Шымкент көтерме сауда көлемі бойынша Қазақстан көшбасшыларының қатарына енді

24 қазан 2026 жыл. Қазақстан Республикасының статистика органдары 2026 жылдың қаңтар–қыркүйек айларының қорытындысы бойынша елдің сауда саласындағы жағдайды бағалайтын жаңа деректерді жариялады. Бұл деректер бойынша Шымкент қаласы еліміздің көтерме сауда құрылымында айтарлықтай орынға ие болды. Республикалық маңызы бар үш қаланың бірі ретінде Шымкент жалпы ұлттық көтерме тауар айналымының 6,3 пайызын қамтамасыз етті, бұл экономикалық тұрғыдан өте маңызды жетістік болып табылады.
Жалпы алғанда, 2026 жылдың тоғыз айы ішінде Қазақстандағы көтерме сауданың жалпы көлемі 40,7 триллион теңгені құрады. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 7 пайызға артқан. Елдің экономикалық беталысы тұрақты өсу қарқынын сақтап отыр деп бағалайтын сарапшылар бұл нәтижені отандық нарықтың серпінді дамуының айқын дәлелі ретінде қарастырады. Алматы қаласы бұрынғысынша лидерлік позициясын сақтап, 35,1 пайызбен бірінші орынды иемденген, одан кейін Астана 14,5 пайызбен және Атырау облысы 13,5 пайызбен орналасқан. Шымкент осы тізімде төртінші орынға ие болды.
Шымкенттің бұл нәтижеге жетуі кездейсоқ емес, оның артында терең экономикалық алғышарттар жатыр. Оңтүстік Қазақстанның ірі орталығы болып табылатын Шымкент тарихи тұрғыдан Орта Азиямен, Ресей және Қытаймен байланысатын стратегиялық сауда торабы болып келген. Халық саны жағынан елдің үшінші қаласы ретінде танылатын Шымкент 2018 жылы республикалық маңызы бар қала мәртебесін алғаннан бергі уақытта экономикалық белсенділігі айтарлықтай өсті. Сол кезден бастап қалаға жасалатын инвестициялардың көлемі жыл сайын тұрақты ұлғаюда, ал жаңа өндірістік және логистикалық объектілердің іске қосылуы тауар айналымының артуына тікелей ықпал етуде. Экономист Арман Сейітов бұл жайлы өз пікірін білдірді: «Шымкенттің 6,3 пайыздық үлесі — бұл қала экономикасының жаңа деңгейге шыққандығын білдіреді. Оңтүстік өңірдің логистикалық потенциалы толық пайдаланыла бастады, бұл ел экономикасы үшін де оң сигнал».
Статистика мәліметтері бойынша, көтерме тауар айналымының басым бөлігін өнеркәсіптік-техникалық мақсаттағы өнімдер мен азық-түлік емес тауарлар қамтиды, олардың үлесі жалпы көлемнің шамамен 80 пайызын құрайды. Бұл Шымкент экономикасының тек тұтыну тауарларымен ғана шектелмей, ауқымды өнеркәсіптік тауар ағынын да өз арқылы өткізіп отырғандығын дәлелдейді. Қаладағы цемент, химия, мұнай өңдеу және тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары өзара байланысқан тауар тізбектерін қалыптастырып, аймақтық экономиканы алуан тауарлармен қамтамасыз етеді. Шымкент қаласы әкімдігінің экономика бөлімі бұл нәтижені «Шымкент — оңтүстік өңірдің индустриалды қақпасы» стратегиясының жемісі ретінде бағалайды. «Біз жыл санап инфрақұрылымды жетілдіруге, жаңа индустриалды аймақтар ашуға және шағын бизнесті дамытуға инвестиция жұмсадық. Бүгінгі статистика сол саналы жұмыстың нәтижесі», — деді қала әкімінің экономика жөніндегі орынбасары Жанболат Нұрмағамбетов.
Бөлшек сауда саласында да оң динамика байқалды. 2026 жылдың тоғыз айы ішінде еліміздегі бөлшек сауданың жалпы көлемі 20 триллион теңгені құрап, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 4,5 пайызға өсті. Бұл ретте сауда кәсіпорындары арқылы жүзеге асырылған сатылым 2,1 пайызға артса, жеке кәсіпкерлер мен нарықтарда жұмыс істейтіндер арасындағы өсім 9,3 пайызды құрады. Ең елеулі өсім азық-түлік тауарлары сегментінде тіркелді, ол 10,1 пайызға жоғарылаған. Азық-түлік емес тауарлардың сатылымы 1,6 пайызға ұлғайды. Бұл деректер тұрғындардың сатып алу қабілетінің жоғарылап, ішкі тұтыну нарығының серпінді дамуда екендігінің айғағы болып табылады.
Шымкенттің осы нәтижеге қол жеткізуі өңірдің перспективалары тұрғысынан алғанда ерекше мәнге ие. Оңтүстік Қазақстан тарихи тұрғыдан аграрлы-өнеркәсіптік өңір ретінде қабылданып келген болса, бүгінде ол ірі логистика мен сауда орталығына айналу жолында жылдам қадамдар жасауда. Шымкент халықаралық аэропортының қуаттылығын арттыру, кеден-логистикалық терминалдарды дамыту және «Оңтүстік» арнайы экономикалық аймағының кеңейтілуі — осының бәрі алдағы жылдары қаланың ұлттық тауар айналымдағы үлесін одан әрі ұлғайтуға мүмкіндік береді деп болжауда мамандар. Экономикалық талдаушы Гүлнара Смайылова болашаққа оптимистік баға береді: «Егер осы қарқын сақталса, 2027–2028 жылдары Шымкент Атырау облысымен үлес бойынша теңесіп, тіпті алға шыға да алады. Бұл — нақты, негізделген болжам».
Қоғам мен бизнес өкілдері де жаңалықты оң қабылдады. Шымкенттің ірі сауда-логистикалық компанияларының бірінің басшысы Дінмұхаммед Байбосынов: «Бізге бұрын Алматы мен Астанаға жүгіну мәжбүрлігі болды, ал қазір өңір
лік тауар айналымы Шымкенттің өз ішінде қалыптасуда. Бұл бизнеске де, тұтынушыға да тиімді», — деп атап өтті. Жергілікті кәсіпкерлік палатасы да деректерді мұқият талдап, мүше компанияларды ынталандыру шараларын әзірлей бастады. Ұлттық деңгейде де осы үрдісті мойындаған Үкімет Шымкентті аймақтық экономикалық хаб ретінде дамытудың жаңа бағдарламасын қарастырып жатыр деген ақпарат та бар.
Сонымен, 2026 жылдың тоғыз айының нәтижелері Шымкенттің Қазақстан экономикасындағы рөлі айтарлықтай өсіп, оны артқа қалдырып болмайтын күшке айналдырғандығын дәлелдейді. Республиканың жалпы көтерме тауар айналымының 6,3 пайызын иемденген қала — бұл жай ғана статистикалық нәтиже емес, қаланың жан-жақты дамуының, тиімді инфрақұрылымының және белсенді кәсіпкерлік ортасының жемісі. Алдағы жылдарда Шымкент бұл позицияларды нығайтып, Қазақстанның экономикалық картасындағы орнын одан да берік бекітеді деп күтілуде. Бұл — оңтүстік өңір үшін де, бүкіл ел үшін де жақсы жаңалық.