Жолдау аясында Шымкентте шағын бизнесті әртараптандыру мүмкіндіктері

Өндіріс бизнесті сақтайды. Мемлекет басшысы 28 қазанда халыққа Жолдау арнап, шағын және орта бизнестің еліміз экономикасындағы рөлін жаңа деңгейде бағалады. Жолдаудың осы тармағында айтылған ойлар Шымкент сияқты республикалық маңызы бар, елдің оңтүстігіндегі ірі мегаполис үшін ерекше мәнге ие. Себебі қалада кәсіпкерлікпен айналысатын адам көп, ал шағын дүкеннен бастап шағын цехқа дейінгі істің бәрі қала тұрғындарының күнделікті тұрмысымен тікелей байланысты.
Жолдауда атап көрсетілгендей, шағын және орта бизнестің жалпы ішкі өнімдегі үлесі алғаш рет 40 пайызға жетті. Мемлекет басшысы мұны отандық кәсіпкерлікті қолдау мен бизнес климатты жақсарту жөніндегі шаралардың нақты нәтижесі деп бағалады. Одан да назар аударарлық жайт: негізгі капиталға салынған инвестициялардың шамамен 70 пайызы осы сектордың үлесіне тиген. Яғни кәсіпкер тек тауар мен қызмет ұсынушы ғана емес, экономикаға қаржы құятын негізгі инвесторлардың біріне айналған. Шымкент секілді жас әрі еңбекқор халқы көп қала үшін бұл сөздің астарында үлкен мағына жатыр: өз ісін ашқан әрбір адам қала экономикасының өсуіне үлес қосады.
Алайда Жолдауда табыспен қатар жүйелі мәселе де ашық айтылған. Шағын бизнестің үштен бір бөлігі сауда саласында шоғырланған. Сарапшылардың пікірінше, тек тауар айналымы мен делдалдыққа сүйенген бизнес сыртқы дағдарыстарға да, баға өсіміне де тез әсерленеді. Бұл тұрғындар үшін де маңызды: нарық қайта-қайта тербелген кезде алдымен кәсіпкердің табысы, содан кейін жұмыскердің жалақысы мен отбасының тұрмысы сезіледі. Сондықтан Мемлекет басшысы экономикадағы әртараптандыру саясатын уақыт талабы деп атады.
Жолдауда бизнесті қайта бейімдеудің үш бағыты көрсетілген. Біріншісі: өңдеу өнеркәсібі мен агроөнеркәсіп кешені. Ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдейтін, тамақ және жеңіл өнеркәсіп тауарларын шығаратын шағын зауыттар мен цехтардың желісін құру көзделіп отыр. Шымкент үшін бұл бағыттың мәні зор, өйткені қала мен оның төңірегі аграрлық аймақпен тығыз байланысты және халқы көп, тұтыну нарығы кең. Шикізатты жай сатудың орнына оны қалада өңдеп, дайын өнімге айналдыру жаңа жұмыс орындарын ашып, қосылған құнды қалада қалдыруға мүмкіндік береді.
Екінші бағыт – IT-технологиялар мен қызмет көрсету саласы. Жолдауда бизнес процестерді автоматтандыру, жасанды интеллект шешімдерін енгізу және креативті индустрияны дамыту міндеттері аталды. Шымкент жастарға бай қала болғандықтан, бұл бағыт олар үшін жаңа мүмкіндік есігін ашады. Цифрлық қызмет, дизайн, мазмұн өндірісі және басқа да шығармашылық салалар үлкен капиталды қажет етпейді, бірақ білім мен идеяны талап етеді. Дұрыс қолдау болса, қаланың білімді жастары өз қаласында қалып, өз ісін құра алады.
Үшінші бағыт – сабақтас өндірістер. Жолдауда ірі трансұлттық және отандық компаниялардың айналасында қосалқы бөлшектер шығаратын, сервистік қызмет көрсететін шағын және орта бизнес экожүйесін қалыптастыру қажеттігі айтылды. Бұл ірі кәсіпорындар мен шағын кәсіпкерлердің бір-біріне тәуелді, бірақ өзара пайдалы жүйеде жұмыс істеуін білдіреді. Қалада ірі өндіріс орындары жұмыс істей берген сайын, оларға қызмет көрсететін шағын компаниялар үшін тұрақты тапсырыс пен тұрақты табыс көзі пайда болуы мүмкін. Бұл ретте кәсіпкерге ірі серіктестермен жұмыс істеуге қажетті сапа мен стандарттарды игеру міндеті жүктеледі.
Жолдаудың түйінінде қолдау тетіктерін қайта қарау қажеттігі нақты айтылған. Үкімет пен даму институттары сауда саласымен шектелмей, нақты өндіріс пен инновацияны таңдаған кәсіпкерлерге ұзақ мерзімді жеңілдікті несиелер мен оффтейк-келісімшарттар арқылы басымдық беруі тиіс. Оффтейк-келісімшарт дегеніміз – өнім шықпай тұрып, оны болашақта сатып алуға берілетін кепілдік. Мұндай кепілдік өндіріс ашқысы келетін кәсіпкердің басты қорқынышын, яғни өнімнің өтпей қалу қаупін азайтады. Шымкенттегі кәсіпкерлер үшін қолдау шарттарының нақты мазмұны алдағы кезеңде айқындала түсетіні сөзсіз, сондықтан бұл мәселені қала бизнесі де, жергілікті билік те жіті қадағалағаны жөн.
Қорытындылай айтқанда, Жолдау шағын және орта бизнестің жетістігін мойындай отырып, алдағы міндетті анық қояды: сандық өсімді сапалық деңгейге көтеру. Шымкент үшін бұл – сауда мен қызметтің қатарына өндіріс, технология және сабақтас кәсіпорындарды қосу мүмкіндігі. Қала экономикасының мықтылығы бір салаға емес, көп бағытқа сүйенгенде арта түседі. Ал диверсификацияланған шағын және орта бизнес қаланың жас буынына тұрақты жұмыс, кәсіпкерге сенімді болашақ, ал Қазақстанға экономикалық егемендіктің берік тірегін бере алады.