Шымкенттің жасыл революциясы: бұрынғы қалдықтар полигонында алып экопарк ашылды

Шымкенттің жасыл революциясы: бұрынғы қалдықтар полигонында алып экопарк ашылды

Шымкент қаласы үшін тарихи маңызы бар оқиға орын алды. 20 маусым 2026 жыл күні «Достық» шағынауданындағы бұрынғы қоқыс полигонының орнында «Экопарк» атты заманауи жасыл кеңістік салтанатты түрде ашылды. Осы ашылу рәсіміне қала әкімі Ғабит Сыздықбеков, мегаполистің тұрғындары мен қонақтары қатысып, бұл тарихи оқиғаның куәгері болды. Он жылдар бойы тұрғындарды алаңдатқан экологиялық проблема бүгін мүлдем басқаша — жасыл, таза және заманауи — бет-бейнеге ие болды.

Осы жобаның тарихына қысқаша тоқталар болсақ, Шымкент — Қазақстанның оңтүстігіндегі ірі мегаполис ретінде тез қарқынмен дамып келе жатқан қала. Алайда урбандалу процесі бірқатар экологиялық мәселелерді де өршітті. «Достық» шағынауданындағы бұрынғы қоқыс полигоны ондаған жыл бойы қала тұрғындарының наразылығын туғызды: жел соққанда тараған жағымсыз иіс, жер асты суларының ластану қаупі, қоршаған орта мен тұрғындардың денсаулығына тиетін зиян — осының бәрі полигонды мегаполис үшін өткір проблемаға айналдырды. Жылдар бойы жиналған мәселелерді шешу үшін кешенді тәсіл қажет болды.

2024 жылдың қазан айында жобаға старт берілді. Бастамашылық тарапы — қала әкімдігі мен Қазақстан Республикасының Президентінің экопарктер желісін кеңейту және қалалардағы жасыл аймақтарды дамыту туралы тапсырмасын орындау мақсатында іске қосылған жоба — жаппай қолдауға ие болды. Нышан болатындай, «Экопарк» атауын дәл осы құрылыс басталу кезінде қала әкімі мен журналистер бірлесе отырып таңдады. Бұл факт жобаның қоғамдық сипатын айқын аңғартады.

Жалпы ауданы шамамен 45 гектарды алып жатқан Экопарктің функционалдық аймақтары өте әр түрлі. Паркте жасанды су қоймасы, серуен жолдары, табиғи материалдардан жасалған жаяу жүргіншілер жолдары салынды. Бақылау алаңдары, жарықтандыру жүйелері, ағаш орындықтар мен сәндік шағын архитектуралық пішіндер орнатылды. Бұл элементтердің барлығы кеңістікті тек эстетикалық тұрғыдан ғана емес, функционалдық тұрғыдан да ерекше етеді. Ең маңыздысы — парк отбасылық демалыс, спортпен шұғылдану және белсенді тынығу үшін толыққанды кеңістікке айналды.

Жобаның аса маңызды бөлігі — аумақты жасылдандыру жұмыстары. Паркте Шымкенттің климаттық ерекшеліктерін ескере отырып таңдалған 5 мыңнан астам ағаш пен бұта өсімдігі отырғызылды. Экологтардың бағасы бойынша, бұл деңгейдегі жасылдандыру шаралары қала атмосферасына айтарлықтай оң әсер береді. Атап айтқанда, жасыл желекті аймақтар жыл сайын жүздеген тонна көмірқышқыл газын сіңіреді, микроклиматты жақсартады, шаң мен шудың деңгейін төмендетеді. Экопарк қаланың жасыл каркасына енгізіліп, орнықты экологиялық инфрақұрылымның бір бөлігіне айналады.

Ашылу рәсімінде сөз алған Шымкент қаласының әкімі Ғабит Сыздықбеков бұл жобаның тек сәнді парк салып беру емес, экологиялық санамызды өзгерту жолындағы маңызды қадам екенін атап өтті: «Бұл жер ондаған жыл бойы қалдықтар полигоны болды. Бүгін ол жасыл паркке айналды. Бұл — біздің балаларымыздың болашаққа деген сенімінің символы». Тұрғындардың пікірі де оптимизмге толы. «Достық» шағынауданының тұрғыны Айгүл Сейтқалиева: «Бұрын осы жақтан өтудің өзі қиын болатын. Ал қазір балаларымды ертіп серуендеуге келіп отырмын» — деп бөлісті.

Маман-экологтар бұл тәжірибені бүкіл Қазақстан үшін озық үлгі ретінде қарастырады. Экология және табиғи ресурстар саласының сарапшысы Нұрлан Байжановтың пікірінше, бұрынғы өнеркәсіптік немесе коммуналдық объектілерді жасыл кеңістікке айналдыру — «жасыл урбандалу» деп аталатын жаһандық тенденцияның бір бөлігі. «Берлин, Сеул, Нью-Йорк — осы қалалардың барлығында ескі өндірістік аймақтар паркке, мәдени орталыққа немесе экологиялық аймаққа айналдырылды. Шымкент де осы үдеріске қосылды» — деді ол. Шынында да, халықаралық тәжірибе мұндай жобалардың тек экологиялық емес, әлеуметтік-экономикалық тұрғыдан да тиімді екенін дәлелдейді: айналасындағы жылжымайтын мүлік құны өсіп, аудан инвестициялық тұрғыдан тартымды болады.

Жобаның маңызды кезеңдеріне назар аударсақ, Экопарктің іске асырылуы небары жарты жылға жуық уақытты алды. Мұның өзі қала басшылығының ерік-жігерін де, мердігерлердің кәсіби деңгейін де айғақтайды. Рекордтық мерзімде рекордтық ауқымда — 45 гектарлық аумақта — комплексті жайластыру жұмыстары жүргізілді. Жобаны іске асыруда жергілікті кәсіпорындар мен мамандар жұмылдырылды, бұл жергілікті экономика үшін де оң нәтиже берді. Болашақта паркте білім беру маршруттары, экотуризм бағыттары және балалар экология мектептерін ұйымдастыру жоспарлануда. Осы бастама Шымкентті тек аймақтың, бүкіл Қазақстанның экологиялық урбандалу жолындағы алдыңғы қатарлы қалаларының бірі ретінде нығайтады және өнеркәсіптік өткеннен жасыл болашаққа ауысудың тірі дәлелі болып қала береді.