Түркістан облысы өнеркәсіп пен инвестицияға бет бұрды: жаңа зауыттар мен мыңдаған жұмыс орны

2026 жылдың 25 мамырында Түркістан облысының инвестициялық штабы кезекті маңызды мәжілісін өткізді. Облыс әкімі Нұралхан Күшеровтің төрағалық етуімен өткен осы жиында аймақтың экономикалық болашағын айқындайтын бірнеше ірі жоба талқыланды. Ауыл шаруашылығы техникасынан бастап трансформатор жабдықтарына дейінгі кең ауқымды өндірістік бағыттар бойынша жоспарлар жарияланып, облыстың инвестициялық ахуалы ел назарын тартты.
Түркістан облысы соңғы жылдары Қазақстанның инвестициялық картасында ерекше орын алып келеді. Тарихи Жібек жолының бойында орналасқан бұл өңір тек мәдени мұра емес, сонымен бірге экономикалық даму орталығына айнала бастады. 2019 жылы Шымкент қаласы республикалық маңызы бар қалаға бөлінгеннен кейін Түркістан облысы жаңа формат пен жаңа мүмкіндіктерге ие болды. Сол кезден бері облыс орталығы — Түркістан қаласы айналасында инфрақұрылым жобалары қарқынды жүзеге асырылып, бизнес үшін жағдай жасалып келеді. Арнайы экономикалық аймақтың құрылуы аймақты отандық және шетелдік инвесторлар үшін тартымды нүктеге айналдырды.
Мәжілісте айтылған деректер бойынша, өткен жылдың қорытындысы бойынша облыс экономикасына 1,7 триллион теңге инвестиция тартылды. Бұл — аймақ тарихындағы рекордтық көрсеткіш. 58 жоба іске қосылып, 8 мыңнан астам жұмыс орны ашылды. Экономистердің пайымдауынша, бұл қарқын бүкіл Орталық Қазақстан аймағы бойынша орташа деңгейден айтарлықтай жоғары. «Түркістан облысы соңғы бес жылда инвестициялық белсенділігі жағынан елдің жетекші аймақтарының қатарына кірді. Бұл кездейсоқ емес — жүйелі жұмыстың нәтижесі», — деп атап өтті экономика саласының сарапшысы Бауыржан Сейткали.
Биылғы жоспарлар тіпті одан да ауқымды. Биыл 369 миллиард теңгеге 67 жоба іске асырылмақ. Сауран ауданы мен Түркістан арнайы экономикалық аймағында ауыл шаруашылығы техникасы, карбамидті тыңайтқыштар, мақта майы, тамшылатып суару жабдықтары және трансформаторлардың бөлшектері өндірілетін кәсіпорындар ашылады. Аталған өндірістер тізбегі жай ғана жеке зауыттар емес — бір-бірімен байланысқан технологиялық тізбектің буындары болып табылады. Мәселен, карбамидті тыңайтқыш өндірісі жергілікті агроөнеркәсіп кешенін импортқа тәуелділіктен арылтуға мүмкіндік береді, ал тамшылатып суару жабдықтары Оңтүстік Қазақстанның суды тиімді пайдалану мәселесін шешуге ықпал етеді.
Облыс әкімі Нұралхан Күшеров мәжілісте инвесторларға деген ашық ниетін білдірді: «Біз әр жобаның барысын мұқият бақылап отырамыз және туындайтын мәселелерді шешуде қолдау көрсетеміз. Осы бастамалар аймақ экономикасының дамуына серпін береді деп сенімдіміз». Бұл сөздер кездейсоқ айтылмаған — облыс басшылығы инвесторларды бюрократиялық кедергілерден қорғайтын «бір терезе» қызметін нығайтуды, жер бөлу мен рұқсат беру рәсімдерін жеделдетуді міндетіне алып отыр. Жергілікті кәсіпкерлер де облыстың іскери ахуалының жақсарғанын атап өтеді. «Бұрын рұқсат алу айлап созылатын. Қазір процестер едәуір жылдамдады, ал арнайы экономикалық аймақтағы салықтық жеңілдіктер шын мәнінде жұмыс істейді», — деп бөлісті Түркістан ЕЭА-да кәсіпорын ашқан кәсіпкер Айдар Жақсыбеков.
Ірі инвестициялық жоспарлардың маңызды қыры — халықтың жұмыспен қамтылуы. Қазіргі таңда аймақта 122 инвестициялық жобадан тұратын портфель қалыптасқан, олардың жалпы құны 2,7 триллион теңгеге бағаланады. Осы жобалардың іске асырылуы шамамен 18 мың жаңа жұмыс орнын ашуды қамтамасыз ететін болады. Түркістан облысы Қазақстандағы халық санының өсімі жоғары аймақтардың бірі болып табылады. Бұл жерде жыл сайын еңбек нарығына мыңдаған жас маман шығады. Сондықтан жаңа жұмыс орындарын ашу мәселесі тек экономикалық емес, әлеуметтік-демографиялық тұрғыдан да стратегиялық маңызға ие. Жастардың ауылдан қалаға, я болмаса облыстан тысқа кетуін тоқтату үшін жергілікті өндіріс пен кәсіпкерліктің дамуы — ең тиімді жол.
Тарихи тұрғыдан қарасақ, Түркістан өңірі ежелден сауда-саттық пен кәсіп орталығы болғаны мәлім. Ортағасырлық Жібек жолы бойындағы керуен-сарайлар мен базарлар бүгінгі арнайы экономикалық аймақтың рухани бабасы іспетті. Заманауи инвестициялық белсенділік сол тарихи дәстүрдің жаңа заман тіліндегі жалғасы деуге болады. Экономикалық тарихшы Зауреш Мұқанованың пікірінше, «Түркістан облысының қазіргі индустриялық серпіні — аймақтың географиялық және тарихи артықшылықтарын дұрыс бағалаудың нәтижесі. Орталық Азия елдерімен шекаралас орналасуы бұл жерді тек ішкі нарық үшін емес, экспорттық өндіріс үшін де стратегиялық нүктеге айналдырады».
Жалпы, Түркістан облысының инвестициялық штабының соңғы мәжілісінде жарияланған жоспарлар — аймақтың дамуындағы сапалы жаңа кезеңнің айқын белгісі. Өнеркәсіптік алуантүрлілік, жергілікті шикізатты қайта өңдеу, импорт алмастыру және экспортқа бағдарлану — осы төрт бағдар бір мезетте ұстанылып отыр. Егер жоспарланған 122 жобаның басым бөлігі мерзімінде іске асырылса, Түркістан облысы 2030 жылдарға қарай Қазақстанның өнеркәсіптік белдеуіндегі маңызды буынға айналатыны анық. Бұл — тек сан жағынан емес, сапа жағынан да өсу. Өңірлік экономикалар арасындағы бәсекелестік жағдайында Түркістан облысы өз орнын нақты белгілеп алды: инвестиция, өндіріс және жұмыс орны — осы үш тірек арқылы дамудың тұрақты жолына түскен аймақ ретінде.