Түркістан облыстық клиникалық ауруханасында бесінші бауыр трансплантациясы сәтті өтті

Түркістан облыстық клиникалық ауруханасы Қазақстанның медицина тарихында тағы бір маңызды бетбұрыс жасады. 26 маусым 2026 жылы аймақта бесінші бауыр трансплантациясы сәтті аяқталды. Бұл жоғары технологиялық хирургиялық араласу А.Н. Сызғанов атындағы Ұлттық ғылыми хирургия орталығының төрағасы, профессор, академик Болатбек Баймаханов басшылығымен жүзеге асырылды. Операцияға орталықтың мамандары мен облыстық клиниканың дәрігерлері бірлесіп қатысты.
Науқас — аймақта тұратын 52 жастағы әйел. Ол бастапқы билиарлы холангит негізінде дамыған бауыр циррозымен ауырды, оның үстіне аутоиммундық гепатиттің белгілері де байқалды. Аурудың күрделілігі өңеш варикозды кеңейген тамырларынан қайталанған қан кетулермен қосарланды. Дәрігерлердің қорытындысы біржақты болды: бауыр трансплантациясы науқастың өмірін сақтаудың жалғыз тиімді жолы. Донор ретінде 21 жастағы ұлы ерікті түрде алға шықты. Жігіт толық медициналық тексеруден өтіп, донорлыққа қарсы көрсеткіштер жоқ екені дәлелденді. Ана мен баланың бұл ерлігі медицина қауымдастығы арасында ерекше ризашылық туғызды.
Операцияны А.Н. Сызғанов атындағы Ұлттық ғылыми хирургия орталығы мен Түркістан облыстық клиникалық ауруханасының мамандарынан құралған бірлескен бригада орындады. Трансплантолог-хирургтар Болатбек Баймаханов, Н.Б. Мауленов, М.О. Досханов, Е.М. Тауасаров, Н.Т. Садуакас және Б.Н. Отебеков операцияны жоғары кәсіби деңгейде жүргізді. Анестезиологиялық қамтамасыз етуді Е.Б. Муталиев мен А.Р. Пралиев атқарды. Операция барысында кездескен техникалық қиындықтарға қарамастан, бригада нақты және үйлесімді жұмыс атқарды. Академик Баймаханов операциядан кейін: «Бұл жолы да командамыз өзінің жоғары кәсіби деңгейін көрсетті. Ең бастысы — науқас аман, бауыры жұмыс істей бастады», — деді. Қазіргі уақытта науқас дәрігерлердің үздіксіз бақылауында. Операциядан кейінгі кезең асқынусыз өтіп жатыр, трансплантацияланған бауырдың қызметі біртіндеп тұрақтануда.
Бауыр трансплантациясы — жаһандық медицинада да, Қазақстанда да ең күрделі хирургиялық операциялардың бірі болып саналады. Дүниежүзілік деректер бойынша, бауыр трансплантациясынан кейін науқастардың бес жылдық өмір сүру көрсеткіші тірі донордан алынған бауырды отырғызу жағдайында 85–90 пайызға жетеді. Қазақстанда трансплантология саласы соңғы он жылда қарқынды дамуда. 2012 жылы А.Н. Сызғанов атындағы орталықта алғашқы бауыр трансплантациясы жасалғаннан бері операциялар саны жыл өткен сайын артып келеді. Ел бойынша жыл сайын жүздеген науқас бауыр трансплантациясына мұқтаж болса, операциялар саны әлі де сұраныстан артта қалады. Осы олқылықты жою үшін аймақтық орталықтарды дамыту стратегиялық маңызға ие.
Түркістан облысы үшін бесінші трансплантация — бұл жай ғана сандық өсім емес, сапалық серпіліс. Облыстық аурухана 2022 жылы алғашқы бауыр трансплантациясын жүргізгенге дейін мұндай операциялар тек Алматы мен Астанада ғана қолжетімді болатын. Аймақ тұрғындары күрделі хирургиялық ем алу үшін жүздеген шақырым жерге сапар шегуге, тіпті кезекте ұзақ уақыт күтуге мәжбүр болатын. Облыс басшылығы мен денсаулық сақтау департаменті бұл жетістіктің маңыздылығын ерекше атап өтті. Облыс денсаулық сақтау басқармасының басшысы: «Трансплантологиялық қызметтің аймақта дамуы — бұл тек медицина мекемесінің ғана жетістігі емес, бүкіл облыс халқының ұтысы. Енді ауыр науқастарымыз туған жерінде жоғары технологиялық медициналық көмек ала алады», — деп мәлімдеді.
Донорлық мәселесі де осы оқиғаның аясында ерекше назар аударады. Қазақстанда тірі донордан мүше алу тәжірибесі қоғамда бірте-бірте орын алуда. Дінге және халықтың дәстүрлі болмысына сай келетін тірі туыс донорлығы — ел медицинасы үшін маңызды ресурс. Науқастың ұлының ерлігі бұл жолы да қоғамда кең жаңғырық тапты. Әлеуметтік желілерде жігіттің батылдығы мен ана-бала байланысының тереңдігі туралы жылы пікірлер жарияланды. Медицина мамандары мұндай оқиғалардың донорлыққа қатысты қоғамдық санада оң өзгерістер туғызатынын атап өтеді.
Алдағы перспективалар тұрғысынан алғанда, Түркістан облыстық клиникалық ауруханасының трансплантологиялық бағытта одан әрі дамитынына дәйектер жеткілікті. Орталықтың мамандарымен тұрақты ынтымақтастық, жергілікті хирургтардың тәжірибесі мен білігінің артуы, операция санының өсуі — осының бәрі ауруханада жалпы трансплантология орталығын қалыптастырудың нақты алғышарттарын жасайды. Болашақта бүйрек пен жүрек трансплантациялары да осы аймақта жүргізілуі мүмкін деген болжамдар да айтылуда. Академик Баймаханов: «Біздің мақсатымыз — трансплантологиялық жәрдемді тек астаналық ауруханалармен шектемеу. Қазақстанның әр түкпіріндегі науқас жоғары технологиялық операцияға тең қолжетімділікке ие болуы тиіс», — деп мақсат-мүддесін айқын білдірді.
Бесінші бауыр трансплантациясының сәтті аяқталуы Түркістан облысының медицинасы үшін жаңа белес болып қана қоймай, жалпы Қазақстанда аймақтық денсаулық сақтаудың жоғары деңгейге өркендеп келе жатқанының айқын дәлелі. Науқас әйелдің денсаулығы жақсарып, ұлының сыйлаған өмірімен алда ұзақ жылдар өмір сүреді деген үміт пен сенім бар. Бұл оқиға тек медициналық жетістік емес — ол адамзат жанашырлығының, ана мен баланың сүйіспеншілігінің және қазақ медицинасының рухының тірі айғағы.