«Balabi Textile»: отандық тоқыма өнеркәсібінің жаңа серпілісі

Қазақстанның тоқыма саласы соңғы жылдары елеулі өзгерістер кезеңін бастан кешіруде. Импортқа тәуелділікті азайтып, ішкі өндірісті дамыту мақсатында мемлекет арнайы экономикалық аймақтар арқылы жеке бизнеске қолайлы жағдай жасауда. Осы бағыттағы ең үлкен жетістіктердің бірі — «Оңтүстік» арнайы экономикалық аймағында іске қосылған «Balabi Textile» фабрикасы. 2026 жылдың 24 қыркүйегіндегі мәліметтер бойынша, кәсіпорын толық штаттық режимде жұмыс істеп, ел экономикасына нақты үлес қосуда.
Фабриканың пайда болу тарихы ел ішіндегі тоқыма өнеркәсібін жандандыруға бағытталған саясаттың жемісі болып табылады. Қазақстан ондаған жылдар бойы шұлық-ұйық бұйымдары нарығында шетелдік өндірушілерге, атап айтқанда Қытай, Түркия және Өзбекстан кәсіпорындарына тәуелді болып келді. Статистика комитетінің мәліметтеріне сүйенсек, тек бірнеше жыл бұрын Қазақстан осы санаттағы тауарларының сексен пайызынан астамын импорт арқылы жабып отырды. Бұл жағдай ел ішіндегі жұмысшы күшін толық пайдаланбай отырғанын және валюталық ресурстардың үнемі сыртқа кетіп жатқанын білдірді. Осы олқылықты жою мақсатында «Оңтүстік» арнайы экономикалық аймағы аумағында инвесторларға салықтық жеңілдіктер мен инфрақұрылымдық қолдау ұсынылды. Нәтижесінде отандық кәсіпкерлер осы мүмкіндікті пайдаланып, ірі өндірістік жобаны жүзеге асыра бастады.
«Balabi Textile» жобасына жалпы сомасы 4,3 миллиард теңге инвестиция тартылды. Бұл — тек жабдық пен ғимаратқа жұмсалған қаражат емес, сондай-ақ заманауи технологиялық шешімдерді енгізуге бағытталған кешенді салым. Фабрика жылына 50 миллион жұп өнім шығаруға қабілетті, бұл ел ішіндегі тұтыну сұранысының айтарлықтай бөлігін жабуға мүмкіндік береді. Өндіріс желілері толық автоматтандырылып, заманауи сапа бақылау жүйесімен жабдықталған. «Біз жергілікті нарықты сапалы өніммен қамтамасыз ету ғана емес, алдағы жылдары экспорт нарықтарына да шығу мақсатын алдымызға қойдық», — деп атап өтті кәсіпорын басшылығының өкілі. Бұл амбициозды жоспар саланың серпінді дамып жатқанын айғақтайды.
Жобаның тағы бір маңызды қыры — еңбек нарығына тигізген оң әсері. Фабрика аумағында 260 тұрақты жұмыс орны ашылды. Жергілікті тұрғындар үшін бұл мүмкіндік өте маңызды, өйткені оңтүстік өңірлерде жұмыссыздық деңгейі тарихи тұрғыдан жоғарылау болып келген. Зауытта жұмысқа орналасқан тігіншілер мен техниктер кәсіби оқыту курстарынан өтіп, өз біліктіліктерін арттыру мүмкіндігіне ие болды. «Мен бұрын жұмыс іздеп, қалаға баратынмын. Енді ауылдан шықпай-ақ тұрақты табыс таба аламын», — деді фабрика жұмысшыларының бірі. Бұл сөздер жоба жергілікті халықтың өміріне қаншалықты нақты өзгеріс әкелгенін айқын көрсетеді.
Экономистер мен салалық сарапшылар «Balabi Textile» іске қосылуын тоқыма секторындағы жүйелі оң ауысымның белгісі ретінде бағалайды. Өнеркәсіп зерттеушісі, экономика ғылымдарының кандидаты Асқар Дүйсенов: «Бір кәсіпорынның өзі бүкіл саланы өзгертпейді, алайда мұндай жобалар тізбектік реакция тудырады. Ірі инвесторлардың табысты тәжірибесі басқа кәсіпкерлерді де осы нарыққа тартады», — деп пікір білдірді. Шынында да, арнайы экономикалық аймақтардағы жағдай жасалған жеңілдіктер мен инфрақұрылымның дамуы осындай бастамаларды туындатуда. Мемлекеттің өнеркәсіптік саясаты мен жеке бизнестің ынтасының үйлесімі нарықтық ортада тиімді нәтижелер беруде.
Тарихи тұрғыдан алғанда, Қазақстанда тоқыма өнеркәсібі кеңестік дәуірде белгілі бір деңгейде дамыған болатын. Алматы мен Шымкентте жұмыс істеген тоқыма фабрикалары бүкіл Орта Азияны өніммен қамтамасыз еткен. Тәуелсіздіктен кейінгі экономикалық қиыншылықтар кезінде бұл кәсіпорындардың көпшілігі жабылып қалды. Енді отыз жылдан астам уақыт өткеннен соң, сала жаңа технологиялар мен бизнес-модельдер негізінде қайта жандануда. «Balabi Textile» — осы жаңғыру процесінің айқын символы. Ол ескіні қалпына келтіру емес, заман талабына сай жаңаны құру екенін дәлелдейді.
Болашаққа қарасақ, «Balabi Textile» кәсіпорнының алдында бірнеше стратегиялық мақсат тұр. Бірінші кезекте — ішкі нарықтағы үлесін нығайту және отандық бренд ретінде танылу. Кейінгі кезеңде — Орталық Азия елдеріне экспорт арналарын ашу. Кәсіпорын сондай-ақ өнім ассортиментін кеңейтіп, тек шұлық-ұйық бұйымдарымен шектелмей, тоқыма өнімдерінің басқа да түрлерін игеруді жоспарлайды. Осының бәрі жүзеге асса, жоба ел экономикасына тигізетін оң әсері одан да арта түспек. Үкімет өкілдері де бұл бастаманы жоғары бағалап, алдағы уақытта арнайы экономикалық аймақтардағы инвесторларға қолдауды күшейтуді уәде етті.
Қорытындылай келе, «Balabi Textile» фабрикасының іске қосылуы Қазақстанның өнеркәсіптік қайта жаңғыру жолындағы мазмұнды қадамдардың бірі болып табылады. 4,3 миллиард теңгелік инвестиция, 260 жұмыс орны және жылына 50 миллион жұп өнім — бұл сандар жоқтан бар жасалған нақты экономикалық нәтиже. Елдің тоқыма саласы импортқа тәуелділіктен арылып, тұрақты ішкі өндіріске ие болу жолында. «Balabi Textile» тәжірибесі — бұл тек бір фабриканың жетістігі емес, бүкіл саланың болашаққа сенімді қадам жасай алатынының дәлелі.