Шымкентте тағы 30 отбасы жаңа үйге қоныс тепті: мемлекет баспана мәселесін кезең-кезеңімен шешуде

Шымкент қаласында тұрғын үй мәселесін шешу жолындағы мемлекеттік бағдарлама өз жемісін бере бастады. 6 тамыз 2026 жылы қала әкімі Ғабит Сыздықбеков тағы 30 отбасына жаңа пәтерлердің кілтін салтанатты түрде табысты. Бозарық шағынауданындағы жаңа көп қабатты үйлерде орналасқан бұл пәтерлер баспана жалға беру және кейіннен сатып алу құқығы қарастырылған мемлекеттік бағдарлама аясында берілді. Бұл оқиға — Қазақстанның оңтүстік өңірінде баспана мәселесін шешуге бағытталған жүйелі жұмыстың тағы бір айқын дәлелі.
Жаңа қоныс иелерінің арасында мүгедектігі бар азаматтар, ерекше балаларды тәрбиелеп отырған отбасылар, көп балалы және толық емес отбасылар, сондай-ақ жетім және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар бар. Яғни, мемлекет ең алдымен қоғамның осал топтарына — ерекше назар мен қолдауды қажет ететін азаматтарға қол ұшын берді. Бұл бағдарламаның әлеуметтік бағыттылығы оның ең басты ерекшелігі болып табылады. Жаңа үйлер барлық қажет инженерлік инфрақұрылыммен — су, газ, жылу, электр желілерімен — қамтамасыз етілген және қолданыстағы құрылыс нормаларына толықтай сай салынған.
Шымкент — Қазақстанның республикалық маңызы бар үшінші қаласы ретінде соңғы жылдары қарқынды дамып келеді. Халқының саны жылдан жылға өсіп, 2024 жылдың деректері бойынша қалада 1,2 миллионнан астам адам тұрады. Бұл тұрғын үй нарығына үлкен қысым туғызып, баспана мәселесін шешуді кезек күттірмейтін міндетке айналдырды. Тұрғын үй кезегінде тұрған азаматтар саны бірнеше жыл бұрын он мыңдап есептелетін. Қалалық статистика органдарының мәліметтеріне сүйенсек, 2022 жылы баспана алуға мұқтаж азаматтардың жалпы саны 35 мыңнан асты. Осы ауқымды мәселені шешу үшін мемлекет бірнеше бағыттағы тұрғын үй бағдарламаларын іске қосты.
Жалға беру және кейіннен сатып алу бағдарламасы — Қазақстанда өте тиімді тетіктердің бірі ретінде танылған. Бағдарлама азаматтарға бірден үлкен соманы төлемей-ақ пәтер алуға, ал белгілі бір мерзім өткен соң оны меншікке сатып алуға мүмкіндік береді. «Бұл тетік — әсіресе кірісі шектеулі отбасылар үшін нағыз жол ашатын шешім. Ипотека ала алмайтын, бірақ тұрақты жалдау ақысын төлей алатын адамдар үшін бұл бағдарлама өте қолайлы», — деп атап өтті қала әкімдігінің тұрғын үй бөлімінің басшысы Арман Қасымов. Оның сөзінше, соңғы үш жыл ішінде осындай бағдарлама аясында Шымкентте 400-ден астам отбасы жаңа баспанаға ие болды.
Кілт тапсыру рәсіміне қатысқан жаңа пәтер иелерінің реакциясы шынайы қуаныш пен ризашылыққа толы болды. Үш баланы жалғыз тәрбиелеп жүрген Гүлнар Есімова журналистерге: «Мен осы пәтерді алу үшін бес жыл кезекте тұрдым. Балаларым арендалық баспанадан баспанаға ауысып жүрді. Ендігі жерде өзіміздің тұрақты үйіміз болады — бұл өте үлкен жеңілдік», — деді. Мүгедектігі бар азамат Серік Байғалиев де жаңа пәтердің өзіне қолайлы жоспармен жасалғанын, есік алдарының кең, лифтілердің заманауи екенін атап өтті. «Мемлекет бізді ұмытпады, бұл маңызды», — деп толықтырды ол.
Сарапшылар бұл бағдарламаның ұзақ мерзімді тиімділігін жоғары бағалайды. Алматыдағы «Урбанистика және тұрғын үй» зерттеу орталығының директоры Дина Нұрланова осындай шаралардың қоғамдық тұрақтылыққа тікелей әсерін тигізетінін баса айтты: «Баспана мәселесі — бұл тек шаңырақ мәселесі ғана емес. Тұрақты үйі бар отбасы балаларын мектепке тұрақты жіберіп, жұмыс орнын сақтап, қоғамда белсенді болады. Бұл — тұтас бір тізбек». Ол сондай-ақ Шымкенттің осы саладағы тәжірибесін басқа қалаларға үлгі ретінде насихаттауға болатынын атап өтті. Оның пікірінше, бағдарламаның нәтижелілігі кезектегі азаматтардың санының жыл сайын азаюымен өлшенуі тиіс.
Болашақ перспективаларға келсек, Шымкент қала әкімдігі 2026 жылдың аяғына дейін тағы 120-дан астам отбасының баспана мәселесін шешуді жоспарлап отыр. Бозарық шағынауданында жаңа тұрғын үй кешендерінің құрылысы жалғасуда. Сонымен қатар, қала аумағындағы бірнеше ескі тұрғын үй кешенінде күрделі жөндеу жұмыстары да қолға алынған. Әкімдіктің ресми мәліметтеріне сүйенсек, 2025–2027 жылдарға арналған тұрғын үй бағдарламасы шеңберінде 600-ден астам пәтер іске қосылуы тиіс. Бұл — кезекте тұрған азаматтарға реалды үміт беретін нақты сан.
Тарихи тұрғыдан алып қарасақ, Қазақстанда мемлекеттік тұрғын үй саясаты тәуелсіздіктен бері бірнеше кезеңнен өтті. 1990-шы жылдардағы жаппай жекешелендіруден кейін мемлекет әлеуметтік баспана секторын қайта жаңғыртуға 2000-шы жылдардың ортасынан бастап ерекше көңіл бөлді. «Нұрлы жер», «7-20-25», «Бақытты отбасы» сияқты бағдарламалар сол саясаттың нақты жемістері болды. Шымкенттегі жалға беру және кейіннен сатып алу бағдарламасы да осы ізбен жалғасып жатыр. Мамандар мұндай бағдарламалардың тиімділігін арттыру үшін жергілікті билік пен мемлекеттік органдардың бірлескен жұмысы мен ашықтықтың маңызды екенін ескертеді. Шымкенттегі 30 отбасының жаңа өміріне жасалған бұл қадам — ел бойынша баспана мәселесін жүйелі шешудің нақты белгісі болып қала береді.