Шымкентте халық еркі — бетон мен болатқа айналды: «Халық қатысатын бюджет» жобасы жаңа белеске шықты
22 тамыз 2026 жыл. Шымкент қаласының Тұран ауданында тағы бір мерекелі оқиға болды: «Халық қатысатын бюджет» жобасы аясында салынған заманауи балалар мен спорт алаңшалары ресми түрде тұрғындарға пайдалануға берілді. Бұл жай ғана кесте кесіп, лента қию емес — бұл демократиялық басқарудың нақты нәтижесі, тұрғындардың өз қалаларының болашағына тікелей ықпал ете алатындығының айқын дәлелі.«Халық қатысатын бюджет» бағдарламасы Қазақстанда соңғы жылдары жаңа серпін алды. Бұл тетік арқылы қарапайым азаматтар мемлекеттік қаражатты қалай жұмсау керектігін өздері ұсынады, дауыс береді және бақылайды. Шымкент қаласы бойынша 2024–2026 жылдар аралығында бағдарлама аясында жүздеген жобалар іске асырылды. Тек Тұран ауданы бойынша алғанда, осы үш жыл ішінде аудан тұрғындарынан 400-ден астам ұсыныс түскен, олардың ішінен тікелей дауыс беру арқылы ең өзекті жобалар іріктеліп алынған. Балалар алаңшаларын жаңарту, спорттық кешендер салу, ауладағы жарықтандыруды жақсарту — міне, осындай қарапайым, бірақ тұрмыстық сапаны түбегейлі өзгертетін бастамалар халықтың басым дауысымен жеңіп шыққан.
Тұран ауданының әкімі Берік Сейтқалиев жаңа нысандарды ашу рәсімінде сөйлеген сөзінде: «Бұл алаңшалар — халықтың өз еңбегімен, өз идеясымен жасалған дүние. Мен бюджет цифрлары туралы емес, адамдардың мемлекетке деген сенімі туралы айтқым келеді. Олар ұсынды — біз іске асырдық. Бірлесіп жұмыс істеудің нәтижесі осынша нақты болатынын мен де күткен жоқпын», — деп атап өтті. Шынында да, жаңа алаңшалар тек серуендеу орнына айналмай, тұрғындардың азаматтық белсенділігінің символына айналып отыр.
Статистикалық тұрғыдан алғанда, Қазақстанда балалар мен жастардың бос уақытын өткізу мәселесі өзекті күйін жоғалтпай келеді. Мемлекеттік статистика комитетінің деректеріне сүйенсек, республика бойынша қалалық жерлердегі балаларының 38 пайызы бос уақытта телефон мен компьютер экраны алдында отыратынын мойындайды, ал физикалық белсенділік деңгейі соңғы он жылда 12 пайызға төмендеген. Шымкент — үш миллионнан астам халқы бар Орталық Азиядағы ірі қалалардың бірі. Мұндай мегаполисте жасыл аймақтар мен спорттық инфрақұрылымның жетіспеушілігі тікелей қоғамдық денсаулыққа әсер етеді. Осы тұрғыда «Халық қатысатын бюджет» жобасы арқылы іске асырылып жатқан алаңшалар жобасы — сандық медицина профилактикасының ең арзан және тиімді баламасы деуге болады.
Жаңа нысандар тұрғындары арасында да оң пікір тудырды. Үш баласы бар Тұран ауданының тұрғыны Гүлнар Әбенова: «Бұрын балаларымды кешкісін үйден шығара алмайтынмын — жан-жағы асфальт, алаңшалар тозығы жеткен, жарықтандыру жоқ. Енді жаңа алаңша ашылды, балалар ауадан қалмай, жаяу жүріп жыртқыш ойнайды. Бұл бізге үлкен сыйлық», — деп бөлісті. Аудандағы 14 жастағы жасөспірім Аслан Тоқтаров та өз ойын жасырмады: «Жаңа спорт алаңшасы өте керемет. Достарыммен футбол ойнап, кешкі уақытты тиімді өткіземіз. Бұрын мұндай жер болмаған».
Тарихи тұрғыда қарасақ, «халық бюджеті» деген ұғым жаңа нәрсе емес. Бразилияның Порту-Алегри қаласы 1989 жылы осы тетікті алғаш рет пайдаланған, содан бері бұл тәжірибе 40-тан астам елге тараған. Қазақстанда бағдарлама 2019 жылы пилоттық режимде іске қосылып, 2022 жылдан бастап барлық облыстарда толыққанды жұмыс істей бастады. Алғашқы жылдары бағдарламаға тұрғындардың қатысуы төмен болса да, уақыт өте азаматтардың сенімі артып, белсенділік деңгейі жыл сайын 15–20 пайызға өскен. Бүгінде Шымкент бойынша ғана жылына 3 миллиард теңгеден астам қаражат халықтың тікелей бақылауымен жұмсалатын болды.
Болашақ перспективалары да айқын. Тұран ауданы әкімдігінің ақпаратына сүйенсек, жылдың аяғына дейін тағы бірнеше алаңша пайдалануға берілмек. Жоспар бойынша 2026 жылы жалпы аудан бойынша 12 жаңа нысан салынып аяқталуы тиіс. Сонымен қатар алаңшаларды тек салып қана қоймай, оларды ұзақ мерзімді пайдалануға жарамды ету мақсатында тұрғындардан құралған қадағалау топтары жұмыс істей бастады. Бұл — жобаның тек инфрақұрылымдық ғана емес, азаматтық тәрбиелік маңызы барлығының белгісі.
Шымкенттің жетекші қалалық жоспарлау сарапшысы Нұрбол Жақсыбеков мақаламыз үшін берген пікірінде: «Бюджеттің халық арасында ашық талқылануы — бұл тек ақша мәселесі емес. Бұл мемлекет пен азаматтың өзара сенімін қалыптастыратын ұзақ мерзімді инвестиция. Тұран ауданындағы алаңшалар жобасы сол сенімнің нақты материалдық көрінісі», — деп атап өтті. Сарапшының пікірі бір нәрсені айқын аңғартады: мемлекеттік басқарудағы ашықтық пен халықпен ынтымақтастық — бұл жай ғана саяси ұран емес, нақты тұрмысты жақсартатын тиімді механизм.
Қорытындылай келе, Шымкенттің Тұран ауданында іске асырылып жатқан «Халық қатысатын бюджет» жобасы — заманауи демократиялық басқарудың үлгісі ретінде бүкіл республикаға өнеге бола алады. Балалар мен жастар ойнайтын, спортпен шұғылданатын, денсаулықтарын нығайтатын кеңістік жасау — бұл болашаққа салынған инвестиция. Ал ең бастысы, бұл инвестицияны халықтың өзі таңдады, өзі бақылады, өзі мақтаныштана пайдаланып отыр. Бетон мен болаттан тұрғызылған алаңшалар уақыт өте ескіруі мүмкін, бірақ халықтың өз болашағын өзі қолына алу дағдысы — ол ешқашан тозбайды.
Обсудить
Другие статьи:
Шымкент мектептерінің кеңеюі: жеті нысанға қосымша ғимараттар
11 Қырқүйек 2026, Жұма
Кенжарық пен Ақсүмбе көшелерінде жол жаңғырту жұмыстары қарқын алды
11 Қырқүйек 2026, Жұма
Похожие материалы:
Комментарии (0)