Шымкент жаһандық инвестициялық картада: халықаралық серіктестіктің жаңа кезеңі

Қазақстанның оңтүстік өлкесінің орталығы — Шымкент қаласы шетелдік инвестицияларды тартуда елеулі қадам жасады. 2026 жылдың 24 қазанында Қазақстанның жаһандық инвестициялық дөңгелек үстелі — KGIR-2026 аясында өткен жоғары деңгейлі кездесулер қаланың халықаралық іскерлік аренадағы орнын айтарлықтай нығайтты. Шымкент қаласының әкімі Ғабит Сыздықбеков алты елдің ірі компанияларымен және Еуропалық қайта құру және даму банкінің өкілдерімен тікелей келіссөздер жүргізіп, нақты инвестициялық жобаларды іске асыру жолдарын белгіледі. Бұл оқиға Шымкенттің республикалық маңызы бар қала мәртебесін алғаннан бергі инвестициялық белсенділіктің жаңа шыңы ретінде бағаланып отыр.
Шымкенттің инвестициялық тартымдылығы жылдар бойы қалыптасқан объективті артықшылықтарға негізделген. Халқы екі миллионнан асатын бұл қала Орталық Азия мен Таяу Шығысты байланыстыратын стратегиялық транзиттік торапта орналасқан. Қаланың жедел өсуі соңғы онжылдықта айқын байқалды: 2018 жылы республикалық маңызы бар қала мәртебесін алған Шымкент сол кезден бастап жан басына шаққандағы өндіріс көлемін екі есеге арттырды. Арнайы экономикалық аймақтар мен индустриялық аймақтардың инфрақұрылымы шетелдік капиталды қабылдауға техникалық тұрғыдан дайын. Осы жағдайда KGIR-2026 алаңы Шымкент үшін өте орнымен пайда болған мүмкіндікке айналды.
Келіссөздер барысында қатысушылар тізімі назар аударарлық: Пәкістанның FlyCom LLC, AeroNext Global және Forza Roma Group компаниялары, Израильдің Go Carmel Ltd., Норвегияның Jotun, сондай-ақ Непалдың ірі холдингі CG Group. Географиялық алуандылық кездейсоқ емес — Шымкент Азия мен Еуропаны жалғастыратын хаб ретінде бірнеше бағытта бір мезгілде ынтымақтастық орната алатынын дәлелдеді. Пәкістандық серіктестермен агроөнеркәсіп кешенін дамыту мен екіжақты сауданы кеңейту мәселелері талқыланды. Аймақтың ауыл шаруашылығы әлеуетін ескерсек, бұл бағыт ерекше перспективалы болып табылады: Оңтүстік Қазақстан облысы жыл сайын 1,5 миллион тоннаға жуық астық пен мал шаруашылығы өнімдерін өндіреді, бірақ қосымша құны жоғары өңдеу саласы әлі де жеткіліксіз дамыған.
Израильдік Go Carmel Ltd. компаниясымен күн энергетикасы нысандарын салу мәселесі де маңызды. Қазіргі таңда Қазақстан жаңартылатын энергия көздерін дамытуды ұлттық басымдық деп жариялаған, ал Шымкенттің географиялық жағдайы — жылына 2700-ден астам күн сағаты — күн энергетикасы үшін өте қолайлы. Халықаралық энергетика агенттігінің мәліметтері бойынша, Орталық Азия аймағы 2035 жылға дейін жаңартылатын энергияға 50 миллиард доллардан астам инвестиция тартуы мүмкін, ал Шымкент осы ағымның белсенді қатысушысына айналуға барлық мүмкіндіктерге ие. "Шымкентте күн энергетикасын дамыту — бұл тек экология емес, бұл тұрғындардың коммуналдық шығынын азайтудың нақты жолы", — деп атап өтті энергетика саласының тәуелсіз сарапшысы Асқар Мұратов.
Норвегиялық Jotun компаниясымен сырлы-бояу материалдарын бірлесіп өндіру туралы келіссөздер жергілікті өнеркәсіпті дамыту тұрғысынан да маңызды. Jotun — әлемдік бояу нарығының алдыңғы қатарлы ойыншыларының бірі, оның технологияларын жергілікті өндіріске енгізу Шымкенттің құрылыс материалдары кластерін сапалы жаңа деңгейге шығаруы мүмкін. Қала тұрғыны, кәсіпкер Нұржан Сейітов бұл жайлы былай дейді: "Егер Jotun зауыты ашылса, бұл тек жұмыс орындары ғана емес — бұл жергілікті шағын бизнес үшін жеткізу тізбегіне кіруге мүмкіндік". Непалдың CG Group холдингімен өткен кездесуде азық-түлік өндірісін ұйымдастыру және Қазақстан мен Орталық Азия нарықтарына шығу перспективалары талқыланды. CG Group — Азиядағы ең ірі диверсификацияланған холдингтердің бірі, оның Шымкентке деген қызығушылығы аймақтың нарықтық әлеуетін халықаралық деңгейде мойындауды білдіреді.
ЕҚДБ-ның Орталық Азия және Моңғолия бойынша басқарушы директоры Хусейн Өзханмен өткен кездесу де ерекше орын алады. Банк коммуналдық саладағы ынтымақтастық мәселелерін талқылады, бұл Шымкенттің су жабдықтау, қалдықтарды басқару және жылу жүйелерін жаңғырту жобаларына институционалдық қаржыландыру тартылуы мүмкін дегенді білдіреді. ЕҚДБ соңғы он жылда Қазақстанға инфрақұрылымдық жобалар бойынша 4 миллиард еуродан астам инвестиция салды, ал Шымкент осы ынтымақтастықтың жаңа басымдығына айналуда. Әкім Ғабит Сыздықбеков барлық кездесулерде шетелдік серіктестерге инвестициялық жобаларды пысықтау мен іске асырудың барлық кезеңінде толыққанды мемлекеттік қолдау кепілдігін берді.
Экономистердің болжамы бойынша, талқыланған жобалардың кем дегенде жартысы іске асырылған жағдайда, Шымкентте алдағы бес жылда 3 000-нан астам тұрақты жұмыс орны ашылуы мүмкін. Бұл — тек сандық көрсеткіш емес, сонымен бірге жоғары білікті мамандарға деген сұраныстың артуы, жергілікті университеттер мен техникалық колледждердің бағдарламаларын жаңартуға тікелей ынталандыру. Шымкент KGIR-2026 дөңгелек үстелінен нәтижелі оралды: конкреттік серіктестер, нақты бағыттар және алдыңғы кездесулерде жоқ болған стратегиялық анықтық. Бұл жолы уәделер қағазда қалмай, нақты жобаларға айналады деп үміттенуге негіз бар, өйткені екі тарап та ынтымақтастықтың ең жақын байланыс бағыттарын алдын ала айқындап кетті.