Байланысқа арналған телефондар:
» » Президент Жолдауы: Шымкенттің аграрлық саласында су үнемдеу технологиялары

Президент Жолдауы: Шымкенттің аграрлық саласында су үнемдеу технологиялары

28 Қазан 2026, Сәрсенбі
99
0
Қазақстан Президентінің 28 қазанда халыққа арнаған Жолдауында елдің агроөнеркәсіптік кешенін дамытудың басты шарты ретінде суармалы егіншілік мәдениетін түбегейлі өзгерту мәселесі көтерілді. Мемлекет басшысы климаттың жаһандық өзгеруі мен Орталық Азия өңіріндегі су тапшылығы жағдайында су үнемдеу және озық агрохимиялық технологияларды енгізу өнімділікті еселеп арттырудың бірден-бір жолы екенін атап өтті. Оңтүстік өңірдің ірі мегаполисі саналатын Шымкент үшін бұл тақырып тек ауыл шаруашылығы мамандарының ғана емес, күнделікті дастарқанына жергілікті өнім қоятын әрбір қала тұрғынының да мәселесіне айналып отыр.
Жолдауда айтылғандай, ірі су көздері мен өзен-көлдердің бойында орналасқан құнарлы жерлердің экономикалық әлеуеті орасан зор. Алайда бұл ресурстарды ескі, экстенсивті әдіспен пайдалану судың ысырап болуына және топырақтың сорлануына әкеп соғады. Сарапшылардың есептеуінше, ірі су көздерінің бойындағы жерлерді тиімді суару дақылдардың өнімділігін екі-екі жарым есеге дейін арттыруға мүмкіндік береді. Бірақ бұл нәтижеге су үнемдейтін заманауи жүйелер мен озық агрохимиялық технологияларды кешенді түрде енгізгенде ғана қол жеткізуге болады.
Шымкент республикалық маңызы бар қала болғанымен, оның айналасындағы оңтүстік өңір ертеден егіншілікпен, бау-бақша мен көкөніс өсірумен танымал. Жолдауда су тапшылығы қысым түсіріп отырған оңтүстік өңірлерде, соның ішінде Шымкент маңында, жаңа технологияларды жаппай енгізу уақыт талабы екені ерекше айтылған. Дәстүрлі жайылмалы суару қолданылатын алқаптарда ылғалдың елеулі бөлігі буға айналып немесе жерге сіңіп, босқа кетеді. Мұндай жағдайда әр тамшы судың есебі маңызды болмақ.
Мемлекет басшысы атап өткен технологиялардың алғашқысы – тамшылатып суару. Бұл жүйе ылғалды тікелей өсімдіктің тамырына жеткізіп, су шығынын айтарлықтай азайтады әрі топырақтың эрозияға ұшырауын тоқтатады. Ірі астық және жем-шөп алқаптары үшін жаңбырлатып суару тиімді деп көрсетілген: ол ауа райының құрғақтығын бәсеңдетіп, өсімдікке қолайлы микроклимат қалыптастырады. Үшінші бағыт – автоматтандырылған басқару. Топырақ ылғалдылығын өлшейтін сенсорлар мен жасанды интеллект жүйелері суаруды тек қажетті уақытта және нақты қажетті мөлшерде іске қосады. Жас халқы көп, цифрлық шешімдерге бейім Шымкент үшін мұндай тәсілдер аграрлық салаға білімді жастарды тартудың да тартымды мүмкіндігі бола алады.
Жолдауда тек су берудің өзі жеткіліксіз екені, өнімділікті арттыру үшін өсімдіктің қоректену тізбегін дұрыс құру қажеттігі баса айтылды. Бұл орайда фертигация, яғни сұйық минералды тыңайтқыштарды суару жүйесі арқылы тікелей өсімдікке жеткізу тәсілі ұсынылған. Ол химиялық заттардың тиімділігін арттырып, топырақтың химиялық құрамын сақтауға көмектеседі. Сонымен қатар жасанды интеллект алгоритмдері мен зертханалық деректер негізінде топырақтағы азот, фосфор, калий деңгейін анықтап, әр алқапқа жеке агрохимиялық карта жасау көзделген. Бұл фермерге тыңайтқышты «көзбен шамалап» емес, нақты есеппен қолдануға жол ашады.
Қала тұрғындары үшін бұл бастамалардың маңызы өнімнің сапасымен тікелей байланысты. Жолдауда биологиялық қорғау құралдарын қолданып, зиянкестермен күресте химиялық улардың мөлшерін азайту арқылы өнімнің экологиялық тазалығын сақтау міндеті қойылған. Көпұлтты, көпсанды Шымкент базарлары мен дүкендеріне түсетін жергілікті жеміс-жидек пен көкөніс неғұрлым таза әрі тұрақты бағада болса, қала тұрғындарының игілігі соғұрлым артады. Су үнемдеу ауыл шаруашылығы шығынын азайтса, өнімнің өзіндік құны төмендеп, ішкі нарықтың тұрақтылығына да оң әсер етуі мүмкін.
Жолдауда мемлекеттің бұл бағытта фермерлерге су үнемдеу жабдықтарын сатып алуға инвестициялық субсидиялар беріп, қолдау көрсетіп отырғаны да айтылған. Бұл шағын және орта шаруа қожалықтары үшін жаңа жүйелерге көшудің қаржылық жүгін жеңілдетуге мүмкіндік береді. Алдағы жылдары Шымкент маңындағы шаруашылықтардың қанша жерде және қандай жабдықты енгізетіні қолжетімді қолдау шараларына, мамандардың даярлығына және өңірдегі су ресурстарын тиімді басқаруға байланысты болмақ. Сондықтан фермерлерге кеңес беру, тәжірибе алмасу және жаңа технологияны үйрету ісі маңызды рөл атқарады.
Қорыта айтқанда, Жолдаудағы «су + агрохимия + жасанды интеллект» экожүйесі ауыл шаруашылығын тұрақты, шығыны аз әрі табысы жоғары салаға айналдыруды мақсат етеді. Мемлекет басшысының пікірінше, суармалы жерлерді игеру еліміздің азық-түлік қауіпсіздігін нығайтып, Қазақстанды Еуразияның басты аграрлық хабына айналдырудың төте жолы. Шымкент үшін бұл – жерді де, суды да ұқыпты пайдалануға, жергілікті өнімнің сапасын арттыруға және жастарға жаңа кәсіби мүмкіндіктер ашуға берілген нақты мүмкіндік. Енді міндет – осы бағыттағы идеяларды күнделікті тәжірибеге айналдыру.
Обсудить
Добавить комментарий
Комментарии (0)
Прокомментировать