Шымкент марафоны: спорт мерекесі қаланы тоқтатады

11 қыркүйек 2026 жылҚазақстанның үшінші ірі қаласы — Шымкент 12–13 қыркүйек күндері үлкен спорттық мерекеге дайындалып жатыр. Дәстүрлі қалалық марафон аясында бірнеше орталық көше уақытша жабылатын болады. Бұл шешім жүздеген жүгіршілер мен мыңдаған тамашалаушыларға арналған спорттық мейрамның қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында қабылданды. Шымкент қалалық әкімдігі жоспарлы шектеулер туралы тұрғындарды алдын ала хабардар ете отырып, баламалы бағыттарды таңдауды өтінді.
Ресми ақпаратқа сәйкес, 12 қыркүйек күні таңғы сағат 06:00-ден бастап Әл-Фараби алаңына апаратын жолдарда қозғалыс шектеледі. Бұл шара марафон трассасын дайындау және жарысқа қатысушыларды тіркеу рәсімдерін өткізу үшін қажет. 13 қыркүйек күні таңғы сағат 06:00-ден түстен кейінгі 13:30-ға дейін Әл-Фараби алаңынан басталып, Асқаров көшесі — Түркістан көшесі — Қонаев даңғылы — Байдібек би көшесі арқылы Арғынбеков көшесімен қиылысқанша созылатын маршрут бойынша жол толықтай жабылады. Жабылатын бағыт қаланың ең қоңыр ағынды орталық артерияларынан өтетіндіктен, автокөлік иелеріне алдын ала жол жоспарын өзгертуге кеңес берілуде.
Шымкент марафоны Қазақстандағы ең ірі қалалық жарыстардың бірі болып табылады. Соңғы жылдардағы статистикаға жүгінсек, жарысқа жыл сайын 3 000-нан 5 000-ға дейін қатысушы тіркеледі, олардың арасында кәсіби жүгіршілер де, қарапайым спорт сүйерлер де бар. Биылғы жарысқа Қазақстанның барлық өңірінен, сондай-ақ Ресей, Қырғызстан, Өзбекстан және Грузиядан қатысушылардың тіркелгені хабарланды. Ұйымдастырушылардың мәліметінше, 2026 жылғы марафонға жалпы 4 200-ден астам адам өтінім берген. Бұл өткен жылмен салыстырғанда он бес пайызға артық.
Жарысты ұйымдастырушылардың бірі, Шымкент қалалық спорт басқармасының өкілі Берік Сейітқали бұл туралы өз ойымен бөлісті: «Марафон — бұл тек жарыс емес, бұл бүкіл қала тіршілігіне сіңген спорт мәдениетінің нышаны. Жыл сайын Шымкент көшелері жүгіріске айналады, тұрғындар балкондарынан, тротуарлардан қол бұлғайды, жас балалар чемпиондарға таңданып қарайды. Бұл — бізге тән ерекше мерекелік атмосфера». Сондай-ақ жарыс трассасы бойынша бірнеше медициналық пункт, ішуге арналған су бекеттері және волонтерлер тобы орналасатын болады деп нақтылады ол.
Бұл жарыстың тек спорттық мәні ғана емес, экономикалық маңызы да зор. Туризм сарапшысы Гүлнар Дүйсенованың бағалауынша, ірі спорттық іс-шаралар өткізу барысында Шымкентке келетін қонақтардың саны орташа алғанда 20–30 пайызға өседі. «Марафон — бұл қала брендінің жарнамасы. Адамдар жарыс кезінде ғана емес, алдын ала да, кейін де келеді. Мейманханалар, мейрамханалар, дүкендер — бәрі де пайда табады. Шымкент өзін Орталық Азиядағы спорттық орталық ретінде нығайта түсуде», — деді ол.
Жол жабылуына байланысты тұрғындардың арасында алуан пікір қалыптасты. Орталық ауданда тұратын зейнеткер Сапар Мамытбеков алдағы шектеулерге дайын екенін айтты: «Ол күні таңертеңнен шығатын жерім жоқ болса, үйде отырармын. Бірақ балалар жүгіреді, қала өмірге толады — мұны көру де бір рахат». Ал жеке автокөлік иесі Айзат Нұрғазиева, керісінше, бұл жағдайдан белгілі бір дискомфорт сезетінін жасыра қойған жоқ: «Жексенбіде жұмысқа бармаймын, бірақ сенбіде маршрут өзгертуге тура келеді. Бұған үйренуге болады, негізі алдын ала ескерткені жақсы».
Марафон дәстүрінің Шымкентте тамыры терең. Алғашқы ірі қалалық жүгіріс жарысы 2010-шы жылдары өткізіле бастаған болатын. Сол кезден бергі он бес жылда жарыс нағыз халықтық мерекеге айналды. Алматыдағы халықаралық марафонмен салыстырғанда Шымкент жарысы бастапқыда аз назар аударып жүрді, алайда соңғы бірнеше жылда оның беделі күрт өсті. Қазір Шымкент марафоны Оңтүстік Қазақстан аймағының ең ірі спорттық оқиғасы мәртебесіне ие болды. Бұл жарысты World Athletics халықаралық атлетика федерациясының тізіміне енгізу мәселесі де қаралуда деген ақпарат айналымда жүр.
Шымкент мэриясы тұрғындарға іс-шарамен байланысты ыңғайсыздықты барынша азайту үшін бірқатар шаралар қарастырғанын мәлімдеді. Атап айтқанда, жабылған бағыттардың маңайындағы қоғамдық көліктің жүру кестесіне өзгерістер енгізіледі, қосымша автобус рейстері іске қосылады және жол жабылатын учаскелерде арнайы бағыттаушы белгілер орнатылады. «Біз тұрғындардың ыңғайлылығы мен спорттық іс-шаралардың сапасы арасындағы тепе-теңдікті сақтауға тырысамыз. Марафон — бұл бір күннің ғана шектеуі, бірақ ол бүкіл жылдық спорттық рухтың шарықтау шегі», — деп атап өтті қала басшылығының өкілі.
Шымкент марафоны — спорт пен қалалық өмірдің тоғысуынан туындайтын бірегей мерекенің үлгісі. 13 қыркүйек таңертеңі Әл-Фараби алаңынан аттанатын жүздеген жүгіршілер Шымкент көшелерін өздерінің сахнасына айналдырады. Жол шектеулері — тек уақытша ыңғайсыздық. Ал артында қалатын — жеңімпаздардың мақтанышы, азаматтардың бірлігі және оңтүстік өңір спортының алға ұмтылысы.