«Оқырман ұлт»: Шымкентте президенттің кітабы қоғамдық маңызды мәселелерді талқылауға серпін берді

21 қыркүйек 2026 жыл. Шымкент қаласындағы академик Қуатбеков атындағы Халықтар достығы университетінде «Оқырман ұлт» жобасы аясында айтулы кездесу өтті. Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Әділ қоғамға — шынайы сөз» атты кітабын оқып-талқылауға арналған бұл іс-шара университет студенттері мен профессор-оқытушылар құрамын бір шаңырақ астына жинады. Кездесу барысында азаматтық жауапкершілік, патриотизм, ұлттық құндылықтар және жастардың қоғамдағы орны сынды өзекті мәселелер кеңінен сөз болды. Іс-шара оқу орнының үлкен конференц-залында өтіп, жүзден астам қатысушыны бір арнаға тоғыстырды.
«Оқырман ұлт» жобасы Қазақстанда бірнеше жыл бұрын іске қосылған мемлекеттік бастама болып табылады. Оның негізгі мақсаты — қазақстандықтарды кітап оқуға ынталандыру, рухани-зияткерлік дамуға бағыттау және қоғамда сауатты азамат тәрбиелеу. Статистикалық деректерге сүйенсек, соңғы жылдары елімізде кітапхана қорлары айтарлықтай кеңейіп, жыл сайын жаңа кітаптардың тиражы ондаған пайызға өсіп келеді. Бұл жоба бүгінде Алматы, Астана, Шымкент сияқты ірі қалалардан бастап аудан орталықтарына дейін тарап, жан-жақты қолдауға ие болып отыр. Білім беру мекемелері, мәдениет ошақтары, кітапханалар мен қоғамдық ұйымдар аталған бастаманы белсенді насихаттауда.
Президент Тоқаевтың «Әділ қоғамға — шынайы сөз» кітабы жазылған сәттен бастап кең оқырман қауымының назарын аудартқан туынды болып саналады. Онда мемлекет басшысы Қазақстан халқының алдындағы міндеттер мен болашақ дамудың негізгі бағыттарын баяндайды. Автор әділдік, заң үстемдігі, азаматтық парыз және ұлттық бірлік сияқты фундаменталды ұғымдарды терең талдай отырып, оқырманды ойлануға шақырады. Шымкенттегі кездесу осы кітаптың мазмұны аясында туындайтын сауалдарды бірлесе қарастыруға мүмкіндік берді. Университет ректоры Бекзат Сейітов бұл туралы: «Бізге ұсынылған кітап — бұл жай ғана саяси мәтін емес. Бұл — Қазақстанның ертеңіне деген ұмтылыс пен жауапкершілік туралы шынайы сөз. Жастарымыз осы идеяларды игерсе, олар ертең сапалы азамат болып шығады», — деді.
Кездесу барысында ерекше орын алған тақырыптардың бірі — азаматтық жауапкершілік мәселесі. Қатысушылар заман талабына сай азаматтың қандай болуы тиіс екенін, жеке адамның мемлекет алдындағы міндеттерін және жастардың қоғамдық өмірге белсене қатысуының маңыздылығын пікірталас форматында талқылады. Философия пәнінің оқытушысы Айгерім Нұрлановна студенттер алдында сөз сөйлей отырып: «Әділдік — бұл тек заңнамалық ұғым ғана емес. Ол — адамның ішкі нанымы, оның қоршаған ортаға, отбасына, мемлекетке деген адал қарым-қатынасы. Осы кітапта автор дәл осы ойды өте анық жеткізген», — деп атап өтті. Жастардың жауаптары да маңыздылықтан жоғалған жоқ: бірінші курс студенті Дәурен Қалиев: «Мен бұл кітапты оқыған соң патриотизм деген не екенін өзімше жаңаша түсіндім. Бұл тек туған жерді сүю емес, сол жерге пайдалы болу», — деп пікірін бөлісті.
Талқылаудың маңызды бөлігін ұлттық құндылықтар мен дәстүр мәселелері алды. Тарих кафедрасының профессоры Серік Мұхаметов тарихи параллельдер арқылы сөйледі: «Бізге дейінгі ұрпақтар да осындай таңдаулар алдында тұрды. Тәуелсіздік алған жылдары ел болу үшін жауапкершілік керек болды. Бүгін де ол жауапкершілік еш кеміген жоқ, тек оның сипаты өзгерді. Цифрлық дәуірде, геосаяси күрделілік жағдайында ұлттық бірлік пен сана-сезімді сақтау — бізден зор күш пен ерік талап етеді». Осы ойды одан әрі дамыта келе, қатысушылар Орта Азия аймағындағы ынтымақтастықтың болашағына, Қазақстанның халықаралық аренадағы орнына және жастардың рөліне де тоқталды. Аймақтық деңгейде мұндай талқылаулардың тұрақты өтуі азаматтық белсенділіктің өсуіне тікелей ықпал ететіндігін сарапшылар атап өтуде.
Іс-шара аясында студенттердің кітап оқуға деген қызығушылығы мен белсенділігі де кеңінен сөз болды. Соңғы зерттеулерге сүйенсек, Қазақстанда жастардың кітапхана мен электрондық кітаптарды пайдалану деңгейі 2020 жылмен салыстырғанда 30 пайыздан астамға өскен. Бұл сандар «Оқырман ұлт» сияқты бастамалардың нақты нәтиже бере бастағанын көрсетеді. Университеттің кітапханашысы Маржан Сәрсенова: «Студенттер арасында соңғы жылдары қазақ тіліндегі публицистикаға, саяси-философиялық шығармаларға деген сұраныс айтарлықтай артты. Бұл — өте жағымды үрдіс», — деп мәлімдеді.
Кездесудің қорытынды бөлімінде болашақ перспективалар да сөз болды. Университет оқытушылары мен студенттер бірлескен жобалар мен іс-шаралар ұйымдастыруды жоспарлай отырып, «Оқырман ұлт» жобасын жыл бойы жүйелі түрде жалғастыруға өздерінің ниеттерін білдірді. Жоба координаторы Нұргүл Бейсенова: «Бізге бұл кездесу тек кітап талқылауы ғана болмады. Бұл — жастардың өзін қоғамның бір бөлігі ретінде сезінетін, жауапкершілік алатын кеңістік. Осындай диалогтар арқылы азаматтық қоғам нығаяды», — деп атап өтті. Шымкенттегі бұл іс-шара аймақта білімнің, рухани жаңғырудың және азаматтық белсенділіктің жаңа толқынын бастайтын маңызды оқиға ретінде тарихқа енері сөзсіз. Болашақта осы бастаманың ауқымы тіпті кеңейіп, бүкіл ел бойынша жастардың рухани жаңарып, жауапты азамат болып қалыптасуына зор үлес қосады деген сенім бар.