Түркістан облысында мыңдаған шақырым жол жаңарады: сапа бақылауы күшейтіліп, инфрақұрылым дамуы жеделдетілуде

8 шілде 2026 жыл. Түркістан облысының автожол желісін жаңарту бағдарламасы биыл өзінің шешуші кезеңіне аяқ басты. Облыс әкімі Нуралхан Күшеровтің төрағалығымен өткен аппараттық кеңесте құрылыс барысы, объектілерді тапсыру мерзімдері және мердігерлердің жауапкершілігі мәселелері кеңінен талқыланды. Бүгінгі таңда облыстағы автомобиль жолдарының жалпы ұзындығы 17 262 шақырымды құрайды: олардың 678 шақырымы республикалық, 3 983 шақырымы облыстық, 1 726 шақырымы аудандық маңызды жолдар. Ал қалған 11 мыңнан астам шақырым аумақтағы елді мекендердің көшелері болып саналады. Бұл деректердің өзі-ақ Түркістан облысының дорожный инфрақұрылымы қаншалықты ауқымды екенін айқын көрсетеді.
Биылғы жылы облыстың жол саласын дамытуға 31 миллиард теңгеден астам қаражат бөлінді. Осы сомаға 224 жол салу және қайта жаңарту жобасы іске асырылуда, жалпы қамту ауқымы 1 100 шақырымнан асады. Жыл соңына дейін 132 объектіні пайдалануға беру жоспарлануда. Профильдік министрлік бекіткен индикаторларға сәйкес, 2026 жылдың аяғына қарай облыстағы жақсы және қанағаттанарлық жағдайдағы жолдардың үлесі 96 пайызға жетуі тиіс. Дегенмен мамандардың болжамы бойынша қазіргі жұмыс қарқыны ескерілсе, бұл көрсеткіш 95,2 пайызды құрауы мүмкін — яғни мақсатқа жету жолында аздаған алшақтық сақталып отыр. Бұл алшақтықты жою үшін жауапты ведомстволарға нақты тапсырма берілді.
Облыстық маңызды жолдарға 13 миллиард теңге қаражат белгіленген. Осы сомаға 23 объектіде жол салу және жөндеу жұмыстары жүргізілуде. Облыстың жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасының басшысы Қуатжан Жуматаевтың айтуынша, тамыз айында 102 шақырым жалпы ұзындықтағы 13 объектіні пайдалануға беру жоспарланған. Қалған 10 объект 2027 жылы аяқталатын өткелді жобалар қатарына жатқызылған. Аудандық маңызды жолдарды жөндеуге 4,2 миллиард теңге қарастырылған, бұл қаражатқа жалпы ұзындығы 119 шақырымды құрайтын 18 объектіде жұмыстар жүргізілуде. Аудандық жолдардағы барлық объектілер ағымдағы жылдың аяғына дейін толықтай аяқталып, пайдалануға берілуге тиіс.
Республикалық маңызды жолдарды жөндеу жұмыстары да қатар жүргізілуде. «ҚазАвтоЖол» ұлттық компаниясы АҚ-ның Түркістан облысы филиалы жалпы ұзындығы 128 шақырымды қамтитын алты жобаны іске асырып жатыр: төртеуі орташа жөндеуді, екеуі күрделі жөндеуді қарастырады. Бүкіл 678 шақырымдық республикалық жолдардың ағымдағы техникалық күтімін «КАЖсервис» мамандандырылған ұйымы қамтамасыз етеді. Филиал директоры Ербол Прімбетовтің мәліметінше, 2026–2027 жылдарға «Самара — Шымкент» халықаралық транспорттық дәлізінде 50–60 шақырымды қамтитын екі жаңа объект жоспарланған. Ең өзекті мәселелердің бірі — «Шымкент — Түркістан» автожолы. Бетондық жабыны бар бұл учаскеде тіркелген ақаулар саны өте жоғары болғандықтан, жоғарғы қабатты алып тастап, шамамен 100 шақырым жолды жөндеу үшін мердігер тандау конкурсы жариялануда.
Жол жұмыстарының сапасын қамтамасыз ету мәселесі кеңесте ерекше назар аударды. Жыл басынан бері зертхана мамандары 532 құрылыс материалы үлгісін зерттеді. Белгіленген талаптарға сәйкес келмейтін өнімдер қолданғаны үшін мердігерлік ұйымдар 10 миллион теңгеге айыппұлға тартылды. Сонымен бірге мердігерлер өз қаражаты есебінен 119 миллион теңгеден астам сомаға бағаланған сапасыз 15 мың шаршы метр асфальт жабынын ауыстыруға мәжбүр болды. Бұл сандар жол салу саласындағы бақылаудың бұрынғыдан да күшейгенін және алдаудың ендігі жерде өтпейтінін анық дәлелдейді. «Мердігер жауапкершіліктен қашпауы керек, ал біз оның жауапкершілігін талап ету үшін барлық заңды тетікті пайдалануға дайынбыз», — деп атап өтті кеңесте сөз алған сарапшылардың бірі.
Облыс әкімі Нуралхан Күшеров жолдардың жай-күйіне жауапкершілік тек профильдік ведомстволарға ғана емес, аудан мен қала басшыларына да жүктелетінін ерекше атап өтті. Ол туристік өңір ретінде танымал Түркістан облысы жолдарының бойында санитарлық-гигиеналық объектілердің жоқтығын немесе мардымсыздығын сынға алды. Еуропа мен Американың жол бойы сервисін үлгі ретінде келтіріп, осы тәжірибені зерделеп, отандық жағдайға бейімдеу қажеттілігін баса айтты. Шынында да, Түркістан облысы Қазақстанның маңызды туристік хабына айналып келе жатқан кезеңде жолаушыларды тиісті деңгейде қызмет көрсетумен қамтамасыз ету — мемлекеттік маңызы бар міндетке айналып отыр.
Жол инфрақұрылымын дамытудың стратегиялық маңызы да назардан тыс қалмады. Тарихи тұрғыдан алғанда, Түркістан өңірі Жібек жолының бойында орналасып, ғасырлар бойы сауда-экономикалық байланыстардың тоғысқан нүктесі болып келді. Бүгінгі заманда «Самара — Шымкент» халықаралық дәлізі аясындағы жаңа жобалар осы тарихи рөлді жаңғыртуға ықпал етуде. Жол желісінің жақсаруы тек жолаушыларға ыңғайлылық туғызумен ғана шектелмейді — ол аймақтың логистикалық тартымдылығын арттырып, инвесторлар мен кәсіпкерлер үшін жаңа мүмкіндіктер ашады, сонымен бірге туризм секторының өсуіне тікелей серпін береді. Жергілікті тұрғындардың пікірі де оптимистік: «Бұрын елімізде жол болмай, ауылдан шыға алмай отыратынбыз. Енді жол жасалса, балаларымыз оқуға да, жұмысқа да оңай барады», — дейді Созақ ауданының тұрғыны. 2026 жылдың аяғына дейін жүзге жуық объектінің пайдалануға берілуі облыстың жол картасын түбегейлі өзгертіп, тұрғындардың өмір сапасын арттырады деген үміт зор.