Абай ауданында мал иелеріне ветеринариялық талаптар түсіндірілді: жайылым жоқ, қауіп бар

Абай ауданында мал иелеріне ветеринариялық талаптар түсіндірілді: жайылым жоқ, қауіп бар

30 маусым 2026 жыл. Шымкент қаласының Абай ауданында ветеринария қызметінің мамандары мал иелерімен кездесу өткізіп, ауылшаруашылық малдарын ұстаудың заңнамалық талаптарын түсіндірді. Алайда бұл кездесу тек нұсқаулықпен ғана шектелмеді — тұрғындар өздерін мазалап жүрген өткір мәселелерді көтерді. Жайылым жоқтығы, малдың теміржол бойымен еркін жүруі және балалардың қауіпсіздігі — осы үш мәселе кездесуде ерекше назар аударды.

Бүгінгі таңда Абай ауданында шамамен 14 мың бас ірі қара мал, 16 мыңнан астам ұсақ мал және 3,5 мыңға жуық жылқы бар. Бұл сандар аудан тұрғындарының мал шаруашылығына қаншалықты тәуелді екенін айқын көрсетеді. Дегенмен, мал санының көптігі — бір жағынан бай шаруашылықтың белгісі болса, екінші жағынан жайылым жетіспеушілігі кезінде үлкен проблемаға айналады. Соңғы жылдарда Шымкент маңайындағы жайылым алқаптарының қысқарғаны жасырын емес: қала маңы аумақтары құрылыс салуға бөлінуде, бұрынғы жайылымдар жеке меншікке өткізіліп жатыр. Нәтижесінде ауыл тұрғындары малдарын еркін жаю мәселесінде үлкен қиындыққа тап болуда.

Шымкент тұрғыны, зейнеткер Ұлтуаш Базарханова бұл мәселені өз өмірінен мысалмен түсіндірді. «Бұрын бақташы болатын. Таңертең малды айдап шығасың, кешке өзі оралатын. Қазір не бақташы бар, не жағдай. Таңертең малды просто шығарып жібереміз. Кімдір байлайды, кімдір байламайды. Ақыры сиырлар теміржолға шығып кетеді. Поезд соғып кетеді. Содан кейін станция бастығына үлкен мәселе туады — сыйлықақысынан айырылады», — деп айтты ол. Бұл сөздер кездесуге қатысқандарға таныс жағдайды суреттеп берді. Малын сатуға мәжбүр болған отбасылар да аз емес — теміржол бойындағы ауылдарда сиыр ұстау тәуекелді іске айналды.

Ұлтуаш апайды одан да бетер алаңдататын мәселе — балалардың қауіпсіздігі. «Біздің балалар теміржолдың ар жағына футбол ойнауға барады. Поезд астына түсіп кетпесін деп үнемі уайымдаймыз. Поездды тоқтату үшін жүздеген метр тежеу жолы керек, ал бұл трагедияға алып келуі мүмкін. Бір рет поезд сиырға соғып, 15 минутқа жуық тоқтап қалған жағдай болды. Сиыр ең жоғары дегенде 100 мың теңге тұрады, ал жолаушылар поезды кенеттен тежесе, көп адам зардап шегуі мүмкін. Қоршау жоқ — бағандар тұр, ал тор жоқ», — деді ол. Бұл сөздер тек бір адамның ғана пікірі емес — аудандағы ондаған отбасының алаңдаушылығы.

Ветеринария қызметінің мамандары кездесу барысында мал иелеріне бірнеше маңызды талаптарды еске салды. Барлық ауылшаруашылық малдары ветеринариялық дерекқорда тіркелуі, жеке сәйкестендірілуі және міндетті вакцинациядан өтуі тиіс. Инфекциялық аурулардың алдын алу, санитарлық нормаларды сақтау және ветеринариялық қызметпен тұрақты байланыс орнату — осылар тиімді мал шаруашылығының негізі болып табылады. Теміржол бойында малды бақылаусыз жаюға жол берілмейтіндігі де ерекше атап өтілді. Заңнаманы бұзғандарға әкімшілік жауапкершілік қарастырылған.

Шымкент қаласының «Ветеринариялық қызмет» МКК-сының директоры орынбасары Ерсін Ахметов жауапсыздықтың нақты салдарлары туралы деректер келтірді. «Жануарларға жауапсыз қараудан 224 адам әкімшілік жауапкершілікке тартылды. Негізінен бұл ит пен мысық иелеріне қатысты. Төлдеген соң 10–15 күн өткенде кейбір иелер жануарларды просто көшеге тастап кетеді. Мұндай жануарлардың адамдарға шабуыл жасаған жағдайлары болады. Осындай бұзушылықтар үшін әкімшілік жауапкершілік қарастырылған, ал бақылау полиция департаментінің құзыретінде», — деп түсіндірді ол. Бұл статистика аудандағы жануарларға қатысты жауапсыздықтың ауқымын айқын суреттейді.

Маман сондай-ақ ветеринариялық бақылаудың жалпы халық денсаулығы үшін де маңызды екенін атап өтті. Тіркелмеген және вакцинасы жасалмаған мал — бруцеллез, туберкулез сияқты аса қауіпті аурулардың тарату көзі болуы мүмкін. Қазақстанда мал арқылы таралатын аурулардың алдын алу — мемлекеттің де, мал иелерінің де ортақ міндеті. Соңғы жылдарда елімізде жүргізіліп жатқан «Ауылшаруашылық малдарын сәйкестендіру» бағдарламасы осы мақсатта маңызды рөл атқарады.

Кездесу қорытындысында тұрғындар мен мамандар арасында диалог жалғасты. Жайылым мәселесін шешу үшін аудан әкімдігіне ұсыныстар жіберу туралы уағдаласылды. Жергілікті тұрғындар теміржол бойына қорғаныс торын орнатуды да сұрады — бұл мәселе де тиісті органдарға жеткізілмек. Мамандар болашақта мұндай кездесулерді жүйелі түрде өткізу керектігін атап өтті, себебі ветеринариялық хабардарлық деңгейін арттыру — ұзақ мерзімді жұмысты талап ететін міндет. Тұрғындардың өздері де бұл кездесуді пайдалы деп бағалап, ветеринария мамандарымен тікелей байланыс орнатудың маңыздылығын мойындады. Абай ауданындағы жағдай — бүкіл елдің ауылдық аймақтарына тән ортақ мәселенің айнасы.