Түркістан облысы Қазақстандағы экономикалық өсу қарқыны бойынша бірінші орынға шықты

2026 жылдың 28 шілдесінде өткен облыстық әкімдіктің кеңейтілген алқа мәжілісінде жарияланған мәліметтерге сәйкес, Түркістан облысы Қазақстан Республикасы өңірлері арасында экономикалық даму қарқыны бойынша бірінші орынды иеленді. Жыл басынан бері үздіксіз өсу серпінін сақтап келе жатқан облыс, 2026 жылдың бірінші жартыжылдығының нәтижесінде қысқамерзімді экономикалық көрсеткіш бойынша 126 пайыздан асым нәтижеге қол жеткізіп, республиканың жетекші аймағына айналды. Бұл жетістік тек статистикалық сандар ғана емес, облыстың соңғы жылдары жүргізіп келе жатқан жүйелі экономикалық саясатының нақты жемісі болып табылады.
Түркістан облысы — Қазақстанның оңтүстігіндегі ең ірі және халқы жағынан тығыз орналасқан аймақтардың бірі. Тарихи жағынан бұл өңір ежелгі Жібек жолының өзегінде орналасқан, ғасырлар бойы сауда мен мәдениеттің алтын тоғысы болған. Алайда кеңестік дәуір мен одан кейінгі өтпелі кезеңде аймақтың экономикасы едәуір артта қалды. Тек соңғы онжылдықта, атап айтқанда Түркістан қаласының рухани астана мәртебесін алып, ірі инфрақұрылымдық жобалардың жүзеге асырылуымен облыс нақты экономикалық серпіліске ие болды. Мамандардың бағалауы бойынша, бүгінгі нәтижелер бірнеше жыл бұрын қаланған іргетастың жемісі екені айқын.
Облыстың жалпы өңірлік өнімі 2026 жылдың бірінші тоқсанында ғана 1 триллион 129 миллиард теңгеден асты — бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10 пайызға жуық өсім. Өнеркәсіп саласында да айтарлықтай жетістіктерге қол жетті: жыл басынан алты ай ішінде өндірілген өнімнің жалпы көлемі 873 миллиард теңгеден асып, бір жыл бұрынғы деңгеймен салыстырғанда үштен біріне жуық өсті. Ең жоғары серпін өңдеу өнеркәсібінде байқалды: сектор 423 миллиард теңгеден асым өнім шығарып, 50 пайыздан астам өсім көрсетті. Облыстың негізгі капиталға инвестициялар тарту көрсеткіші де рекордтық деңгейге жетті — 894 миллиард теңге, өсім 44 пайыз. Бұл цифрлар аймаққа сыртқы инвестор қызығушылығының артып отырғанын дәлелдейді.
Мәжілісте сөз алған облыс әкімі Нұралхан Күшеров жетістіктерді бірлескен жұмыстың нәтижесі деп бағалады. «2026 жылдың бірінші жартыжылдығының қорытындысы бойынша облыста әлеуметтік-экономикалық дамудың оң серпіні сақталуда. Бекітілген көрсеткіштердің орындалуы біздің ортақ еңбегіміздің жемісі деп санаймын», — деді ол. Ауданаралық рейтингте Сауран, Түлкібас және Қазығұрт аудандары бірінші үштікке кірді. Бұл аудандардың жетістігі жергілікті кәсіпкерлікті қолдау бағдарламаларының тиімді жүзеге асырылуымен және жаңа өндіріс орындарының ашылуымен тікелей байланысты деп есептейді аймақтану сарапшысы Серік Байғалиев. Арыс, Отырар және Келес аудандары болса рейтингтің соңғы қатарында қалды — бұл жерлерде инфрақұрылым мен инвестициялық белсенділіктің жеткіліксіздігі айқын байқалады.
Облыстық басқармалар арасындағы рейтингте экономика және бюджеттік жоспарлау, мәдениет, дене шынықтыру мен спорт басқармалары алдыңғы орындарды иеленді. Ал туризм, білім беру және жұмыспен қамту мен әлеуметтік бағдарламаларды үйлестіру басқармалары артта қалғандар қатарына енді. Қаржы және мемлекеттік активтер басқармасының басшысы Гүлфари Әжіметованың айтуынша, биыл жергілікті атқарушы органдардың жұмысын бағалау үшін 111 индикатор бекітілген, соның 93-і бойынша жартыжылдық қорытынды шығарылды: «Қалған көрсеткіштер кейінірек бағаланады, өйткені олар бойынша деректер белгіленген мерзімде статистикалық және ведомстволық есептілік негізінде қалыптасады. Бағаланатын 93 индикатордың 84-і аудандар мен қалалар әкімдерінің жұмысын бағалауға жатады, тағы 9 индикатор облыстық деңгейде есептеледі».
Жоғары жалпы көрсеткіштерге қарамастан, мәжіліс сынсыз өтпеді. Облыс басшысы нақты нәтиже бермеген аудандар мен басқармаларға қатаң ескерту жасады және тоғыз айдың қорытындысына дейін барлық кемшіліктерді жоюды тапсырды. «Кейбір аудандар мен қалалар алдарына қойылған индикаторларды толық орындай алмады. Әзірге ауызша ескертумен шектелеміз, бірақ тоғыз айдың қорытындысы бойынша барлық кемшіліктерді жоюды тапсырамын. Әр аудан, қала және ауылдық округ әкімі өз аумағының табыс көздерін, қаржылық жағдайын, экономикалық және инвестициялық әлеуетін жақсы білуі тиіс. Тек осы жағдайда ғана негізгі экономикалық көрсеткіштер өседі. Жағдай өзгермесе, тоғыз айдың қорытындысы бойынша белгіленген көрсеткіштерді қамтамасыз етпегендерге дербес жауапкершілік мәселесі қаралады», — деп нақты ескерту жасады Нұралхан Күшеров.
Сарапшылар Түркістан облысының экономикалық өрлеуін бірнеше факторлармен түсіндіреді. Біріншіден, Түркістан қаласына бағытталған туристік ағымның артуы және оған байланысты қызмет көрсету саласының дамуы. Екіншіден, жаңа өнеркәсіп кәсіпорындарының іске қосылуы, әсіресе өңдеу өнеркәсібі саласында. Үшіншіден, мемлекеттік бюджет инвестицияларының ұлғаюы. Экономист Айгүл Нұрланова облыстың алдағы перспективалары туралы оптимистік болжам жасайды: «Егер ағымдағы инвестициялық белсенділік сақталса және жаңа кәсіпорындар жоспарланған кестеде іске қосылса, облыс жылдың соңына дейін жалпы өңірлік өнімді 2 триллион теңгеден асыра алады. Бұл Түркістан облысының республика экономикасындағы салмағын сапалы жаңа деңгейге шығарады».
Түркістан облысының бүгінгі жетістіктері Қазақстанның оңтүстігін өнеркәсіптік-инновациялық аймаққа айналдыру стратегиясының нақты бекітілуі болып табылады. Облыстың ресми өкілдері де, тәуелсіз сарапшылар да алда тұрған ең маңызды міндет ретінде туризм мен білім беру салаларының артта қалушылығын жеңуді, жергілікті тұрғындарды жаңа кәсіпорындарға тарту жұмысын жандандыруды атап өтеді. Жыл соңындағы тоғыз айлық қорытынды облыстың экономикалық лидерлік мәртебесін нығайта алатынын немесе бекітілген индикаторлар бойынша кемшіліктерді толықтай жоя алатынын көрсетеді. Нәтиже алдағы айлардағы жұмыстың сапасына тікелей байланысты болмақ.