Ақжайық шағын ауданында жаңа перинаталдық орталық бой көтеруде: аймақтың болашағына деген сенімнің белгісі

Батыс Қазақстан облысының Ақжайық ауданы бүгін тарихи маңызы бар жаңалықпен тыныстады. 25 қыркүйек 2026 жылы жергілікті билік өкілдері мен медицина саласының мамандары аудан орталығында жаңа перинаталдық орталықтың іргетасын қалау рәсіміне қатысты. Бұл оқиға жай ғана құрылыс басталуы емес — ол аймақтың денсаулық сақтау саласындағы жаңа беттің ашылуы, ондаған жылдар бойы шешімін таппай келген мәселелердің ақырында жауабын тауып жатқанының дәлелі.
Ақжайық ауданы — Орал қаласынан солтүстікке қарай орналасқан, халқының басым бөлігі ауылдық жерлерде тұратын аймақ. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл өңірде медициналық инфрақұрылым әрқашан жетіспеушілік сезінді. Жас аналар мен жаңа туған нәрестелерге арналған мамандандырылған медициналық көмек алу үшін тұрғындар Орал қаласына немесе одан да алысқа баруға мәжбүр болды. Жолдың алыстығы, ауа-райының қолайсыздығы, қаржылық мүмкіндіктің шектеулігі — осының барлығы ауыр босану жағдайларында адамдардың өмірі мен өліміне тікелей әсер еткен факторлар болды. Статистика мұны ашық айтады: аудандағы ана өлімі мен нәресте өлімінің деңгейі облыстық орташа көрсеткіштен жоғары болып келді, бұл мәселе жылдар бойы денсаулық сақтау органдарының назарында тұрды.
Жаңа перинаталдық орталық жобасы бірнеше жыл бойы жоспарлану кезеңінен өтті. Алғашқы ұсыныстар 2023 жылы айтылса да, нақты қаржыландыру мәселесі 2025 жылы ғана шешілді. Республикалық бюджет пен облыстық қаражаттың үйлесімінен құралған инвестиция көлемі бірнеше миллиард теңгені құрайды. Жобаға сәйкес, орталық заманауи диагностикалық жабдықтармен, реанимация бөлімшесімен, жаңа туған нәрестелерге арналған интенсивті терапия бөлімімен және перинатологтар, неонатологтар, акушер-гинекологтар сияқты тар мамандықтағы дәрігерлер бригадасымен жарақталады. Орталықтың жалпы ауданы үш мың шаршы метрден асатын болады, ал бір мезгілде отыз аналы науқасқа қызмет көрсету мүмкіндігі қарастырылған.
Облыс денсаулық сақтау басқармасының басшысы Дәурен Сейтқали жаңалықты жылы қарсы алды: «Бұл орталық тек Ақжайық ауданы үшін ғана емес, іргелес Теректі, Бөрлі аудандарының тұрғындары үшін де қолжетімді болады. Біз осы өңірде мамандандырылған перинаталдық көмекке деген қажеттілікті ұзақ уақыттан бері байқап келеміз. Бүгін алған қадам — мемлекеттің халықтың денсаулығына жасаған нақты инвестициясы». Облыс әкімінің медициналық мәселелер жөніндегі орынбасары Асель Нұрмағамбетова да өз пікірін білдірді: «Дамыған елдердің тәжірибесі көрсетіп отырғандай, перинаталдық орталықтардың жүйесі неғұрлым жерлерге жақын орналасқан сайын, ана мен бала денсаулығының нәтижелері соғұрлым жақсарады. Бізде бұл бұрын олай болмады — енді болады».
Жергілікті тұрғындар бұл жаңалықты шын жүректен қуаныш сезімімен қарсы алды. Ауданда тұратын үш баланың анасы Зауреш Байғалиева: «Мен үш рет босандым, үшеуінде де Оралға бардым. Бірінші жолы автобуста жолда қиналдым. Енді балаларымның балалары бұдан зардап шекпесін» — деп қуанышын жасырмады. Ауыл дәрігері Қанат Жаңабеков та өзінің бірнеше жылдық арманының орындалып жатқанын айтты: «Біз науқасты жіберер алдында тұрақтандыруға тырысамыз, бірақ жабдықтың жетіспеушілігі кейде байлау болды. Жаңа орталық — бұл тек ғимарат емес, бұл жүйе».
Медицина ғылымдарының докторы, перинатология саласының белгілі маманы Ғалия Оразбекова аймақтық перинаталдық орталықтардың маңыздылығы туралы айта отырып: «Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының деректері бойынша, перинаталдық орталықтарға ерте қол жеткізу нәрестелер өлімін отыз пайызға дейін азайта алады. Қазақстан соңғы он жылда осы бағытта елеулі қадамдар жасады, бірақ аудандық деңгейде олқылықтар әлі де бар», — деп атап өтті. Шынында да, республикалық статистикаға сүйенсек, 2015 жылмен салыстырғанда жаңа туған нәрестелер өлімі республика бойынша едәуір азайған, алайда аудандық орталықтардан алыс жерлерде бұл жетістік айтарлықтай баяу байқалады. Жаңа орталық осы алшақтықты жабуға тікелей ықпал ете алады.
Тарихи тұрғыдан бұл оқиғаны Қазақстанның тәуелсіздік алғаннан кейінгі денсаулық сақтау реформаларының логикалық жалғасы ретінде қарастыруға болады. 1990-шы жылдардың экономикалық дағдарысы кезінде аудандық ауруханалар жаппай жабылды немесе қысқартылды, нәтижесінде шалғай өңірлердің тұрғындары мамандандырылған медициналық көмектен айырылды. 2000-шы жылдардан бастап мемлекет бұл олқылықты жою бағытында жүйелі жұмыс жүргізіп келеді. Перинаталдық орталықтар желісінің кеңеюі — сол ұзақ жолдың бір бөлігі. Ақжайыққа дейін Қызылорда, Шымкент, Семей сияқты қалаларда іске қосылған орталықтар нәтижесін берді. Енді ауылдық аудандардың кезегі.
Орталықтың құрылысы 2027 жылдың соңына дейін аяқталып, 2028 жылдың басында алғашқы науқастарды қабылдауы жоспарланып отыр. Осы мерзімде жергілікті кадрларды дайындау, жабдықтарды орнату және сертификаттау жұмыстары да жүргізіледі. Мамандар алғашқы жылы орталықтың бес жүзден астам босануға қызмет көрсете алатынын болжайды. Тұрғындар бұл күнді асыға күтуде, өйткені олар үшін бұл — тек жаңа ғимараттың пайда болуы емес, ата-бабасынан мұра болып келген жерінде туып-өсіп, сол жерде балаларын да дүниеге сенімді түрде әкеле алу мүмкіндігі. Ақжайықтың жаңа перинаталдық орталығы — өмірге деген, болашаққа деген сенімнің тастан қаланған дәлелі.