Ибатадағы игілік: бір отбасының тілегі, мыңдардың үлгісі

2026 жылдың 30 мамырында Түркістан облысының Сауран ауданына қарасты Ибата елді мекенінде ерекше бір шара өтті. Сыртқы қарағанда қарапайым тәрізді — бір отбасыға үй кілтін табыстау рәсімі. Алайда бұл сәттің астарында жатқан мән мен маңыз оны қарапайымдылықтан әлдеқайда биікке көтереді. Себебі бұл тек бір отбасының бақытты күні ғана емес — бұл бүкіл қоғамдық санаға жіберілген нақты бір хабар: ынтымақ пен азаматтық жауапкершілік тек сөзде ғана емес, іс жүзінде де өмір сүреді.
Ибата елді мекені — Сауран ауданының тарихи өлкесіндегі шағын қоныс. Аудан орталығынан алшақ орналасқан бұл жер, соңғы жылдары жастардың қалаға ағылуы салдарынан халқы сиреп, ауыл тіршілігі баяулаған аймақтардың бірі. Дәл осындай жерлерде азаматтық бастаманың тұтануы — бұл кездейсоқтық емес, туған жерге деген терең сезімнің жемісі. Ибата мектебін 1989 жылы бітірген түлектер арасы жылдар бойы алыстап-жақындаса жүріп, туған елмен байланысын үзбеді. Олардың осы жылдар бойы жинаған тәжірибесі, ресурстары және — ең бастысы — ауылына деген сағынышы ақыры нақты бір игілікке айналды.
Жобаның бастауы бірнеше жыл бұрын туғанын жергілікті тұрғындар айтып береді. Сол бір оқу жылдарын бірге өткізген түлектер жиналғанда, ауылдың жай-күйі, тұрғындардың мұқтаждықтары туралы сөз болған. Арасында баспанасы жоқ, жалдамалы үйде немесе тіпті туыстарының қамқорлығында күн кешетін отбасылар барлығы белгілі болған соң, бір шешімге келген: жинап-теріп, үй саламыз. Ниет бір болса, күш табылады деген — осының айқын дәлелі. "Мектепте бірге оқыған кезімізде бір партаны бөліскенбіз, енді бір үйді де бірге тұрғыза аламыз," — деп еске алады түлектердің бірі, осы бастаманың негізін салушылардың қатарында болған Серікбай Жақсыбеков.
Сауран ауданының әкімі Мақсат Таңғатаров салтанатты рәсімге өзі қатысып, кілтті отбасыға өз қолымен табыстады. Аудан басшысы бұл шараны тек жеке игілік ретінде емес, бүкіл ауданға үлгі болар оқиға ретінде бағалады. "Мемлекет бабын жерге жеткізеді, сол сияқты азамат та өз міндетін атқарса — ешкім тысқары қалмайды. Мына түлектер бізге нені дәлелдеді? Кімнің де болса жанында бар мүмкіндік, бар жүрек — соны жұмсай білсең, ауылдың беті жарқырайды," — деді ол кілт табыстау сәтінде. Сонымен бірге, іске ұйытқы болған азаматтарға арнайы Алғыс хаттар табысталды.
Жаңа үй — жай ғана төрт қабырға емес. Отбасы жайлы тіршілік кешу үшін қажет барлық жағдаймен қамтамасыз етілген. Жылыту жүйесі, су, электр — барлығы реттелген. Үй иесі, үш баланың анасы Гүлзира Әбілова кілтті алған сәтте сөзге келе алмады, тек жасырын жастарын сүртіп, "рахмет" деп сыбырлауға ғана шамасы жетті. "Біз бұл баспананы сата да алмайды едік, жалға да ала алмай жүрдік. Балаларым туып өскен ауылда өз үйімізде тұрамыз деп ойлаған емеспіз," — деп бөлісті ол кейін баспасөзге берген сұхбатында.
Қазақстан бойынша тұрғын үй мәселесі өзекті болып қала береді. Ұлттық статистика агенттігінің деректеріне сүйенсек, елде тұрғын үй жағдайын жақсартуды қажет ететін отбасылардың үлесі жылдан жылға азайғанымен, ауылдық аймақтарда бұл мәселе бюджеттік шектеулер мен инфрақұрылымның жеткіліксіздігінен күрделі болып қалуда. Осы тұрғыдан алғанда, азаматтық бастамалардың маңыздылығы арта түседі. Мемлекет пен жеке меценаттардың арасындағы саңылауды толтыруда жергілікті қоғамдастықтар — ең тиімді, ең жылдам жауап беруші күш.
Бұл оқиғаның тағылымдық мәні оның серпінінен де байқалады. Ибатадағы үй салу бастамасы туралы хабар тарала бастаған соң, ауданның басқа елді мекендерінде де ұқсас ниеттер туындады. Жергілікті мектеп түлектерінің бірнеше тобы өзара байланысқа шығып, өз ауылдарындағы мұқтаж отбасыларды анықтау жұмысын бастаған. "Бір мысал — мың сөзден артық," — дейді облыстық мәслихат депутаты Асқар Нұрмаханов. "Ибата түлектерінің ісі тек бір үй тұрғызу емес — бұл ауылдардағы азаматтық белсенділіктің жаңа толқынын оятты."
Ибата мектебінің 1989 жылғы түлектері бүгін тарихтың шағын, бірақ нұрлы бетін жазды. Олар ешбір саяси ұрансыз, ешбір жария серемониясыз жылдар бойы жұмыс жасап, мақсаттарына жетті. Бұл — азаматтық жауапкершіліктің ең таза, ең адал үлгісі. Сауран ауданы мен Түркістан облысы үшін бұл шара тек бір үй кілтін табыстауды ғана емес, ауылдың болашағына деген сенімді де нығайтты. Ибатадағы игілік — бір отбасының тілегі орындалған сәт ретінде ғана емес, бүкіл қазақ қоғамының үлгісі ретінде тарихта қалады.