Жолдау аясында Шымкентте транзит пен логистика мүмкіндіктерін кеңейту

Кезек күтуге уақыт кетеді. Мемлекет басшысы 28 қазанда халыққа арнаған Жолдауында осы қарапайым шындықты еліміздің транзиттік беделі мен жаһандық амбициясымен байланыстыра отырып, шекарадағы кептелістерден бастап әуе дәліздерінің табысына дейінгі өткір мәселелерді көтерді. Бұл тақырып алыстағы шекара пункттерінде ғана емес, елдің оңтүстігіндегі ірі мегаполис Шымкент тұрғындарының күнделікті тіршілігіне де тікелей қатысты.
Жолдауда ең алдымен шекаралық өткізу пункттеріндегі көпшақырымдық кептелістер мен жүк көліктерінің күндеп, апталап тұрып қалуы аталды. Мемлекет басшысының пікірінше, мұндай жағдай Қазақстанның транзиттік беделіне үлкен соққы болып отыр. Тауарды жеткізу мерзімі созылған сайын сыртқы сауда серіктестерінің сенімі әлсірейді. Сондықтан өткізу пункттерін шұғыл цифрландыру мен инфрақұрылымды жаңарту қажеттігі ерекше атап өтілді. Президент мұндай кептелістердің аймақтық және жаһандық логистикалық көшбасшылыққа ұмтылыспен үйлеспейтінін де меңзеді.
Шымкент үшін бұл мәселенің мәні зор. Қала республикалық маңызы бар мегаполис ретінде оңтүстік өңірдің сауда-логистикалық қозғалысында маңызды орын алады. Тауар айналымы жылдам болған жерде делдалдық шығын азаяды, өнімнің жолда тұрып қалу қаупі төмендейді, ал бұл ақырында дүкен сөресіндегі бағаға, кәсіпкердің табысына және жұмыс орнының тұрақтылығына әсер етеді. Шекарадағы тәртіп пен жылдамдық алыста шешілетін мәселе болып көрінгенімен, оның нәтижесін ең алдымен тұтынушы мен тауар өндіруші сезінеді.
Жолдаудың екінші бағыты авиацияға және әуе дәліздеріне арналды. Қазақстан аумағы арқылы Еуропа мен Азияны жалғайтын ең қысқа әрі тиімді әуе жолдары өтеді. Алайда бұл географиялық артықшылықтың экономикалық қайтарымы әлі төмен. Мемлекет басшысы бұл жағдайдың басты себебін жер үстіндегі сервистік инфрақұрылымның жеткіліксіз дамуымен түсіндірді. Ұшақтар біздің аспанымызды пайдаланады, бірақ транзиттік табыстың едәуір бөлігі ел бюджетіне түспей жатыр. Ал әуе кемелеріне техникалық қызмет көрсету, жанармай құю және заманауи логистикалық қызметтер ұсыну халықаралық стандартқа сай болуы тиіс.
Бұл ой Шымкент тұрғындары үшін де жаңа мүмкіндіктің есігін ашады. Жас халқы көп, көп ұлтты қала үшін жер үстіндегі сервис саласы білікті мамандарға, инженерлерге, логистерге, тілдік және цифрлық дағдысы бар жастарға сұраныс тудырады. Әрине, нақты жобалар мен шешімдер жеке-жеке қарастырылып, өз кезегінде айқындалады. Дегенмен, егер елімізде әуе кемелеріне қызмет көрсететін заманауи инфрақұрылым қарқын алса, оның игілігі өңірлерге де, соның ішінде оңтүстік мегаполиске де жетуі мүмкін: жаңа жұмыс орындары, қызмет көрсету нарығының кеңеюі, шағын және орта бизнестің өсуі соның көрінісі болар еді.
Жолдауда әуе жүк тасымалы нарығына да сын айтылды. Бұл салаға жекеменшік компанияларға үлкен жауапкершілік жүктелген еді, бірақ жұмыс барысы мен нәтиже көңіл көншітпейді. Мемлекет те, бизнес те аталған жеке оператордан нақты инфрақұрылымдық шешімдер мен транзиттік ағынды арттыратын нәтиже күткен, ал әзірге айтарлықтай ілгерілеу байқалмайды. Президенттің ойынша, берілген сенім мандаты мен мемлекеттік қолдау нақты істермен және тиімді көрсеткіштермен (KPI) тезірек ақталуы керек. Яғни, мемлекет қолдау көрсетеді, ал бизнес есеп береді деген қағида басты талап ретінде алға қойылып отыр.
Бұл талап қарапайым тұрғын үшін де маңызды. Мемлекеттік қолдау қоғам қаржысымен байланысты болғандықтан, оның нәтижесі де көрінуі тиіс. Әуе жүк тасымалы жылдам әрі сенімді жұмыс істесе, жеміс-жидек, тоқыма, тұтыну тауарлары сияқты уақытқа сезімтал өнімдерді сыртқа шығару мен сырттан әкелу жеңілдейді. Шымкент сияқты өндірісі мен саудасы дамып келе жатқан қала үшін бұл нарыққа шығудың қосымша жолы болмақ. Алайда мұндай нәтиже тек жауапты көзқарас пен өлшенетін көрсеткіш болған жағдайда ғана мүмкін.
Жолдау тармағының түйіні айқын: транзиттік дәліздердің жылдамдығы мен қауіпсіздігін арттырмай, авиациялық хабтарды жер үсті сервисімен нығайтпай, Қазақстан жаһандық ағындарды басқарушыға айнала алмайды. Шымкент тұрғындары үшін бұл жай ғана макроэкономикалық ой емес, өз қаласының болашағына қатысты нақты бағдар. Жылдам логистика, ашық цифрлық рәсімдер мен сапалы сервис кәсіпкерге сенім, жас маманға жұмыс, ал қалаға жаңа даму мүмкіндігін береді. Енді маңыздысы – Жолдаудағы міндеттердің қағаз жүзінде қалмай, нақты нәтижеге айналуы.