Президент Жолдауы және Шымкентте қауіпсіз әрі таза қала ортасын қалыптастыру

Шымкентте тұратын әрбір адамның көкейінде бір сұрақ бар: біздің қала он жылдан кейін қандай болады, ауламыздағы жарық, көшедегі қауіпсіздік, мектеп пен емхананың қолжетімділігі қалай өзгереді? Бұл сұраққа жауап беруге тырысқанда, Мемлекет басшысының 28 қазанда халыққа арнаған Жолдауындағы қалаларды дамытуға қатысты тармағына назар аудармау мүмкін емес. Онда ірі шаһарлардың болашағы жүйелі жоспарға, цифрлық технологияға және экологиялық мәдениетке сүйену қажеттігі айтылған.
Жолдауда ірі қалалар мен мегаполистерді жаңғырту сапалы жаңа кезеңге аяқ басқаны атап көрсетіледі. Урбанизация үдерісін жүйелі басқару және халықтың өмір сүру сапасын арттыру мемлекеттік саясаттың басты басымдығына айналып отыр. Республикалық маңызы бар қала, елдің оңтүстігіндегі ірі мегаполис ретінде Шымкент үшін бұл ұстаным ерекше мәнге ие. Халқы жас, көп ұлтты, тұрғындар саны тұрақты өсіп келе жатқан қалада инфрақұрылымға түсетін жүктеме де үлкен болатыны түсінікті.
Бірінші міндет — әрбір ірі қаланың Үкімет деңгейінде бекітілген орта және ұзақ мерзімді даму жоспарының болуы. Жолдауға сәйкес, мұндай құжат тек құрылыс көлемін белгілеумен шектелмейді. Ол демографиялық өсім мен көші-қон ағынын ескеріп, мектеп, аурухана, балабақша сияқты әлеуметтік нысандардың теңгерімді салынуын реттейді, сондай-ақ көлік жүйесі мен су, жылу, жарық желілерінің алдағы онжылдықтардағы жүктемесін есептейді. Шымкент тұрғыны үшін бұл — жаңа шағын аудандарда мектеп пен балабақшаның тапшылығы, жолдағы кептеліс, коммуналдық желілердегі үзіліс сияқты күнделікті қиындықтардың алдын алуға бағытталған тәсіл. Мақсат — қаланың бейберекет салынуына жол бермей, әр ауданды инфрақұрылымдық тұрғыдан толық қамтамасыз ету.
Екінші бағыт — сандық егіздер. Жолдауда Үкіметтің өңір әкімдерімен бірлесіп, қалалық инфрақұрылымның сандық егіздерін әзірлейтіні айтылады. Қарапайым тілмен айтқанда, бұл — қаланың жер асты коммуникацияларынан бастап жол қозғалысына дейінгі бүкіл тыныс-тіршілігін виртуалды форматта бейнелейтін ірі цифрлық модель. Мұның пайдасы тұрғынға тікелей тиеді. Біріншіден, коммуналдық апаттарды алдын ала болжап, салдарын тезірек жоюға мүмкіндік туады. Екіншіден, жаңа ғимарат немесе жол айрығы салынбас бұрын оның қала экологиясы мен көлік қозғалысына әсерін компьютерлік модельдеу арқылы көруге болады. Үшіншіден, бюджет қаражаты үнемделіп, құрылыс пен жөндеу жұмыстарының ашықтығы артады.
Шымкенттің тұрғындары үшін бұл технологияның маңызы зор. Қала ауқымы кеңейген сайын жер асты желілері мен жол торабын қолмен немесе үзік-үзік деректермен басқару қиындай түседі. Біртұтас цифрлық модель шешім қабылдаушыларға нақты жағдайды көруге, шешімді негіздеп, жоспарды алдын ала тексеруге көмектеседі. Нәтижесінде жол жөндеу, құбыр ауыстыру, жаңа нысан салу сияқты жұмыстар тұрғындар үшін түсініктірек әрі есепті болмақ.
Үшінші бағыт — қауіпсіздік пен абаттандыру, яғни Президент бастамасымен қолға алынған «Таза Қазақстан» жалпыұлттық тұжырымдамасымен ұштасатын жұмыс. Жолдауда қаланың қауіпсіздігі мен тазалығы жай ғана жайлылық емес, маңызды мемлекеттік міндет ретінде сипатталады. Экологиялық мәдениет қалаларды көгалдандыру, қоқысты сұрыптау және қоршаған ортаны қорғау арқылы әр азаматтың күнделікті әдетіне айналуы тиіс. Бұл — тек әкімдікке жүктелетін міндет емес: аулаң таза болуы көршілердің, үй басқармаларының, кәсіпкерлер мен жастардың ортақ жауапкершілігіне байланысты.
Қауіпсіздік тұрғысынан Жолдауда көшелер мен аулаларды бейнебақылау жүйелерімен толық қамту, жарықтандыру сапасын арттыру және құқық бұзушылықтарға «мүлдем төзбеушілік» қағидатын енгізу міндеті қойылған. Көпбалалы отбасылар мен жастар көп тұратын Шымкентте жақсы жарықтандырылған көше мен бақылаудағы аула — ата-ананың көңіл тыныштығы, кешкі уақытта балаларының қауіпсіз жүруінің кепілі. Сонымен қатар тұрғындарға арналған заманауи саябақтар, жаяу жүргіншілер аймақтары мен спорт алаңдарын көптеп салу да көзделген. Бұл қала тұрғындарының демалысын ұйымдастырып, салауатты өмір салтын қалыптастыруға жол ашады.
Әрине, жоспардың қағазда қалмай, іс жүзінде жүзеге асуы маңызды. Ол үшін әкімдіктің жұмысы ашық болуы, тұрғындардың пікірі ескерілуі қажет. Қала тұрғындары өз ауласындағы жарықтың сапасын, қоқыс жәшіктерінің жағдайын, жаяу жүргіншілер жолының жайлылығын бағалап, ұсыныс білдіре алады. Цифрлық модель мен бейнебақылау жүйесі сияқты құралдар да жақсы басқарумен ғана нәтиже береді. Алдағы жылдары Шымкентте бұл бастамалардың қаншалықты тиімді жүзеге асатынын нақты істер көрсетеді.
Қорытып айтқанда, Жолдаудағы қалаларды дамыту жоспары инфрақұрылымды жүйелі жоспарлауды, озық цифрлық және жасанды интеллект технологияларын қолдануды және «Таза Қазақстан» идеясын біріктіреді. Шымкент үшін бұл — жас әрі тез өсіп келе жатқан мегаполисті заманауи, қауіпсіз және өмір сүруге жайлы қалаға айналдыру мүмкіндігі. Бұл мүмкіндікті пайдалану қала басшылығының да, әрбір тұрғынның да ортақ ісіне байланысты: таза аула, тыныш көше және ойластырылған жоспар — бәріміздің ортақ жетістігіміз болмақ.