Тұран ауданы жаңарады: 395 үйге орталықтандырылған кәріз жүйесі тартылмақ

Шымкент қаласының Тұран ауданында маңызды инфрақұрылымдық жоба іске асырылуға дайындалуда. 2026 жылдың 18 тамызында белгілі болғандай, ауданның бірнеше көшесіндегі үйлерді орталықтандырылған кәріз жүйесіне қосу мақсатында жұмыс жобасы әзірленіп жатыр. Бұл жоба аймақтың коммуналдық инфрақұрылымын жетілдіруге бағытталған кешенді шараның бір бөлігі болып табылады.
Тұран ауданы — Шымкенттің жас, қарқынды дамып келе жатқан аудандарының бірі. Соңғы жылдары бұл аймақта халық саны күрт өсіп, жаңа тұрғын үйлер мен шағын аудандар бой көтерді. Алайда инфрақұрылымның дамуы кейде халық санының өсуінен артта қалып жататыны белгілі. Дәл осы жағдай Қазыбек би, Лихачев, Байзақұлы, Жандосов, Верещагин, Шолохов және Уәлиханов көшелерінде де орын алды — бұл көшелердегі жүздеген үй бүгінге дейін орталықтандырылған кәріз жүйесіне қосылмаған күйде қалып отырды. Тұрғындар ескі, тозығы жеткен жеке кәріз шұңқырларымен немесе уақытша шешімдермен күн кешуге мәжбүр болды, бұл ауданның санитарлық жағдайына кері әсерін тигізіп келді.
Жоба аясында 395 үйді орталықтандырылған кәріз жүйесіне қосу жоспарланып отыр. Бұл шара нәтижесінде 1 305 тұрғын сапалы инженерлік-коммуналдық қызметке қол жеткізеді. Сарапшылардың бағалауынша, орталықтандырылған кәріз жүйесіне қосылу тек тұрмыстық ыңғайлылықты арттырып қана қоймайды, сонымен қатар аймақтың жалпы санитарлық-эпидемиологиялық жағдайын түбегейлі жақсартуға мүмкіндік береді. Шымкент қаласының коммуналдық шаруашылық басқармасының өкілі Нұрлан Сейітовтің айтуынша: «Орталықтандырылған кәріз жүйесіне қосылмаған аймақтарда ауру-сырқаулық деңгейі, әсіресе жұқпалы аурулар бойынша, айтарлықтай жоғары болады. Бұл жобаның іске асырылуы тұрғындардың денсаулығын сақтау тұрғысынан да өте маңызды қадам».
Аталған жоба бірнеше маңызды мәселені бір мезгілде шешуге бағытталған. Біріншіден, үйлерді орталықтандырылған кәріз жүйесіне қосу арқылы тұрғындардың тұрмыс жағдайы елеулі түрде жақсарады. Екіншіден, аумақтың санитарлық-эпидемиологиялық жағдайы жақсарып, халықтың денсаулығын қорғауға оң ықпал жасалады. Үшіншіден, жеке кәріз шұңқырларынан бас тарту қоршаған ортаға түсетін экологиялық жүктемені айтарлықтай азайтады — топырақ пен жерасты суларының ластану қаупі барынша төмендейді. Шымкент экологиялық қоғамының белсендісі Айгүл Нұрмаханова: «Жеке септиктер мен шұңқырлар — бұл өткен ғасырдың шешімі. Олар топырақты, жерасты суларын ластайды, жылдар өте аймақтың экологиялық жағдайын нашарлатады. Орталықтандырылған жүйеге көшу — бұл болашаққа жасалған инвестиция» деп атап өтті.
Тарихи тұрғыдан алғанда, Қазақстанның ірі қалаларында коммуналдық инфрақұрылымды дамыту мәселесі ұзақ жылдар бойы өзекті болып келеді. Кеңес дәуірінде салынған желілер тозып, жаңа аудандарда инфрақұрылым жетіспей жатқан жерлер аз емес. Тек соңғы он жылда Шымкент, Алматы, Астана және басқа қалаларда коммуналдық инфрақұрылымды жаңарту мен кеңейтуге арналған инвестициялар айтарлықтай өсті. Үкіметтің «Нұрлы жол» және «Қазақстан халқының әл-ауқаты» бағдарламалары аясында мыңдаған үй тұрғындары таза су мен орталықтандырылған кәріз жүйесіне қосылды. Тұран ауданындағы бұл жоба да осы жалпыұлттық бағытпен үндесіп жатыр.
Жергілікті тұрғындар жобаны ықыласпен қарсы алып отыр. Уәлиханов көшесінің тұрғыны, үш баланың анасы Зарина Бекова: «Біз жылдар бойы осыны күтіп келдік. Жазда шұңқырдан иіс шығады, балалар ауырып қалады деп үнемі алаңдаймыз. Жоба іске асса, ауданымыздың беті өзгеретіні сөзсіз» деп бөлісті. Байзақұлы көшесінде тұратын зейнеткер Серік Момбеков та осы пікірді қостайды: «Ауданымыз жылдан жылға өсіп келеді, бірақ инфрақұрылым артта қалып жатты. Енді кезек жетті, кешіктірмей іске асырса болды».
Мамандардың пікіріне сүйенсек, орталықтандырылған кәріз жүйесінің пайдаланылуы аудандағы жылжымайтын мүлік нарығына да оң әсер етеді. Коммуналдық инфрақұрылымы жетілген аудандардағы үй бағалары орта есеппен 15-20 пайызға жоғары бағаланатыны статистикамен дәлелденген. Бұл жоба аяқталғаннан кейін Тұран ауданының тартымдылығы одан да артатыны күтілуде, жаңа инвесторлар мен тұрғындарды тартуға жол ашылады.
Жалпы алғанда, Тұран ауданындағы кәріз жүйесін дамыту жобасы — бұл тек бір аудандың мәселесі ғана емес, бүкіл Шымкент қаласының орнықты дамуына қосылған маңызды үлес. Қала басшылығы мен коммуналдық қызметтер алдағы айларда жобалау жұмыстарын аяқтап, құрылыс кезеңіне кірісуді жоспарлауда. Тұрғындар мен мамандар жобаның мүмкіндігінше тез іске асырылуына үміт артып, оның нәтижелерін жақын болашақта сезінуді күтуде. Бұл жоба — адамдар өмір сүретін ортаны жақсарту, болашаққа қадам жасау жолындағы нақты және дер кезіндегі шешім.