Жетісайдың индустриялық серпілісі: пластик қалдықтарына екінші өмір беретін зауыт

Түркістан облысының Жетісай ауданында пластик қалдықтарын қайта өңдеу және пластик ыдыс-аяқ өндіру зауытының құрылысы жүріп жатыр. 2026 жылдың 13 шілдесінде облыс әкімі Нуралхан Күшеров жұмыс сапарымен Жетісай ауданына барып, жаңа кәсіпорынның құрылыс барысымен танысты. Бұл сапар аймақтың индустриялық дамуына деген ерекше назардың тағы бір айғағы болды.
Жоба тарихына үңілсек, Жетісай ауданының индустриялық аймағын дамыту идеясы бірнеше жыл бұрын пайда болды. Мемлекет тарапынан инвесторларға жасалған жеңілдіктер мен инфрақұрылымды дамытуға бағытталған мақсатты саясат нәтижесінде аудан аумағында кәсіпкерлік белсенділік айтарлықтай артты. Соңғы бес жылда Оңтүстік Қазақстан аймағында өңдеу өнеркәсібінің үлесін ұлғайту мәселесі мемлекеттік басымдыққа айналды. Экологиялық мәселелер мен импортқа тәуелділікті азайту міндеті осы екі мақсатты бір жобада ұштастыратын шешімдерді іздеуге мәжбүр етті. Міне, осындай кешенді ойлаудың жемісі ретінде пластик қалдықтарын терең өңдеу зауытының идеясы дүниеге келді.
Жаңа кәсіпорынның мәні де, маңызы да зор. Зауытта пластик қалдықтары дайын өнімге — ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіпте сұранысқа ие пластик тарасына айналдырылады. Жылдық өндірістік қуаты 10 миллион бірлік өнімге жетеді. Жетісай ауданының кәсіпкерлік бөлімінің басшысы Данияр Толыбаевтың айтуынша, зауыт іске қосылғаннан кейін ауданда өсірілетін көкөніс, жеміс және басқа ауыл шаруашылығы өнімдері картон орамның орнына арнайы пластик жәшіктерге оралатын болады. «Бұл өнімнің Ресей мен алыс-жақын шет елдерге экспортталуын анағұрлым ыңғайлы және сапалы етеді. Әр өнім түріне бейімделген пластик жәшіктер тасымалдау кезіндегі шығынды едәуір азайтады», — деді ол.
Қаржылық тұрғыдан алғанда, жобаға шамамен 2 миллиард теңге жеке инвестиция тартылды. Құрылыс биылғы жылдың сәуірінде басталып, тамызда бірінші кезең аяқталуы жоспарланған. Жылдың соңына дейін зауытты толық іске қосу белгіленген. Зауыт жұмысқа кіріскеннен кейін 70 тұрақты жұмыс орны ашылады. Бұл Жетісай ауданы үшін маңызды көрсеткіш, өйткені аудандағы жұмыссыздық мәселесі бүгінде өзекті болып қалуда. Жергілікті тұрғын, еңбек биржасының клиенті Мәдина Бекова өз ойын былай білдірді: «Біздің ауданда жастарға арналған жұмыс орны аз болатын. Мұндай зауыттардың ашылуы жастардың қалаға кетпей, өз жерінде қалуына мүмкіндік береді».
Жетісайдың индустриялық аймағы тек пластик зауытымен ғана шектелмейді. Аймақта жалпы құны 30 миллиард теңгеден асатын бес өнеркәсіптік кәсіпорын салынуда. Екі зауыт бұрыннан іске қосылған, тағы үшеуі құрылыс сатысында. Барлық жобалар аяқталғаннан кейін мұнда мың адамға тұрақты жұмыс орны берілетін болады. Бұдан бөлек, өнеркәсіп паркінде жиһаз, ауыл шаруашылығы техникасына арналған қосалқы бөлшектер, комбикорм, металл бұйымдары және химиялық жуу құралдары өндіру жобалары да іске асырылуда. Сонымен қатар заманауи жылыжай кешені мен қойма терминалы салынуда. Аймақтық экономика сарапшысы Серік Айтқалиев бұл жайлы: «Жетісай индустриялық аймағының осылайша кешенді дамуы — бұл бір өнеркәсіп саласына емес, бүкіл шаруашылық тізбегіне бір мезгілде инвестиция салудың үлгісі. Мұндай тәсіл аймақтың бір дақылға немесе бір өндіріске тәуелділігін азайтады», — деп атап өтті.
Облыс әкімі Нуралхан Күшеров жаңа өндірістердің ашылуы, терең өңдеудің дамуы және импортқа тәуелділіктің азаюы аймақ үшін басты басымдықтардың бірі екенін атап өтті. «Мұндай жобалар экологияны жақсартып қана қоймайды, жаңа жұмыс орындарын ашады және аймақ экономикасының дамуына серпін береді», — деді ол. Шынында да, пластик қалдықтарын өңдеу мәселесі Қазақстан үшін экологиялық маңызы жоғары тақырып. Ел бойынша жыл сайын миллиондаған тонна пластик қалдықтары жинақталады, алайда олардың өңделу деңгейі әлі де төмен. Бұл зауыт сол мәселенің шешімінің бір бөлігі болуы мүмкін.
Инвесторлар үшін Түркістан облысында қолайлы жағдайлар жасалуда. Аймақта «Turan» арнайы экономикалық аймағы мен 21 индустриялық аймақ жұмыс істейді. Барлық аудандарда кіші өнеркәсіп парктері ашылуда, кәсіпорындарға жан-жақты мемлекеттік қолдау көрсетіліп жатыр. Мемлекеттің осындай жүйелі қолдауы жеке инвесторлардың сенімін арттырып, бұл аймаққа бизнесті тартуда маңызды рөл атқарады. Тарихи тұрғыдан қарасақ, Түркістан облысы негізінен аграрлы өңір ретінде танылып келді. Алайда соңғы жылдарда өңдеу өнеркәсібінің дамуы аймақтың экономикалық бейнесін өзгертуде. Жетісайдағы индустриялық аймақтың бүгінгі ахуалы 1990-жылдары тоқырап қалған кеңестік зауыттардың орнына жаңа, заманауи өндірістердің келе жатқанын айқын көрсетеді.
Болашаққа бағдарлай келе, Жетісай зауытының іске қосылуы — жеке ғана жоба емес, Оңтүстік Қазақстанның өнеркәсіптік трансформациясының нақты белгісі. Пластик қалдықтарына «екінші өмір» беру арқылы аймақ бір мезгілде экологиялық, экономикалық және әлеуметтік мәселелерді шешуге ұмтылуда. Егер жылдың соңына дейін зауыт жоспарланғандай іске қосылса, бұл тәжірибе Қазақстанның басқа аймақтары үшін де үлгі болуы ықтимал. Маманданған кәсіпорындарды кешенді индустриялық аймақтарда шоғырландыру — ресурстарды үнемдеп, синергиялық нәтиже беретін стратегия. Жетісай бүгін дәл осы жолды таңдады.