Қазығұрт майы: «Сапа 2002» кәсіпорны өндірісін кеңейтуде

2026 жылдың 5 маусымында Оңтүстік Қазақстан облысының Қазығұрт ауданынан қуантарлық жаңалық келді: «Сапа 2002» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі өз өндірісін кеңейту жоспарын жариялады. Майлы дақылдарды өңдеу саласындағы ірі кәсіпорындардың бірі ретінде танылған бұл зауыт аймақ экономикасының нағыз тірегіне айналып отыр. Отандық өнімді нарықта нығайту, шаруалардың өнімін сатып алу және тұтынушыларға қолжетімді баға ұсыну — осы үш бағытта табысты жұмыс жасап келе жатқан кәсіпорынның тарихы көптің назарын аудартуда.
Қазығұрт ауданы Оңтүстік Қазақстанның ауылшаруашылық өндірісі жоғары дамыған аймақтарының бірі болып саналады. Осы өңірде күнбағыс, сафлор және мақта өсімдіктері кеңінен егіледі, алайда ұзақ жылдар бойы жергілікті фермерлер шикізатын өңдейтін жеткілікті өндіріс қуаты болмаған. Оңтүстік өңірдегі майлы дақылдардың жалпы егіс алқабы соңғы онжылдықта 15–20 пайызға ұлғайғаны туралы аймақтық статистика дерек береді. Дәл осы алшақтықты толтыру мақсатында 2012 жылы «Сапа 2002» зауыты іске қосылды және сол сәттен бастап аудан өміріндегі маңызды кәсіпкерлік буынға айналды.
Кәсіпорынды басқаратын Бекжігіт Медеуов өндірістің ерекшеліктері туралы айта келіп, толық циклді өңдеу жүйесінің маңызын атап өтті: «Біздің кәсіпорын 2012 жылдан бері жұмыс істейді. Жылына 7000–8000 тонна шикізат өңдейміз. Бұл сафлор, мақта және күнбағыс. Сафлорды өзіміз өсіреміз — өзіміз егіп, өзіміз жинаймыз. Зауытта сафлор, күнбағыс және мақта майы шығарылады». Өзіндік шикізат базасының болуы кәсіпорынға бірнеше стратегиялық артықшылық береді: біріншіден, өнім сапасын барлық кезеңде бақылауға мүмкіндік туады; екіншіден, нарықтың тербелісіне қарамастан тұрақты жеткізілімді қамтамасыз етеді; үшіншіден, өндіріс шығындарын едәуір төмендетеді.
Осы соңғы мәселе — баға қолжетімділігі — «Сапа 2002» өнімінің нарықтағы негізгі бәсекелестік артықшылығы болып табылады. Бекжігіт Медеуов тұтынушыларға ұсынылатын баға жөнінде: «Біздің өнімімізді Ресей мен Өзбекстан майынан анағұрлым арзан. Себебі шикізат өзіміздікі, сафлор майын өзіміз өндіреміз. Ешқандай қоспасыз жасалады, экологиялық таза, ештеңе қоспаймыз — сығып аламыз да зауытта құямыз», — деп түсіндіреді. Бұл сөздер тек маркетингтік уәде емес, нақты экономикалық логикаға негізделген шындық: импорттық май жол, кеден және делдал шығындарын арқалай отырып келетін болса, жергілікті өндіріс бұл шығындардың барлығынан бос.
Тәуелсіз сарапшылардың бағалауынша, Қазақстанның өсімдік майы нарығы жылдан жылға 8–10 пайыздық өсіммен дамып отыр. Мамандардың пікірінше, отандық өндірушілер импортпен бәсекеде тек бағалық емес, сонымен бірге сапалық тұрғыдан да ұтымды позицияны иеленуде. Астана мен Алматыдағы зерттеу орталықтары жүргізген сауалнама нәтижелері бойынша тұтынушылардың 60 пайыздан астамы бірдей баға кезінде отандық өнімді таңдайтынын мәлімдеген. «Сапа 2002» сияқты кәсіпорындар дәл осы тұтынушылық сенімді нақты өнімге айналдырып отыр, — деп атап өтті Шымкент қаласының экономика сарапшысы Ерлан Тәшенов. Оның сөзінше, майлы дақылдарды толық цикл бойынша өңдейтін зауыттардың саны артқан сайын аймақтың сыртқы тауарларға тәуелділігі төмендейді.
Кәсіпорынның жергілікті экономика үшін маңызы да ерекше. Зауыт аудандағы ондаған отбасына тұрақты жұмыс орнын береді, ал шикізат сатып алу жергілікті фермерлердің табысына тікелей оң әсер етеді. Бұл жерде бір маңызды тізбек қалыптасқан: шаруа өз өнімін алыс нарықта іздемей-ақ, жақын маңдағы зауытқа сата алады. Аудандық ауылшаруашылық бөлімінің мәліметіне сүйенсек, соңғы үш жылда Қазығұрт ауданында майлы дақылдар егетін шаруашылықтар саны 30 пайызға артты. Мұның басты себептерінің бірі — нарыққа шығатын сенімді арна ретінде «Сапа 2002» зауытының бар болуы. Жергілікті фермер Нұрлан Байсейітов: «Бұрын күнбағысымды алыс қалаларға жеткізуге мәжбүр болдым. Қазір зауытпен тікелей жұмыс жасаймын, уақытты да, шығынды да үнемдеймін», — деп бөлісті.
Кәсіпорын басшылығы болашаққа қатысты нақты жоспарларымен де бөлісті. Жақын перспективада өндіріс қуатын ұлғайту және өнімнің өтімдік нарығын кеңейту басты мақсаттардың қатарында тұр. Бұл жоспарлар іске асса, зауыт жыл сайын бүгінгіден де көп тонна шикізатты өңдеп, аймақтан тыс нарықтарға, тіпті экспортқа да шыға алады. Сарапшылар бұл бастаманы оң бағалай отырып, шағын және орта бизнестің агроөнеркәсіп саласындағы табыстарының Оңтүстік Қазақстан өңіріне тән үлгіге айналып бара жатқанын атап өтті.
«Сапа 2002» тәжірибесі — тек бір кәсіпорынның ғана емес, тұтас аймақтың даму мүмкіндіктерін көрсететін айна. Жергілікті шикізатты жергілікті жерде өңдеп, қолжетімді және таза өнім шығару — бұл экономикалық ұтымдылықтың да, азықтық қауіпсіздіктің де тиімді үлгісі. Мемлекеттің ауылшаруашылық өңдеу өнеркәсібін дамытуға бағытталған саясаты мен жеке кәсіпкерліктің осылайша ұштасқан жерінде шын мәніндегі нәтиже туындайды. Қазығұрттағы бұл зауыт — Қазақстанның өз тағамдық тәуелсіздігіне деген нақты қадамы.