Назарбеков көшесі жарыққа бөленді: қауіпсіздік пен жайлылықтың жаңа деңгейі

2 қыркүйек 2026 жыл. Шымкент қаласының Назарбеков көшесіндегі аяқжол жарықтандыру жүйесін орнату жұмыстары толық аяқталды. Бұл оқиға қала тұрғындары үшін қарапайым инфрақұрылымдық жаңалық болып көрінгенімен, іс жүзінде ол қала басшылығының халық қауіпсіздігіне деген жауапкершілігінің айқын көрінісі болып табылады. Назарбеков көшесі — Шымкенттің орталық бөлігіндегі ірі магистральдардың бірі, онда күн сайын мыңдаған жаяу жүргінші өтіп жатады, сондықтан бұл аяқжолдың жарықтандырылуы тікелей халықтың тіршілігіне ықпал ететін мәселе болып есептеледі.
Шымкент — Қазақстанның оңтүстігіндегі ең ірі қала, халқының саны үш миллионнан асатын республикалық маңызы бар мегаполис. Соңғы жылдары қала инфрақұрылымын жаңғырту бойынша кешенді жұмыстар жүргізілуде. Алайда осы уақытқа дейін Назарбеков көшесіндегі аяқжол түнгі уақытта жарықтандыру мәселесінен ада болып келді. Тұрғындардың шағымдары бойынша, кешкі сағат жетіден кейін жолдың кейбір учаскелерінде қараңғылық орнап, жаяу жүргіншілердің қозғалысы айтарлықтай қиындайтын. Бұл жағдай, әсіресе қыс айларында, күн ерте батқанда, аса өткір сезіліп отырды. Жергілікті тұрғындар биліктен жарықтандыру мәселесін шешуді бірнеше жыл бойы талап еткен болатын.
Қала тұрғыны, зейнеткер Раушан Сейтқалиқызы бұл жаңалықты зор қуанышпен қабылдады: "Мен осы көшенің бойында отыз жылдан астам уақыт тұрамын. Бұрын кешке шыққанда қорқатынмын, жолдың бір бөлігі мүлде қараңғы болатын. Балаларымыз мектептен кейін үйге қайтқанда алаңдайтынбыз. Енді жарықтандыру орнатылды, бұл біз үшін шын мәнінде үлкен жеңіл", — деді ол. Осындай пікірлер Назарбеков көшесінің аяқжолын күн сайын пайдаланатын жүздеген тұрғындар арасында кең тараған. Жаңа жарықтандыру жүйесі орнатылғаннан кейінгі бірінші кеш өзі-ақ бұл игіліктің қаншалықты маңызды екенін дәлелдеп берді.
Шымкент қаласының инфрақұрылым және жол шаруашылығы басқармасының мәліметінше, жарықтандыру жобасы биылғы жылдың басынан жоспарланып, бірнеше кезеңде іске асырылды. Жалпы жобаның аясында Назарбеков көшесінің бойына заманауи LED шамдары бар жарық бағандары орнатылды. LED технологиясы дәстүрлі шамдармен салыстырғанда электр энергиясын қырық пайызға дейін үнемдейді, сонымен бірге жарықтың сапасы мен ауқымы айтарлықтай жоғары болады. Жоба бойынша орнатылған жарықтандыру жүйесі халықаралық стандарттарға сай келеді: жаяу жүргіншілер жолындағы жарықтың қарқындылығы қажетті деңгейден жиырма пайызға артық. Бұл — Шымкенттің осы жылы жарықтандыру бойынша жүргізіліп жатқан кешенді бағдарламасының бір бөлігі.
Қазақстанда жаяу жүргіншілер қауіпсіздігі мәселесі жылдан жылға өзектілігін арттыруда. Ішкі істер министрлігінің статистикасы бойынша, елімізде тіркелетін жол-көлік оқиғаларының отыз бес пайызға жуығы жаяу жүргіншілерге қатысты болады, олардың үлкен бөлігі түнгі уақытта немесе жарықтандыруы нашар учаскелерде орын алады. Тек Шымкент қаласында ғана өткен жыл бойы жаяу жүргіншілерге қатысты екі жүзден астам жол-көлік оқиғасы тіркелген, бұл алдыңғы жылмен салыстырғанда он екі пайызға жоғары. Осы деректер аяқжолдарды жарықтандырудың тек жайлылық емес, ең алдымен тікелей қауіпсіздік мәселесі екенін айқын көрсетеді. Жарықтандырылған аяқжолдарда жол-көлік оқиғаларының деңгейі орта есеппен қырық пайызға дейін төмендейтінін халықаралық зерттеулер дәлелдеген.
Қала сәулетшісі және урбанистика саласының маманы Асқар Дүйсенов бұл жобаның маңыздылығын жан-жақты бағалады: "Жарықтандыру — бұл қалалық орта сапасының негізгі көрсеткіштерінің бірі. Жақсы жарықтандырылған аяқжол — бұл тек қауіпсіздік қана емес, бұл тұрғындардың қаласына деген сенімі, қоғамдық кеңістікті белсенді пайдалану мүмкіндігі. Халықтың кешкі уақытта сыртқа шығып, серуендеуі, дүкендерге бару, достарымен кездесуі — бұның барлығы тікелей жарықтандыруға байланысты. Шымкент дұрыс бағытта дамып жатыр", — деп атап өтті ол. Маман сондай-ақ бұл тәжірибені қаланың басқа аудандарында да кеңінен тарату керектігін ерекше айтты.
Жарықтандыру жобасының іске асырылуы Шымкент үшін кешенді даму бағдарламасының бір буыны ғана болып табылады. Соңғы үш жыл ішінде қалада жалпы ұзындығы жүз жетпіс шақырымнан астам жаяу жүргіншілер жолдары жаңартылды, олардың алпыс пайыздан астамына заманауи жарықтандыру жүйелері орнатылды. Биылғы жыл аяғына дейін тағы елу шақырым аяқжолды жарықтандыру жоспарланып отыр. Қала әкімдігінің ресми өкілі Нұрлан Жақыпов: "Тұрғындардың өміріне жайлы жағдай жасау — біздің басымдығымыз. Жарықтандыру жобалары — бұл халықтың тікелей өтінішіне берілген жауап. Назарбеков көшесіндегі жұмыстардың аяқталуы — бастаманың шарықтау шыңы емес, тек жаңа кезеңнің басы", — деді.
Назарбеков көшесіндегі жарықтандыру жобасының аяқталуы — бір қарағанда ірі оқиға емес сияқты. Алайда осындай жобалар арқылы қала тіршілігі нақты өзгереді: жол-көлік оқиғалары азаяды, адамдар кешкі уақытта еркін қозғалады, сауда орындары мен инфрақұрылым белсенді пайдаланылады, тұрғындар өз қаласына деген сенімі мен мақтанышын арттырады. Шымкент бұл тәжірибеде алдыңғы орында тұр және оның бастамалары елдің басқа қалалары үшін де үлгі бола алады. Аяқжолдарға жарық — бұл болашаққа жасалған инвестиция, азаматтардың қауіпсіздігі мен игілігіне деген мемлекеттің нақты қадамы.