Миллион қызыл гүл: Қытай компаниясы Түркістан облысында гүлшаруашылығын дамытпақ

2026 жылдың 16 маусымында Түркістан облысының әкімі Нұралхан Күшеров қытайлық компанияның бас директорымен маңызды кездесу өткізді. Кездесудің басты тақырыбы — облыста гүл өсіру, декоративті көшет өндіру және заманауи жылыжай технологияларын енгізу мүмкіндіктері болды. Бұл жоба жай ғана ауылшаруашылық бастамасы емес, аймақтың экономикалық бейнесін түбегейлі өзгертуге қабілетті ірі инвестициялық серіктестік ретінде қарастырылуда.
Түркістан облысы — Қазақстанның оңтүстігіндегі ең ірі аймақтардың бірі. Жылдам дамып келе жатқан облыс орталығы, қолайлы климаттық жағдайлар, сондай-ақ Өзбекстан мен Қытаймен тікелей шекаралас орналасуы — бұлардың барлығы аймақты инвестиция үшін тартымды нысанаға айналдырады. Соңғы жылдары облыс әкімдігі шетелдік инвесторларды тарту бағытында белсенді жұмыс жүргізіп, бірнеше рет Қытайға іскери сапарлар ұйымдастырды. Дәл осындай сапарлардың бірінде қытайлық гүлшаруашылық компаниясымен алғашқы келіссөздер жүргізіліп, ынтымақтастық туралы бастапқы келісімге қол жеткізілген болатын.
Әкім Нұралхан Күшеров кездесу барысында аймақтың жылыжай шаруашылығын дамытуға деген шынайы мүдделілігін білдірді. «Жақында біз Қытайға барып, бірқатар инвесторлармен келіссөздер жүргіздік. Бүгін екі жақтың серіктестік байланыстары нығаюда. Аймақ экономикасына серпін беретін және жаңа жұмыс орындарын құратын жобаларды қолдауға дайынбыз. Түркістан облысында жылыжай шаруашылығын дамытуға үлкен мүмкіндіктер бар. Аймақты жасылдандыру үшін қажетті гүлдер мен түрлі ағаш түрлерін өсіруді жолға қоюды ұсынамын. Жергілікті фермерлермен байланыс орнатуға жәрдемдесуге дайынбыз. Сынақ кезеңі сәтті аяқталған жағдайда жоба одан әрі кеңейту үшін қолдау алады», — деді ол.
Қытайлық компания Сарыағаш ауданында бұталы раушангүлдерді эксперименттік отырғызуды қазірдің өзінде бастаған. Бұл аудан жылыжай өнімдерін өсіруге қолайлы топырақ құрамымен және табиғи климаттық жағдайларымен ерекшеленеді. Егер алғашқы нәтижелер оң болса, жоба кеңейтіліп, гүл егістіктерінің ауданы 20 гектарға дейін ұлғайтылмақ. Салыстыру үшін айта кетсек, Қазақстанда бүгінгі күні жылыжай шаруашылығына арналған жалпы егіс алқабы шамамен 2 500 гектарды құрайды, ал гүл өндіруге бөлінген жер үлесі бұл санның небары бірнеше пайызын ғана алады. Осы тұрғыдан алғанда, 20 гектарлық гүл плантациясы отандық нарық үшін айтарлықтай қадам болмақ.
Гүл өніміне деген сұраныс тек Қазақстанның ішкі нарығымен шектелмейді. Орталық Азия елдерінде, атап айтқанда Өзбекстан, Тәжікстан, Қырғызстан нарықтарында да гүл өнімдеріне тапшылық байқалады. Ресей нарығы да осы тізімде ерекше орын алады: жылына миллиардтаған рубль сомасына жасалынатын гүл сатып алулардың басым бөлігі импорттан тұрады. Қытайлық компанияның өкілі осы тұста маңызды бағаны атады: «Қазіргі таңда Орталық Азия елдерінің гүл нарығының 70 пайызынан астамы импортталған өнімдермен, негізінен Нидерланды мен Колумбиядан келетін гүлдермен жабылады. Жергілікті өндірісті дамыту арқылы баға мен логистика тиімділігін айтарлықтай арттыруға болады», — деп мәлімдеді ол.
Жобаның экономикалық әлеуеті де жан-жақты талқыланды. Сарапшылардың бағалауынша, 20 гектарлық гүл плантациясы кем дегенде 150–200 тұрақты жұмыс орнын қамтамасыз ете алады. Бұдан бөлек, тасымалдау, орама, сауда-делдалдық қызметтер де қосымша жұмысбастылықты арттырады. Жергілікті фермерлер үшін де бұл жоба тиімді серіктестік үлгісін ұсынады: қытайлық компания заманауи технологиялар мен тұқымдар берсе, жергілікті шаруалар жер ресурстары мен еңбек күшімен үлес қосады. Ауыл экономикасы саласындағы сарапшы Дәурен Байқожаев бұл бастаманы жоғары бағалайды: «Түркістан облысы жылыжай шаруашылығы үшін идеалды жағдайларға ие. Жылдың 300 күнінен астамы күнді болатын аймақта гүл өсіру — бұл шын мәнінде орынды шешім. Мұндай бастама жергілікті халықтың тұрмыс деңгейін арттыруға тікелей ықпал ете алады».
Облыс әкімдігінің өкілдері бұл жобаның тек гүлшаруашылықпен шектелмеуі мүмкін екенін де атап өтті. Болашақта декоративті ағаш өсіру, парктер мен жасыл аймақтарды абаттандыру үшін қажетті көшеттер дайындау жобалары да іске асырылуы ықтимал. Бұл бағыт Түркістан қаласын дамыту бағдарламасымен тікелей үйлеседі: ежелгі Отырар мен Яссауи кесенесінің маңайын жасылдандыру — қаланың туристік тартымдылығын арттырудың бірден-бір жолы.
Жалпы алғанда, Қытай мен Қазақстан арасындағы ауылшаруашылық саласындағы ынтымақтастық соңғы бес жылда едәуір өрістеді. Екі ел арасындағы сауда айналымы 2025 жылы 30 миллиард долларға жетті деген деректер бар. Гүлшаруашылығы саласындағы жаңа жоба осы серіктестікке жаңа мазмұн мен нақты экономикалық өлшем қосады. Сарыағаш ауданындағы сынақ плантациясының алғашқы нәтижелері күзде белгілі болады деп күтілуде. Егер эксперимент сәтті аяқталса, 2027 жылдың басынан бастап кеңейтілген жобаны іске қосу жоспарланып отыр. Сол кезде Түркістан даласы шынымен де миллион қызыл гүлге бөленуі мүмкін.