Шымкент тұрғындарына жыл соңына дейін тағы 3 687 пәтер табысталады

11 қыркүйек 2026 жыл. Шымкент қаласының Асар-2 шағынауданында бүгін қуанышты оқиға орын алды: кезекте ұзақ жылдар бойы тіркелген 40 отбасы өз пәтерлерінің кілтін алды. Пәтер кілттерін тапсыру рәсіміне қала әкімі Ғабит Сыздықбеков жеке қатысып, азаматтарды жылы пәтерлерімен құттықтады. Бұл оқиға баспана мәселесін шешуде мемлекет пен жергілікті биліктің бірлескен күш-жігерінің нақты жемісі болып табылады.
Шымкенттегі баспана мәселесі — жылдар бойы шешімін таппай, тұрғын үй кезегінде тіркелген мыңдаған отбасының ауыр жүгіне айналған өзекті проблема. Республикалық маңызы бар қала мәртебесін 2018 жылы алған Шымкент соңғы жылдарда қарқынды халық өсімін бастан кешіруде. Статистика комитетінің деректеріне сәйкес, бүгінгі таңда қалада екі миллионнан астам адам тұрады, ал жыл сайын тіркелетін жаңа отбасылардың саны өсе береді. Осы себепті тұрғын үй мәселесі жергілікті биліктің басым бағыттарының бірі болып қала береді. Бюджет ұйымдарының қызметкерлері, көп балалы отбасылар, мүгедектігі бар азаматтар — міне, осылар ең алдымен баспанаға мұқтаж топтар ретінде кезекке тіркеліп келді.
Биылғы жылы Шымкентте баспана кезегінде тұрған азаматтарға жалпы 7 386 пәтер беру жоспарланған. Оның ішінде 2 818 пәтер жалға берілетін, ал 4 568 пәтер несиелік тұрғын үй болып жіктелген. Бүгінгі таңға дейін 3 699 азаматқа пәтер кілті табысталды: 2 192 отбасы несиелік тұрғын үймен, 1 507 отбасы жалға берілетін тұрғын үймен қамтамасыз етілді. Осылайша, жыл соңына дейін тағы 3 687 пәтер тапсырылуы тиіс — оның 2 376-і несиелік, 1 311-і жалдамалы үй. Бұл сандар — тек қана статистика емес, нақты адамдардың, нақты отбасылардың болашақ тіршілігін айқындайтын деректер.
Бүгін кілт алған 40 отбасы «Отбасы банк» АҚ-ның «2-10-20» және «5-10-20» жеңілдетілген несиелеу бағдарламалары аясында пәтерлерін иеленді. Бағдарламалар бастапқы жарна мен төлем мерзіміне қарай ажыратылады: «2-10-20» бағдарламасы бойынша азамат бастапқы жарна ретінде тұрғын үй құнының 2 пайызын төлеп, жылдық 10 пайыз мөлшерлемемен 20 жылға несие алады. Осы мүмкіндік арқылы пәтер алған Зарина Мұсаева атты үш баланың анасы өз сезімін жасыра алмады: «Біз бес жыл бойы кезекте тіркелдік. Осы күнді асыға күтіп, үміт үзбедік. Балаларым енді өз бөлмелерінде тынышталып оқиды», — деді ол, көз жасын тия алмай. Мұндай дәйексөздер бағдарламаның жай ғана сандармен өлшенбейтін адами өлшемін айқындайды.
Қала әкімі Ғабит Сыздықбеков рәсім барысында сөз сөйлеп, биылғы жылы белгіленген жоспарды орындауда қалалық биліктің толық жауапкершілікпен жұмыс істейтінін атап өтті. «Баспана беру — бұл сан ғана емес, бұл әрбір отбасының тағдыры. Мемлекет басшысының тапсырмасы аясында біз жұмысты нақты нәтижеге бағытталған жүйемен жүргізіп отырмыз», — деді ол. Шымкент қалалық мәслихатының депутаты Серік Жақсылықов та өз бағасын берді: «Несиелік тұрғын үй бағдарламасының шарттары едәуір жеңілдетілген. Бұрын банк несиесіне қол жеткізе алмаған азаматтар да бүгінде осы мүмкіндіктен пайдалана алады. Бұл — нағыз халықтық бағдарлама».
Мемлекеттік тұрғын үй саясатының ауқымы тек Шымкентпен шектелмейді. Бүкіл Қазақстан бойынша «Нұрлы жер» бағдарламасы аясында жалға берілетін және несиелік тұрғын үй секторлары дамытылуда. Бағдарламаның бастапқы кезеңінен бері елімізде жүз мыңдаған отбасы баспана алды. Алайда урбанизация қарқыны жоғары болған қалаларда, соның ішінде Шымкентте, сұраныс ұсыныстан бірнеше есе асатынын сарапшылар атап өтеді. Тұрғын үй саясаты зерттеушісі, экономист Дәурен Қалиев бұл мәселені кең аспектіде бағалайды: «Шымкент — ең жас және ең жылдам дамып жатқан қаламыз. Тұрғын үй мәселесі мұнда аса өткір тұр, сондықтан бүгінгі шаралар — дұрыс бағыттағы нақты қадам».
Тарихи тұрғыдан алғанда, Кеңес дәуірінде де тұрғын үй кезектері бірнеше жылға, тіпті онжылдыққа созылатын. Тәуелсіздік алғаннан кейінгі алғашқы жылдарда мемлекеттік тұрғын үй бағдарламалары іс жүзінде тоқтап қалды, жеке меншік нарық қалыптасу сатысынан өтті. 2000-жылдардан бастап ипотекалық несиелеу жүйесі дами бастады, алайда пайыздық мөлшерлемелер жоғары болғандықтан, кең бұқараға қолжетімді болмады. «Отбасы банк» бағдарламаларының пайда болуы осы олқылықты толтырудың нақты механизміне айналды. Аталмыш бағдарлама — мемлекет пен азаматтың ортақ жауапкершілігіне негізделген серіктестіктің үлгісі.
Жыл соңына дейінгі 3 687 пәтерді тапсыру жоспары — амбициялы, бірақ нақты негізі бар міндеттеме. Қала биліктері объектілердің құрылыс мерзімдерін бақылауда ұстап, ай сайынғы есеп беру тәртібін орнатқан. Азаматтар кезектегі орнын цифрлық жүйе арқылы бақылай алады. Баспана мәселесінің жедел шешіліп жатқанын байқаған қала тұрғындары бұл бастамаларды жылы қабылдауда. Шымкенттің Асар-2 шағынауданында бүгін жанарған 40 үйдегі жарық — мемлекет пен халық арасындағы сенімнің, үмітті ақтаудың нышаны. Ол жарық жыл соңына дейін тағы мыңдаған үйге жетуі тиіс.