Қызылордалық журналистер жасанды интеллект құралдарын меңгерді

Қызылорда облысының жетекші бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері цифрлық дәуірдің жаңа талаптарына сай кәсіби біліктіліктерін арттырды. 2026 жылдың 24 шілдесінде аяқталған үш күндік «AI Bootcamp — Жасанды интеллект журналистикада» атты семинар-тренинг Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университетінде өтіп, аймақтың медиа саласындағы цифрлық сауаттылықты жаңа деңгейге көтерудің айқын белгісіне айналды. Бизнес-инкубатор Kyzylorda Hub ұйымдастырған бұл білім беру бағдарламасы Қазақстан журналистикасының болашағы үшін маңызды қадам болып саналады.
Семинарға аймақтың 15 журналисті қатысып, олар жасанды интеллект технологияларының практикалық мүмкіндіктерімен жан-жақты танысты. Оқу барысында қатысушылар ақпаратты жылдам іздеу мен талдауға арналған заманауи AI құралдарын меңгерді, алынған деректердің шынайылығын тексеру әдістемелерін зерделеді, сондай-ақ мәтіндік, көрнекі және мультимедиялық контент жасауға арналған цифрлық платформалармен жұмыс істеу дағдыларын қалыптастырды. Нейрондық желілердің журналистика саласындағы қолданылу аясы да кеңінен талқыланды. «Бұл тренинг маған кәсіби жұмысыма мүлдем басқа көзқараспен қарауға мүмкіндік берді. Бұрын сағаттар бойы жинайтын ақпаратты енді минуттар ішінде өңдеп, тексере аламын», — деді семинарға қатысқан «Сырдария» газетінің тілшісі Айгүл Нұрланова.
Осы бастаманың маңыздылығын толық бағалау үшін Қазақстандағы медиа саласының жалпы жағдайына назар аудару қажет. Бүгінгі таңда елімізде мыңнан астам тіркелген БАҚ жұмыс істесе де, олардың едәуір бөлігі цифрлық трансформация үдерісінен тыс қалып отыр. Халықаралық журналистика федерациясының 2025 жылғы есебіне сәйкес, Орталық Азия елдерінің журналистерінің 60 пайызынан астамы жасанды интеллект құралдарымен практикалық тәжірибесі жоқтығын мойындаған. Қазақстан Журналистер одағының деректері бойынша, аймақтық редакциялардың небәрі 18 пайызы ғана AI технологияларын тұрақты жұмыс процесіне енгізген. Бұл сандар отандық медиа кеңістігінде цифрлық сауаттылықты арттырудың қаншалықты өзекті мәселе екенін айқын көрсетеді.
Kyzylorda Hub бизнес-инкубаторының директоры Серік Әбенов бағдарламаның мақсаты мен маңыздылығы туралы ойларын ортаға салды: «Жасанды интеллект — бұл журналистер үшін бәсекелес емес, керісінше, олардың жұмысын жеңілдетіп, сапасын арттыратын қуатты құрал. Біздің мақсатымыз — аймақтық медиа өкілдерін осы технологияларды жауапкершілікпен және тиімді пайдалануға дайындау». Тренинг барысында қатысушылар ChatGPT, Midjourney, Runway сияқты халықаралық платформалармен қатар, қазақ тіліне бейімделген жергілікті AI шешімдерімен де жұмыс істеді. Дәйексөздерді автоматты транскрипциялау, материалдарды бірнеше тілде шығару, аудиториялық деректерді талдау — осының барлығы журналистер үшін жаңа кәсіби мүмкіндіктер ашады.
Бұл семинардың тарихи маңызы да жоқ емес. Қазақстан журналистикасы технологиялық өзгерістермен бірге жүйелі дамып келеді. 1990 жылдары тәуелсіздік алғаннан кейін баспасөз саласы ізашарлық кезеңнен өтсе, 2000 жылдары интернет-журналистиканың қарқынды дамуы байқалды, 2010 жылдары әлеуметтік медианың ықпалы артты. Енді 2020 жылдар — жасанды интеллект дәуірінің журналистикаға енуімен белгіленетін жаңа кезең. Сол тұрғыдан алғанда, Қызылордада өткен бұл тренинг кездейсоқ оқиға емес, ұлттық медиа трансформациясының заңды жалғасы болып табылады.
Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университетінің журналистика кафедрасының меңгерушісі, профессор Зауреш Мұратова бұл бастаманы жоғары бағалай отырып, білім беру мекемелерінің де осы үдеріске белсене қосылуы керектігін атап өтті: «Біздің студенттеріміз болашақта осы технологиялармен жұмыс істейтін болады. Сондықтан оқу бағдарламаларымызды AI сауаттылығын міндетті пән ретінде енгізу арқылы жаңартып отырмыз. Kyzylorda Hub ұйымдастырған бұл тренинг — университет пен кәсіп дүниесінің тамаша ынтымақтастығының үлгісі». Мамандар болашақта жасанды интеллект тек контент жасаумен ғана шектелмей, тергеу журналистикасында деректерді автоматты талдауға, жалған ақпаратты анықтауға және аудитория мінез-құлқын болжауға да кеңінен қолданылатынын болжайды.
Семинар қатысушылары оқу барысында алған білімдерін іс жүзінде қолдануға дайын екендіктерін білдірді. Облыстық телерадиокомпанияның хабар шығарушысы Дәурен Қалиев: «Мен ең алдымен тікелей эфирге дайындық процесінде AI-ды пайдаланып көрмекпін. Статистика жинау, ресми мәліметтерді тексеру, инфографика жасау — осы үш бағытта жылдам нәтиже береді деп күтемін», — деді. Тренинг аяқталғаннан кейін барлық қатысушыларға сертификаттар табысталды. Алдағы уақытта Kyzylorda Hub осындай семинарларды тұрақты форматқа айналдырып, облыстың барлық аудан орталықтарын қамтуды жоспарлайды.
Осы бастама Қазақстанның медиа саласын жаңғырту жолындағы ауқымды стратегиямен үндеседі. Елбасы Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Жаңа Қазақстан» тұжырымдамасы аясында цифрлық сауаттылықты арттыру мемлекеттік басымдық болып белгіленген. Ақпарат және қоғамдық даму министрлігінің 2026-2028 жылдарға арналған медиа дамыту бағдарламасында журналистердің AI сауаттылығын арттыру жекеше бөлім ретінде қарастырылған. Kyzylorda Hub-тың осы тренингі — аталмыш мемлекеттік бағдарламаның аймақтық деңгейдегі нақты жүзеге асырылуы. Мамандардың болжамынша, 2028 жылға қарай Қазақстанның барлық өңірлік редакцияларының кемінде 70 пайызы жасанды интеллект құралдарын күнделікті жұмыс практикасына еңгізеді. Қызылордада өткен бұл тренинг — сол болашаққа апарар жолдағы маңызды және ұмытылмас қадам.