіс.
Жолдау мәтініне сәйкес, жобаға қатысатын шетелдік серіктестерге қойылатын басты талаптардың бірі — технологияларды беру және жергілікті қамту үлесін арттыру. Басқаша айтқанда, Қазақстан станцияны дайын күйінде қабылдап алып қана қоймай, оның жұмысына қажетті білім мен тәжірибені өз елінде қалыптастыруды көздейді. Бұл көзқарас еліміздің технологиялық тәуелсіздігін нығайтуға бағытталған, ал оның нәтижесін аймақтар, соның ішінде Шымкент секілді ірі қалалар да сезіне алады.
Мемлекет басшысы атап өткендей, қазіргі уақытта жаһандық ядролық нарықтың көшбасшылары саналатын ресейлік және қытайлық компаниялардан Қазақстанның атом саласының әлеуетін арттыруға бағытталған нақты әрі ауқымды ұсыныстар түсуде. Ең маңыздысы — шетелдік серіктестер жай ғана станция салуды емес, Қазақстанда АЭС-ке қажетті құрал-жабдықтар мен компоненттер шығаратын ілеспе жоғары технологиялық кәсіпорындар құруды да ұсынып отыр. Бұл өндірістердің қай өңірде орналасатыны туралы Жолдауда нақты айтылмаған, сондықтан оны болжаудан аулақпыз. Дегенмен ел көлемінде жаңа өндіріс тізбегінің пайда болуы өңірлердің барлығына мүмкіндік ашатыны сөзсіз.
Шымкент — республикалық маңызы бар қала, елдің оңтүстігіндегі ірі мегаполис. Мұнда көп ұлтты, жас халық тұрады, ал жас қалада жұмыс орнына деген сұраныс әрдайым жоғары болады. Сондықтан Жолдауда аталған жаңа жұмыс орындарының ашылуы шымкенттіктер үшін жай ғана статистикалық көрсеткіш емес. Бұл — колледж бітірген жас маманның, жоғары оқу орнының түлегінің, тәжірибелі жұмысшы мен инженердің өз қаласында немесе өз елінде лайықты еңбек табу мүмкіндігі.
Жолдауда аталған үш бағыт бір-бірімен тығыз байланысты. Біріншіден, отандық өнеркәсіптің жаңа деңгейге көтерілуі кәсіпорындардан заманауи жабдық пен жоғары талапты қажет етеді. Екіншіден, жергілікті кәсіпорындардың халықаралық ядролық қауіпсіздік стандарттарына сай сертификатталуы сапаға деген көзқарасты түбегейлі өзгертеді. Үшіншіден, экономикаға мультипликативті әсер беру жаңа жұмыс орындарының тек негізгі өндірісте ғана емес, оған қызмет көрсететін салаларда да ашылуына жол береді. Мұндай тізбек көлік, құрылыс, қызмет көрсету, білім беру секілді салалардың дамуына да серпін бере алады.
Шымкент тұрғындары үшін бұл жайттың кәсіби даярлық тұрғысынан да маңызы зор. Отандық инженерлер шоғырын қалыптастыру міндеті білім беру жүйесінен де жаңа қадамдарды талап етеді. Техникалық және жаратылыстану бағытындағы пәндерге көңіл бөлу, колледждер мен университеттердің нақты өндіріс қажеттілігімен жұмыс істеуі, жастардың жаңа мамандықтарды меңгеруі — осының бәрі алдағы жылдары өзекті болмақ. Қала жастары үшін бұл жаңа технологиялық дәуірге дайындалудың жақсы мүмкіндігі.
Шағын және орта бизнес өкілдері үшін де Жолдаудағы бастама назар аударарлық. Жергілікті қамту үлесін арттыру талабы отандық өндірушілердің үлкен жобаларға қатысу мүмкіндігін кеңейтуі мүмкін. Әрине, бұл жолда стандарттарға сай келу оңай болмайды: сертификаттау, сапа бақылауы, технологиялық тәртіп кәсіпкерден дайындық пен инвестицияны қажет етеді. Алайда осы талаптарды орындаған кәсіпорын тек бір жобаға ғана емес, басқа да жоғары технологиялық бағыттарға шығатын сенімді серіктес ретінде танылады.
Әрине, Жолдаудағы міндеттердің қалай жүзеге асатыны алдағы нақты шешімдерге, келісімдерге және өңірлердің белсенділігіне байланысты. Шымкент үшін маңыздысы — бұл үдеріске дайын болу: кадр әлеуетін дамыту, өндірістік кәсіпорындардың қабілетін арттыру, жастарды заманауи мамандықтарға бағыттау. Жолдау технологиялар трансферін, жергілікті қамтуды және отандық мамандарды даярлауды бір мақсатқа біріктіреді. Осы мақсат орындалса, жаңа жұмыс орындары мен жаңа құзыреттер қала тұрғындарының күнделікті өмірінде де айқын сезіледі.