Түркістан облысында мыңдаған шақырым жол жаңарады: сапа, жауапкершілік және туристік имидж

8 шілде 2026 жыл. Түркістан облысының орталығы Шымкент қаласында өткен аппараттық кеңесте облыс әкімі Нұралхан Күшеровтің төрағалығымен аймақтағы жол инфрақұрылымын дамытудың барысы талқыланды. Кеңесте құрылыс мерзімдері, объектілерді пайдалануға беру күнтізбесі және мердігерлердің жауапкершілігі мәселелері жан-жақты қаралды. Нәтижесінде облыс басшылығы жол саласына бөлінген қаражаттың тиімді игерілуін және атқарылатын жұмыстардың сапасын бақылауды күшейту туралы нақты тапсырмалар берді.
Түркістан облысы — Қазақстанның оңтүстігіндегі ең ірі аймақтардың бірі. Халық саны жөнінен елімізде үздік орындарда тұрған бұл өңір — сонымен бірге туристік маңызы зор аумақ. Мұнда ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұра тізіміне енген Қожа Ахмет Ясауи кесенесі орналасқан. Жыл сайын облысқа келетін туристер саны өсіп келеді. Алайда жол инфрақұрылымының тозығы жеткен жайы — аймақтың туристік потенциалын ашуда басты кедергілердің біріне айналып отырған мәселе. Дәл осы себеппен билік бүгінгі таңда жол салу мен жөндеу жұмыстарын стратегиялық басымдыққа айналдырды.
Ресми деректерге сүйенсек, бүгінгі таңда Түркістан облысындағы автомобиль жолдарының жалпы ұзындығы 17 262 шақырымды құрайды. Оның ішінде республикалық маңыздағы жолдар — 678 шақырым, облыстық маңыздағылар — 3 983 шақырым, аудандық маңыздағылар — 1 726 шақырым. Қалған 11 мыңнан астам шақырым өңір елді мекендерінің көшелеріне тиесілі. Биылғы жылы жол саласын дамытуға 31 миллиард теңгеден астам қаражат бөлінді. Бұл қаражат есебінен автомобиль жолдарын салу мен реконструкциялау бойынша 224 жоба жүзеге асырылуда. Жылдың соңына дейін 132 объектіні пайдалануға беру жоспарланып отыр. Жалпы алғанда, осы жылы облыс бойынша 1100 шақырымнан астам жол салу және жөндеу жұмыстарының ауқымына кіреді — бұл аймақ тарихындағы ең ауқымды жол бағдарламасы деп бағалауға болады.
Облыстық жолдар басқармасының жетекшісі Қуатжан Жұматаевтың хабарлауынша, облыстық маңыздағы жолдарға 13 миллиард теңге бөлінген. Бұл қаражатқа 23 объектіде жұмыстар жүргізіліп жатыр. Тамыз айында 102 шақырым ұзындықтағы 13 объектіні пайдалануға беру жоспарланған. Ал қалған 10 объект өтпелі болып саналады және олар 2027 жылы аяқталады. Аудандық маңыздағы жолдарға 4,2 миллиард теңге қарастырылған, бұл қаражатпен 18 объектіде 119 шақырым жол жөнделуде. Бұл объектілердің барлығы ағымдағы жылдың соңына дейін толық аяқталып, пайдалануға берілуі тиіс. Республикалық маңыздағы жолдарда «ҚазАвтоЖол» АҚ филиалы арқылы 128 шақырымдық учаскелерде жұмыстар жүргізілуде: алты жоба аясында төрт орташа жөндеу және екі күрделі жөндеу жобасы орындалып жатыр. «ҚАЖсервис» мамандандырылған ұйымы республикалық жолдардың барлық 678 шақырымын толық ұстап тұруды қамтамасыз етеді.
«ҚазАвтоЖол» АҚ Түркістан облысы бойынша филиалының директоры Ербол Пірімбетов 2026–2027 жылдарға жоспарланған жаңа объектілер туралы мәлімет берді. «Самара — Шымкент» халықаралық көлік дәлізінде шамамен 50–60 шақырым ұзындықта екі жаңа жоба іске асырылады. Ең проблемалы учаскелердің бірі болып «Шымкент — Түркістан» автожолы саналады. Бетон жабынымен жабылған бұл учаскеде микросёрфейсинг технологиясы — шамамен 2 миллиметр қалыңдықтағы жұқа қорғаныш қабатын жағу — қолданылып келді. Алайда бетон жабынында ауқымды ақаулар анықталды, бұл мәселе бойынша өткен жылдан бері көптеген шағымдар түскен болатын. Қазіргі уақытта жұмыс жүргізу үшін конкурс жарияланды. Мердігер анықталғаннан кейін бетон жабынының үстіңгі қабатын алып тастап, 100 шақырымға жуық жолды жөндеу жүргізіледі деп жоспарланып отыр. Өткен жылдың тәжірибесі ескеріледі.
Жол жұмыстарының сапасын бақылау мәселесіне де ерекше назар аударылып отыр. Жыл басынан бері зертхана мамандары 532 құрылыс материалы үлгісін зерттеді. Белгіленген талаптарға сай келмейтін өнімдер пайдаланғаны үшін мердігерлік ұйымдар 10 миллион теңгеге айыппұлға тартылды. Сонымен қатар мердігерлер өз қаражаты есебінен 119 миллион теңгеден астам сомаға 15 мың шаршы метр сапасыз асфальт жабынын ауыстырды. Сарапшылардың бағалауынша, бақылаудың осындай қатаң жүйесі жол салу саласындағы ұзақ жылдар бойы орын алып келген олқылықтарды жоюға елеулі үлес қосады. Облыс статистикасы бойынша 2026 жылдың соңына дейін жақсы және қанағаттанарлық жағдайдағы жолдар үлесі 96 пайызға жетуі тиіс. Алайда мамандардың болжамынша, қазіргі қарқынды ескерсек, бұл көрсеткіш 95,2 пайыз болады.
Облыс әкімі Нұралхан Күшеров кеңесте жол инфрақұрылымын дамыту мен туристік имиджді қалыптастыру арасындағы тікелей байланысқа назар аударды. «Жол — біздің өңіріміздің бет-бейнесі. Бұл жолдармен күн сайын туристер өтеді. Біз де, балаларымыз да осы жолдарды пайдаланамыз. Алайда жол бойында санитарлық-гигиеналық объектілер мүлдем жоқ немесе өте аз. Бұл мәселе бойынша бұрын да ұсыныстар айтылды. Егер біз өзімізді туристік өңір ретінде позициялап, қонақтарды қабылдап, дамыған елдер деңгейіне жетуге ұмтылсақ — бұл мәселені міндетті түрде шешуіміз керек. Еуропа мен Американың жол бойы сервистерін қараңыздар — бәрі ыңғайлы және сапалы ұйымдастырылған. Сол озық тәжірибені мұқият зерделеп, бізде де ең үздік практикаларды енгізу қажет» — деді ол. Аким сонымен бірге жолдардың жай-күйіне жауапкершілік тек профилдік ведомстволарға ғана емес, аудан мен қала басшыларына да тиесілі екенін атап өтті. Туристік өңір мәртебесін сақтап қалу үшін инфрақұрылым жүйелі және жан-жақты дамуы — бүгінгі таңда Түркістан облысы үшін ең өзекті стратегиялық міндетке айналып отыр.