Қызылорда өңіріне 1,3 миллиард доллар: қытайлық алып компания Жаңақорған ауданын өзгертеді

30 шілде 2026 жыл. Қызылорда облысы әкімі Мұрат Ергешбаев Liaoning Hongda Group компаниясы директорлар кеңесінің төрағасы Тан Цзюган және компания өкілдерімен кездесті. Бұл кездесу облыстың экономикасы үшін тарихи маңызы бар оқиғаға айналды — өйткені сөз жүзіндегі уәделерден іс жүзіндегі нәтижелерге көшу кезеңі басталып отыр. 1,3 миллиард долларлық инвестициялық жоба бүгін де өзекті, бүгін де жұмыс істеп тұр, ал жергілікті 260 тұрғын осы күні-ақ жаңа жұмыс орнына ие болды.
Liaoning Hongda Group — Қытайдың Ляонин провинциясында тіркелген, тау-кен өнеркәсібі мен металлургия саласында отыз жылдан астам тәжірибесі бар ірі өнеркәсіптік холдинг. Компания бүгінде Азия мен Африканың бірнеше елінде кен орындарын игеріп, өз өнімін әлемнің жетпіске жуық мемлекетіне жеткізеді. Қазақстанмен ынтымақтастықтың тарихы 2010-жылдардың ортасынан басталған болатын — алғашқы техникалық-экономикалық зерттеулер жүргізілді, геологиялық барлау жұмыстары қолға алынды. Нәтижесінде Жаңақорған ауданындағы қорғасын-мырыш кен орны перспективалы деп танылып, жобаны толықтай іске асыру туралы шешім қабылданды. Демек, бүгінгі кездесу — бірнеше жылға созылған дипломатиялық және инвестициялық диалогтың логикалық жалғасы.
Жоба аясында екі ашық карьер, екі тау-кен байыту фабрикасы салынбақ, ал кейінгі кезеңде металлургиялық зауыт іске қосылмақ. Жалпы инвестиция көлемі 1,3 миллиард АҚШ долларын құрайды. Бұл сомма Қызылорда облысы үшін бұрын-соңды болмаған ірі жекеше инвестиция болып табылады. Салыстыру үшін айтсақ, облыстың 2025 жылғы жалпы өңірлік өнімі шамамен 3,5 миллиард долларды құраған еді. Яғни бір ғана жоба аймақтың экономикалық қуатын елеулі дәрежеде нығайтуға қабілетті. Тан Цзюган кездесу барысында: «Біз Қазақстанды сенімді серіктес ретінде санаймыз. Жаңақорған жобасы — тек бизнес емес, ол екі елдің стратегиялық достығының нышаны», — деп атап өтті.
Облыс әкімі Мұрат Ергешбаев жобаның «Жасыл дәліз» механизміне енгізілгенін ерекше атап өтті. Бұл механизм инвестициялық жобаларға жеделдетілген әкімшілік қолдау көрсетуді, рұқсат беру процестерін жеңілдетуді және барлық мемлекеттік органдардың үйлесімді жұмысын қамтамасыз етуді білдіреді. «Жасыл дәліз» — Қазақстанда 2022 жылы енгізілген, инвестициялық климатты жақсартуға арналған жүйелі шара. Осы мәртебеге ие болған жобалар статистикаға сүйенсек, орта есеппен рұқсаттандыру мерзімін 40 пайызға қысқартады. Ергешбаев өз сөзінде: «Бұл жобаның уақтылы және тиімді жүзеге асырылуы біз үшін ең басты басымдық. Инвестор алдындағы міндеттемелерімізді орындаймыз», — деп мәлімдеді.
Аймақтың тұрғындары үшін жобаның ең маңызды тұсы — жұмыс орындарының ашылуы. Бірінші кезең басталғаннан бері-ақ 260 жергілікті тұрғын жұмысқа орналасты. Жоба толық қуатына жеткен соң тікелей жұмыс орындарының саны бірнеше мыңға жетуі күтіледі. Жаңақорған ауданы Қызылорда облысының ең шалғай да аз қамтылған аудандарының бірі болып саналған. Мұнда жастар жұмысынан айырылып, үлкен қалаларға ауып кетуге мәжбүр болатын. Аудан тұрғыны, отыз төрт жастағы Ерлан Дүйсебаев: «Мен Алматыға кетуге дайындалып жатқан едім. Бірақ жобаға жалданып қалдым, енді отбасыммен бірге өз жерімде қаламын», — деді.
Тарихи тұрғыдан алғанда, Кеңес дәуірінде Қызылорда облысы негізінен күріш өндірісімен және Байқоңыр ғарыш айлағымен танылды. Тәуелсіздік алғаннан бері облыста мұнай-газ өнеркәсібі белсенді дамып, Қызылорда мұнайы халықаралық нарыққа шықты. Алайда тау-кен металлургия саласы бұрын аймақта маңызды орын алмаған еді. Liaoning Hongda Group жобасы — осы бағытта жасалып жатқан тұңғыш ірі қадам. Экономист, Нұр-Сұлтан университетінің профессоры Айгүл Сейтқалиева: «Бір өңірдің экономикасын мұнайға тәуелді бір сектормен шектеу — стратегиялық тәуекел. Жаңақорған жобасы диверсификацияның нақты үлгісіне айналуы мүмкін», — деп бағалайды.
Жобаның экологиялық аспектісі де күн тәртібінде тұр. Тау-кен өнеркәсібі дамушы елдерде жиі сынға ұшырайды — топырақ пен су ресурстарына тигізетін зияны туралы алаңдаушылық жасырын емес. Компания өкілдері кездесуде қазіргі заманғы байыту технологиялары қолданылатынын, су рециклингі жүйесі мен қалдықтарды залалсыздандыру инфрақұрылымы жобаланғанын атап өтті. Қызылорда облысының экология департаменті жобаның барлық кезеңдерінде мониторинг жүргізетінін мәлімдеді. Экология жөніндегі азаматтық белсенді Зауреш Нұрланова: «Жергілікті халықпен ашық диалог жүргізілсе, экологиялық нормалар сақталса — бұл жобаны қолдауға болады», — дейді.
Болашаққа қарағанда, жобаның толықтай іске асырылуы аймақта сервистік, логистикалық және қосалқы өнеркәсіп кластерін қалыптастыруға мүмкіндік береді. Металлургиялық зауыт іске қосылған соң өңірде өңделген өнім экспорты артып, қосымша құн жергілікте жасалатын болады. Қазақстан мен Қытай арасындағы инвестициялық ынтымақтастықтың жаңа деңгейіне шыққан бұл жоба — Орталық Азиядағы Жібек жолы экономикалық белдеуі идеясының іс жүзіндегі бейнесі. Кездесудің қорытындысы бойынша тараптар өзара тиімді ынтымақтастықты жалғастыруға дайын екендіктерін растады. Жаңақорған ауданы жаңа тарихын жазуда.