ҚҚС электр желілерін жаңғыртуды жалғастыруда: оңтүстік өңірдің энергетикалық болашағына жасалған ірі қадам

Қазақстанның оңтүстік өңірінде электр энергетикасы саласындағы ауқымды жаңғырту жұмыстары жүргізілуде. 2026 жылдың 16 қыркүйегіндегі мәліметтер бойынша, ҚҚС компаниялар тобына кіретін «Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС бірнеше маңызды инвестициялық жобаны іске асырды және осы бағыттағы жұмыстарын жалғастыруда. Аталған жобалар Шымкент пен Түркістан қалаларының электрмен жабдықталу сенімділігін арттыруға, желілердің өткізу қабілетін кеңейтуге және тұтынушылар үшін қажетті қуат резервін қалыптастыруға бағытталған.
Қазақстанның оңтүстік аймақтары — Шымкент пен Түркістан облысы — елдің ең тығыз қоныстанған және қарқынды дамып келе жатқан аймақтарының бірі болып табылады. Статистика комитетінің мәліметтері бойынша, Шымкент халқы 1,3 миллион адамнан асып, республикалық маңызы бар үш қаланың қатарында тұр. Түркістан облысында соңғы жылдары индустриялық даму, тұрғын үй құрылысы және туристік инфрақұрылым жедел қарқынмен кеңейіп, электр энергиясына деген сұраныс жыл сайын 5–7 пайызға артуда. Осы жағдайда ескірген электр желілерін жаңғырту — тек техникалық мәселе ғана емес, өңірдің тұрақты дамуын қамтамасыз ететін стратегиялық басымдық болып саналады.
ҚҚС компаниялар тобы өткен кезеңде бірнеше ірі жобаны табысты аяқтады. Шымкенттің Төлеби ауданында 110 кВ кернеулі Л-121 және Л-122 әуе желілеріндегі сымдарды ауыстыру жұмыстары толық аяқталды. Бұл объектілер ондаған мың тұрғынға және ондаған кәсіпорынға электр энергиясын жеткізетін маңызды желілер болып табылады. Ескірген сымдарды заманауи талаптарға сай жаңасымен алмастыру желіде болатын техникалық шығындарды азайтып, электр беру тиімділігін едәуір арттырады. Сол сияқты Ордабасы ауданында да 110 кВ кернеулі Л-107 желісіндегі сымдарды ауыстыру жұмыстары аяқталды. Бұл жобаны «ЮжКазЭнергоремонт Co.LTD» ЖШС атқарды.
Түркістан қаласында «Орталық» 220 кВ қосалқы станциясынан «Яссы» қосалқы станциясына дейін 110 кВ кернеулі электр беру желісін салу жобасы да іске асырылды. Аталған желі тарихи және туристік маңызы зор Түркістан қаласының энергиямен сенімді жабдықталуын қамтамасыз ету тұрғысынан стратегиялық мән-маңызға ие. Соңғы жылдары Қожа Ахмет Яссауи кесенесіне келетін туристер саны жылда бірнеше миллионнан асқан тұста мұндай инфрақұрылымдық жобалардың маңызы айрықша арта түседі. «Орталық — Яссы» желісінің іске қосылуы Түркістан қаласының электр жүйесінің сенімділік деңгейін сапалы жаңа деңгейге шығарады деп күтілуде.
Қазіргі таңда «ЮжКазЭнергоремонт Co.LTD» ЖШС «Шаулдер» қосалқы станциясынан «Торткөл» 35/10 қосалқы станциясына дейін 110 кВ кернеулі әуе желісін салу, сондай-ақ «Торткөл» 35 кВ қосалқы станциясын кеңейту және 110 кВ кернеуіне ауыстыру жобасын жүзеге асыруда. Объектідегі негізгі жұмыстар аяқталып, іске қосу-реттеу жұмыстары жүргізілуде. Бұл жоба аймақтың солтүстік-батыс бөлігіндегі тұтынушыларға сенімді және үздіксіз электр беруді қамтамасыз ету мақсатында жобаланған.
«Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС техникалық директоры Серік Дүйсебаевтың пікірінше, жүргізіліп жатқан жұмыстардың маңызын жете бағалай білу керек: «Бізде желілердің физикалық тозуы мен арта түскен жүктеме қатар жүріп отырды. Осы инвестициялық жобалар арқылы біз желілердің өткізу қабілетін арттырып қана қоймай, болашақ 10–15 жылдық дамуға есептелген резервті де қалыптастырып жатырмыз», — деді ол. Мамандардың бағалауынша, жаңартылған желілер авариялық үзіліс жиілігін 30–40 пайызға азайтуға мүмкіндік береді.
Шымкент қалалық мәслихаты депутаты Гүлнар Әбенова бұл жобалардың қалалықтар үшін маңызын атап өтті: «Электр желілерін жаңғырту — тұтынушыларға тікелей тиетін нақты жұмыс. Мен өз сайлаушыларымнан желідегі кернеу тұрақсыздығы туралы шағымдар алып тұрдым. Аталған инвестициялар осы мәселелерді тамырынан шешуге бағытталған», — деп атап өтті ол. Жергілікті тұрғындар да жаңғырту жұмыстарын оң бағалап, соңғы айларда электр беру сапасының жақсарғанын байқайтындарын айтуда.
Тарихи тұрғыдан алғанда, Оңтүстік Қазақстанның электр энергетикасы жүйесі кеңестік кезеңде — 1970–1980-жылдары — қалыптасты. Соңғы 30 жылда бұл желілер ескіріп, жаңа экономикалық шындыққа сай жаңғыртуды қажет ететіні анық болды. ҚҚС компаниялар тобының инвестициялық бағдарламасы осы жинақталған мәселелерді жүйелі түрде шешуге мүмкіндік береді. Салыстыру үшін айтсақ, Алматы мен Астанада электр желілерін жаңғырту бойынша ұқсас бағдарламалар электр беру тиімділігін 20–25 пайызға арттырып, тұтынушылар шағымдарының санын елеулі дәрежеде қысқартқан тәжірибесі бар.
ҚҚС компаниялар тобы инвестициялық бағдарлама аясында оңтүстік өңірдің электр желілерін жаңғырту бойынша жұмысты алдағы жылдарда да жалғастырмақ. Мамандардың болжамы бойынша, іске асырылып жатқан жобалар аймақтың 2030 жылға дейінгі дамуының электрлік базасын сенімді қамтамасыз ете алады. Шымкент пен Түркістанның жедел дамып жатқан экономикасы мен өсіп келе жатқан халқы үшін тұрақты және сапалы электр жабдықтауы — бүгінгі күннің басты талабы. Осы мақсатта жүргізіліп жатқан ауқымды жаңғырту жұмыстары аймақтың болашағына жасалған нақты инвестиция болып табылады.