Шымкенттегі жаңа өндіріс: «DALSAN» компаниясы дымқыл майлықтар шығаруды жолға қойды

Қазақстанның оңтүстік өңірінде тұтынушылық тауарлар өндірісі жаңа серпін алуда. 2026 жылдың 30 қыркүйегінде «DALSAN» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі Шымкент қаласында дымқыл майлықтар өндіруді ресми түрде жолға қойғанын растады. Кәсіпорын «Оңтүстік» арнайы экономикалық аймағының аумағында орналасқан болатын. Бұл жаңалық аймақтың өнеркәсіптік дамуы үшін маңызды қадам ретінде бағаланып, сарапшылар тарапынан оң бағасын алды.
Дымқыл майлықтар — бүгінгі тұтынушылық нарықтың ажырамас бөлігіне айналған тауар. Жаһандық статистика бойынша, бұл сегменттің жыл сайынғы өсу қарқыны 5-7 пайызды құрайды, ал Орталық Азия нарығында сұраныс соңғы бес жылда екі есеге жуық артты. Қазақстанда бұрын осы тауарлардың едәуір бөлігі Ресей, Қытай және Түркиядан импортталатын еді. Ішкі өндірістің дамуы осы тәуелділікті азайтуға тікелей мүмкіндік береді. «DALSAN» сияқты жергілікті кәсіпорындардың пайда болуы — импорт алмастыру саясатының нақты жемісі деп айтуға болады.
«Оңтүстік» арнайы экономикалық аймағы — Шымкент қаласының өнеркәсіптік картасындағы маңызды нысан. Аймақ 2012 жылы құрылып, бүгінгі күні ондаған кәсіпорынды біріктіреді. АЭА резиденттері салық жеңілдіктері, кеден преференциялары және дамыған инфрақұрылымнан пайда алады. Осының арқасында «Оңтүстік» аймағы Шымкентті Орталық Азиядағы өнеркәсіптік орталықтардың біріне айналдыруға бағытталған стратегиялық жобаның іргетасы болып табылады. Экономистердің болжамы бойынша, алдағы үш жылда АЭА аумағындағы өндіріс көлемі тағы да 30 пайызға өседі, ал жаңа кәсіпорындар осы серпінге үлес қосады.
«DALSAN» компаниясының өндірістік қуаты туралы алғашқы мәліметтер нарықтың оптимистік күтулерін қоздырды. Кәсіпорын өкілдерінің айтуынша, алдымен ішкі нарықты қамтамасыз ету басты мақсат болып табылады. «Біз Шымкент пен Оңтүстік Қазақстан тұрғындарының күнделікті қажеттіліктерін жергілікті тауармен өтеуге ниет қойдық. Сапасы жағынан импортқа ешқандай кемшін тұспайтын, бірақ бағасы қолжетімді өнім шығарамыз», — деді компанияның өндіріс жөніндегі директоры Серік Байжанов. Оның сөзінше, болашақта өндіріс ауқымы кеңейтіліп, тауарды Өзбекстан мен Қырғызстан нарықтарына да шығару жоспарлануда.
Шымкент қаласының кәсіпкерлік және индустриялық даму басқармасының өкілі Айгүл Сейткалиева осы бастаманы аймақ экономикасы үшін маңызды жетістік деп сипаттады. «Тұтынушылық тауарлар өндіру — халықтың күнделікті өміріне тікелей қатысты сала. Бұл саланы дамыту жұмыспен қамту мәселесін шешуге де ықпал етеді, жергілікті бюджетке салық түсімдерін арттырады», — деді ол. Бұл бастаманың тағы бір маңызды қыры — шағын және орта бизнестің дамуы үшін үлгі болатын тәжірибе қалыптастыру. «DALSAN» жолын басқа кәсіпкерлер де қайталаса, аймақтың өнеркәсіптік потенциалы сапалы жаңа деңгейге шығуы мүмкін.
Тарихи тұрғыдан алғанда, Шымкент қаласы кеңестік дәуірде ірі өнеркәсіп орталығы ретінде танымал болды. Қорғасын зауыты, химия өнеркәсібі кәсіпорындары, тоқыма фабрикалары — бұлардың бәрі қаланың өнеркәсіптік мұрасын құрады. Тәуелсіздік алған жылдары бұл кәсіпорындардың бір бөлігі жабылды немесе қайта бейімделді. Алайда соңғы онжылдықта Шымкент экономикасы тұрақты өсу жолына түсті. 2018 жылы Шымкенттің республикалық маңызы бар қалаға айналуы оның экономикалық дамуына жаңа серпін берді. Бүгінгі «DALSAN» сияқты кәсіпорындар осы серпіннің жалғасы болып табылады.
Сарапшылар дымқыл майлықтар нарығының болашақ перспективасын жоғары бағалайды. Демографиялық жағдай да осы оптимизмді растайды: Қазақстан халқы жыл сайын өсіп келеді, ал жастар мен жас отбасылардың тұрмыстық тауарларға сұранысы жоғары. Экономист Мадина Нұрланова осы тақырыпта ерекше пікір айтты: «Дымқыл майлықтар — бұл шынымен де болашақ тауары. Гигиена мәдениетінің артуымен бірге бұл өнімге деген сұраныс та өседі. Ал жергілікті өндіріс импорттан бағасы жағынан жеңетін болса, тұтынушы сөзсіз отандық тауарды таңдайды». Оның есебі бойынша, Қазақстан нарығының жылдық сыйымдылығы осы санатта 15-20 миллиард теңгені құрайды, бұл отандық өндірушілер үшін зор мүмкіндік.
Жалпы алғанда, «DALSAN» компаниясының Шымкенттегі өнеркәсіптік жобасы — Қазақстанның импорт алмастыру және жергілікті өндірісті дамыту стратегиясының нақты, практикалық іске асуының мысалы. «Оңтүстік» АЭА-ның ыңғайлы инфрақұрылымы мен жеңілдіктері жаңа кәсіпорынның бәсекеге қабілетті болуына негіз жасайды. Алдағы айларда өндіріс тұрақтанып, нарықтағы үлесін арттыра бастаса, бұл тәжірибе басқа аймақтар үшін де үлгі болмақ. Мамандардың пікірінше, дәл осындай шағын және орта масштабтағы кәсіпорындардың жинақталған күші ұлттық экономиканы жаңа сапалы деңгейге шығаруға қабілетті. «DALSAN» жобасы — кішкентай қадам сияқты көрінгенімен, ол үлкен экономикалық өзгерістің бастауы болып қала береді.