Газ қауіпсіздігі — өмір қауіпсіздігі: «QazaqGaz Aimaq» тұрғындармен тілдесті

31 қазан 2026 жылы Шымкент қаласында «QazaqGaz Aimaq» АҚ Шымкент өндірістік филиалы қауіпсіздік айлығы аясында кең ауқымды ақпараттық акция өткізді. Қаланың ең қоғамдық орындарында тұрғындарға газды тұрмыста қауіпсіз пайдаланудың маңызды ережелері түсіндірілді, арнайы жадынамалар таратылды. Бұл шара тек жыл сайынғы дәстүрлі науқанның бір бөлігі ғана емес — бүгінгі күні газ апаттарының саны мен ауыртпалығы артып тұрған жағдайда ерекше өзекті мәнге ие болып отырған маңызды қоғамдық міндет.
Газ пайдаланумен байланысты апаттар Қазақстанда жыл сайын тіркеліп отырады. Ішкі істер министрлігінің төтенше жағдайлар жөніндегі статистикасы бойынша, тұрмыстық газ аппараттарын дұрыс пайдаланбаудан немесе олардың техникалық ақауынан туындаған жарылыстар мен улану жағдайлары елімізде жыл сайын ондаған адамның өліміне немесе ауыр жарақаттануына әкеп соғады. Шымкент сияқты ірі қала орталықтарында бұл мәселе бірнеше есе өткір тұрады: тығыз тұратын тұрғындар саны, ескі үй қорының мол болуы, өздігінен орнатылған газ жабдықтары — осының бәрі қауіпті жағдаяттардың пайда болу мүмкіндігін арттырады. Осы фонда «QazaqGaz Aimaq» АҚ-ның алдын алу жұмысы нақты практикалық маңызға ие.
«QazaqGaz Aimaq» АҚ Шымкент өндірістік филиалының мамандары акция барысында тұрғындармен тікелей байланысқа шықты. Қаланың орталық алаңдарында, саябақтарда, базарлар мен сауда орталықтарының жанында топтасқан мамандар газды пайдаланудың элементар, бірақ өмірлік маңызды ережелерін баяндады. Акция барысында жасалған жадынамалар мен буклеттер тек сухой ережелерді жазып қою емес, нақты оқиғалардан алынған мысалдармен толықтырылған практикалық нұсқаулықтар болды. «Біз жұртшылықтың газ мәдениетін арттыруды мақсат тұтамыз. Тұрғын үйде газ жабдықтарына тиісінше қарау — бұл жай ғана ыңғайлылық мәселесі емес, тікелей қауіпсіздік мәселесі», — деді филиалдың газ қауіпсіздігі бойынша жетекші маманы акция барысында тұрғындарға.
Акция барысында ерекше назар аударылған бірінші маңызды мәселе — үйдегі газ жабдықтарына тұрақты техникалық қызмет көрсету. Бұл талаптың заңнамалық негізі де бар: Қазақстан Республикасының тиісті нормативтік актілері бойынша тұрмыстық газ жабдықтарын жылына кемінде бір рет тексеруден өткізу міндетті. Алайда тәжірибеде тұрғындардың едәуір бөлігі газ плиталарын, қыздырғыш аппараттарды, қазандықтарды жылдар бойы ешқандай техникалық бақылаусыз пайдаланады. Мамандар атап өткендей, техникалық қызмет көрсетуді тек мамандандырылған ұйымдардың білікті мамандары жүргізуі тиіс — жанұяның өз бетінше жасаған «жөндеу жұмыстары» жиі апатқа ұрындырады. «Халықтың арасында мынадай пікір қалыптасқан: газ плитасы жанып тұрса, бәрі жақсы дегендей. Бірақ көзге көрінбейтін ақаулар — шлангтардың тозуы, тығыздаушы элементтердің бұзылуы — тек маман тексергенде ғана анықталады», — деп атап өтті филиал өкілдері.
Екінші маңызды ереже — газ жабдықтарын іске қоспас бұрын ауа тартылысын тексеру. Газ колонкалары мен қазандықтар жұмыс жасаған кезде оттегіні қарқынды тұтынады; бұл процесте мұржалар мен желдету жүйелері дұрыс жұмыс жасамаса, бөлмеде улы жану өнімдері — атап айтқанда, өлімге апарар көміртегі тотығы жинала бастайды. Иісі де, түсі де жоқ бұл газды сезіну мүмкін емес; адам оны ішке жұтып отырып, тіпті ес-түссіз де болады. Мамандар мұны «үнсіз өлтіруші» деп атайды. Акция барысында тұрғындарға мұржаларды жыл сайын тазалауды, желдету жүйелерін тексеруді, ал бөлмені желдету мүмкіндігін ешқашан блоктамауды міндетті түрде ескеруі ұсынылды.
Үшінші, ең шұғыл іс-қимылды талап ететін жағдай — газ таралуына күдік туындаған сәт. Газ иісі сезілсе немесе ысқырыққа ұқсас дыбыс естілсе, тұрғындар электр жарығын да, ешқандай электр құрылғысын да қоспауы тиіс. Тіпті телефон тұтқасын алу да шаршасқан электр ұшқынына айналуы мүмкін. Керісінше, барлық терезені ашып, бөлмені желдетіп, дереу 104 нөміріне хабарласу қажет. «Адамдар дүрбелең кезінде рефлекторлы түрде жарықты қосады немесе телефонды ала жөнеледі. Осы бір секунд кейде тұтас отбасының тағдырын шешіп тастайды», — деп ескертті акцияға қатысқан өртке қарсы күрес және азаматтық қорғаныс маманы.
Шымкент тұрғындары ақпараттық акцияны жалпы алғанда жылы қабылдады. Бірқатар азаматтар мамандармен ұзақ сұхбаттасып, жеке сұрақтарын да қойды. «Мен газ жабдықтарын тексерту қажеттілігі туралы ереже бар екенін білгенім жоқ. Енді дереу шеберге хабарласамын», — деді акцияға кездейсоқ тап болған Шымкент тұрғыны, зейнеткер Зейнегүл апай. Бұл реакция кездейсоқ емес: газ қауіпсіздігі туралы хабардарлық қалалық халықтың арасында да жеткіліксіз деңгейде екені жасырын емес.
«QazaqGaz Aimaq» АҚ-ның бұл акциясы жалғыз шараның шеңберінен шығып, кешенді алдын алу жұмысының бір буынына айналуы тиіс. Маусымдық кезеңдерде, атап айтқанда, күзгі-қысқы мерзімде газ жабдықтарының жүктемесі арта түседі; нәтижесінде апат қаупі де өседі. Шымкент тұрғындарына жүгінген мамандардың негізгі хабарламасы қарапайым: «Өз қауіпсіздігіміз өзіміздің жауапкершілігімізге байланысты». Газ плитасын немесе қазандықты тексерту, мұржаны тазалату, маман шақырту — бұлар артық шығын емес, жан-жақты ойластырылған алдын алу шарасы. Себебі кез келген апат алдымен адам өміріне, содан кейін ғана мүліктік шығынға айналады. Ал өмірді ешнәрсемен өтеп беру мүмкін емес.