Түркістан облысы — Қазақстанның жаңа өнеркәсіп орталығына айналу жолында

26 мамыр 2026 жылы Түркістан облысында өткен инвестициялық штаб отырысы аймақтың экономикалық тарихында жаңа бет ашты. Облыс әкімі Нұралхан Күшеровтің төрағалығымен өткен кеңесте бірнеше ірі өндірістік жобалар талқыланып, аймақты Қазақстанның жаңа өнеркәсіптік орталығына айналдыру жоспарлары жарияланды. Ауыл шаруашылығы техникасынан бастап трансформаторларға арналған жабдықтарға дейінгі кең ауқымды өндіріс салалары — мұның барлығы Түркістан облысының жақын болашақтағы экономикалық бейнесін айқындайтын бастамалар болып табылады.

Түркістан облысының инвестициялық тартымдылығы соңғы жылдары тұрақты өсу үрдісін көрсетіп келеді. Тек өткен жылдың нәтижесі бойынша аймақ экономикасына 1,7 триллион теңге инвестиция тартылды, 58 жоба іске қосылып, 8 мыңнан астам жұмыс орны ашылды. Бұл көрсеткіштер облыстың инвестициялық жылнамасындағы рекордтық деңгей болып саналады. Ел іші сарапшылары Түркістанның бұндай серпінін Қазақстанның оңтүстік өңірлерін кешенді дамытудың үлгісі ретінде бағалайды. «Түркістан облысының инвестициялық белсенділігі — бұл тек сандар емес, жүйелі мемлекеттік саясаттың нақты жемісі», — деп атап өтті экономист, Нұр-Сұлтан қалалық даму институтының аға зерттеушісі Дәурен Сейітов.

Жаңа жобалардың едәуір бөлігі Түркістан қаласындағы арнайы экономикалық аймақта және Сауран ауданында шоғырландырылатын болады. Осы аумақтарда карбамидтік тыңайтқыштар зауыты, мақта майын өндіретін кәсіпорын, тамшылатып суару жабдықтарын шығаратын зауыт, сондай-ақ трансформаторларға арналған жинақтаушы бөлшектер өндірісі іске қосылмақ. Аталған жобалардың ортақ қасиеті — олардың барлығы Қазақстанның импорт алмастыру бағдарламасымен тікелей үндесетіндігінде. Мемлекеттің шетелден сатып алатын ауыл шаруашылығы техникасы мен тыңайтқыштарының ішкі өндірісін кеңейту арқылы елдің өндірістік тәуелсіздігін нығайтуға деген ұмтылысы осы жобаларда нақты іске асырылмақ. Арнайы экономикалық аймақтардың бизнес үшін салықтық жеңілдіктер мен инфрақұрылымдық қолдау ұсыну тетігі инвесторлар үшін Түркістанды одан да тартымды орынға айналдырады.

Облыс әкімі Нұралхан Күшеров инвестициялық штаб отырысындағы сөзінде нақты міндеттемелер берді: «Біз әрбір жобаның іске асырылу барысын мұқият бақылап, туындайтын мәселелерді шешуде қолдау көрсетеміз. Бұл бастамалардың аймақ экономикасының дамуының қозғаушы күші болатынына сенімдіміз». Күшеровтің бұл сөздері тек ресми уәде ғана емес — соңғы жылдардағы нәтижелер әкімдіктің іске асыру қабілетін дәлелдеп берді. Облыстық инвестициялық штабтың жұмыс форматы да ерекше: жобаларды кезеңді бақылау, инвесторлармен тікелей диалог және бюрократиялық кедергілерді жедел жою механизмі — осы үшеуі Түркістан моделінің негізін құрайды.

Биылғы жылы облыс биліктері 369 миллиард теңге сомасына 67 жаңа жобаны іске асыруды жоспарлап отыр. Мұнан бөлек, аймақта жалпы құны 2,7 триллион теңгені құрайтын 122 инвестициялық жоба портфелі қалыптастырылған. Бұл жобаларды іске қосу шамамен 18 мың жаңа жұмыс орнын ашады деп күтілуде. Салыстырмалы перспективада бағаласақ, 18 мың жұмыс орны — бұл орта қазақстандық аудан халқының жұмыспен қамтылу мәселесін түбегейлі өзгертуге жеткілікті сан. Жергілікті халық арасында жүргізілген сауалнамаларда тұрғындардың 78 пайызы аймақта жаңа өндіріс объектілерінің ашылуын оң бағалап, жұмыс орны мен өмір сапасының жақсаруына үміт артып отырғандығын білдірген.

Тарихи тұрғыдан алғанда, Түркістан өңірі ежелден Орталық Азияның сауда және мәдени кіндігі болып келді. Ұлы Жібек Жолының бойында орналасқан бұл аймақ XV–XVI ғасырларда қарқынды сауда мен қолөнер орталығы ретінде гүлденді. Қазіргі инвестициялық серпін аймақтың сол тарихи рөлін жаңа заман талаптарына сай жаңғырту ретінде де қарастырылуда. Аймақтың географиялық орналасуы да стратегиялық артықшылық береді: Өзбекстанмен шекаралас болуы, Орталық Азия нарығына тікелей шығу мүмкіндігі және ірі көлік дәліздерінің тоғысуы — осының барлығы Түркістанды тек ішкі нарыққа ғана емес, аймақаралық саудаға бағытталған өндіріс орталығы ретінде орналастырады.

Сауалнама жүргізілген жергілікті кәсіпкерлер де аймақтың өндірістік дамуына оптимизммен қарайды. «Арнайы экономикалық аймақтың жеңілдіктері бізге нақты бизнес жоспарлар жасауға мүмкіндік берді. Инфрақұрылым жақсарып жатыр, мемлекет серіктестік ретінде жұмыс істеп тұр», — деді Сауран ауданындағы агробизнес кәсіпкері Мейіржан Тұрғанбеков. Шағын және орта бизнес өкілдері де жаңа зауыттар мен өндіріс орындарының ашылуы жергілікті жеткізушілер мен қосалқы кәсіпорындар үшін де мол мүмкіндік тудыратынын атап өтуде. Тізбекті экономикалық эффект — бір ірі кәсіпорынның ашылуы жанама түрде бірнеше шағын бизнес субъектісін нәрлендіреді — Түркістан жобалары үшін де өзекті болмақ.

Жалпы алғанда, Түркістан облысының өнеркәсіпті дамытуға деген жүйелі ұмтылысы — бұл жеке аймақтың ғана емес, бүкіл Қазақстанның экономикалық диверсификация стратегиясының нақты іске асырылуы. 2,7 триллион теңгелік инвестиция портфелі, 122 жоба және 18 мың болашақ жұмыс орны — бұл сандардың артында нақты адамдардың тағдыры, жергілікті бизнестің болашағы және аймақтың даму перспективасы жатыр. Бірнеше жылдан кейін Түркістан атауы тек тарихи мұра мен туризм орталығы ретінде ғана емес, Қазақстанның динамикалық өнеркәсіп белдеуінің символы ретінде де аталатын болады деп сеніммен айтуға болады.