Қарттарға деген қамқорлық: газ қауіпсіздігі мониторингі жаңа деңгейге шықты

Шымкент қаласының газ-техникалық инспекциясы мамандары 1 қазан күні — Халықаралық қарттар күніне орай — тұрғын үйлерде кешенді профилактикалық мониторинг жүргізді. 3 қазан 2026 жылы қалалық басқарма берген ресми мәліметтерге сүйенсек, іс-шара барысында ерекше назар аталмыш санаттағы тұрғындарға, яғни егде жастағы азаматтарға аударылып, газ жабдықтарын дұрыс және қауіпсіз пайдалану мәдениеті жан-жақты насихатталды. Бұл шара кездейсоқ таңдалған күн емес — қарттарды қоғамдық назарға бөлетін мерекеде олардың тұрмыстық қауіпсіздігін күшейту мемлекеттің нақты іс-қимылмен көрсетілген қамқорлығының айғағы болды.
Газ қауіпсіздігі мәселесі Қазақстандағы тұрмыстық апаттардың ең жиі кездесетін себептерінің бірі болып қала береді. Ішкі істер министрлігі мен төтенше жағдайлар комитетінің жинақтаған статистикасы бойынша, елімізде жыл сайын тұрмыстық газбен байланысты жүздеген оқиға тіркеліп, олардың едәуір бөлігі адам шығынымен аяқталады. Тек соңғы бес жылдың ішінде Оңтүстік Қазақстан аймағында газ ағып кету немесе дұрыс пайдаланбаудан туындаған 200-ден астам оқиға тіркелгені туралы мәліметтер жарияланған болатын. Бұл сандар жай ғана статистика емес — артында отбасылары бар нақты адамдардың трагедиялары. Осындай жағдайларда алдын алу жұмысының маңыздылығы күн санап арта түсуде.
Шымкент қалалық газ-техникалық инспекциясының бастығы Ерлан Сейітов іс-шара қорытындысы бойынша журналистерге берген түсіндірмесінде: «Біздің басты мақсатымыз — жазалау емес, алдын алу. Тексеру барысында біз тұрғындарға нұсқаулық берумен қатар, техникалық ақаулар анықталған жағдайда оны жедел жою жолдарын да көрсетіп отырдық. Әсіресе, жасы ұлғайған азаматтар газ жабдықтарын пайдалануда кейде ескі, қауіпті әдеттерге сүйенеді. Міне, осы стереотиптерді бұзып, жаңа қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыруды мақсат еттік» деп атап өтті. Инспектор сонымен қатар, 2026 жылы ғана Шымкентте жүргізілген ұқсас профилактикалық рейдтердің саны өткен жылмен салыстырғанда 30 пайызға артқанын хабарлады.
Іс-шараға қатысқан тұрғындардың реакциясы да оңтайлы болды. 74 жасар Раушан Бейсенова: «Бұрын газ плитасының жалын реттеуін тым аз немесе тым жоғары қоюдың айырмашылығына мән бермейтінмін. Инспекторлар кіріп, маған нақты көрсетіп, түсіндірді. Бұл білімді бұрынырақ білсем де болар еді» деп бөлісті. Тағы бір тұрғын, 68 жасар зейнеткер Ахмет Досмағамбетов мамандардың үйге келуін ерекше бағалады: «Өзіміз инспекцияға барып, кіріп сұрауға бар мезгілде дәрменіміз бола бермейді. Олардың үйге келуі — бізге деген шын мәніндегі қамқорлық».
Халықаралық қарттар күнін мерекелеу барысында газ қауіпсіздігі шараларын ұйымдастыру идеясы Қазақстанда соңғы жылдары жүйелі сипат ала бастады. Бұл бастаманың ізашары 2022 жылы Алматы қаласының газ қызметтері болды. Сол жылы алғаш рет 1 қазанда арнайы мониторинг ұйымдастырылып, нәтижесі оң бағаланғаннан кейін тәжірибе республиканың өзге өңірлеріне де тарала бастады. Бүгінде Шымкент, Астана, Қарағанды, Ақтөбе және Павлодар қалаларының газ инспекциялары осы мерекені профилактикалық жұмыспен ұштастырып жүргізуді дәстүрге айналдырды. Бұл тәсіл — мереке рухымен алдын алу жұмысын тиімді байланыстырудың үлгісі ретінде кәсіби қауымдастықта жоғары бағаланып отыр.
Маманданған сарапшылардың пікірінше, Қазақстандағы газ апаттарының 60–65 пайызы адам факторымен, яғни қолданушының назарсыздығымен немесе білімсіздігімен тікелей байланысты. Газ қауіпсіздігі саласының сарапшысы, техника ғылымдарының кандидаты Болат Нұрланов бұл жөнінде былай дейді: «Жабдықтың ескіруі де маңызды фактор, бірақ адамдардың дұрыс пайдалана білмеуі одан да жиі апатқа алып келеді. Егде жастағы тұрғындарда, әсіресе, газ жабдықтары ондаған жыл бойы ауыстырылмаған жағдайлар кездеседі. Мұндай профилактикалық мониторинг техникалық тексерумен бірге психологиялық ескертуді де іске асырады — яғни адамдарды қауіптің нақты екенін сезіндіреді».
Болашақта бұл бастаманы одан әрі дамыту жоспарланып отыр. Шымкент қалалық мәслихатының депутаты Сауле Жақыпова мониторинг жүргізілген ауданда тұрғындармен кездесу өткізіп, профилактикалық жұмысты тұрақты негізге — кемінде жылына екі рет — көшіру ұсынысын алға тартты. «Бір рейд жеткіліксіз. Адамдарда дағды қалыптасуы үшін жүйелілік керек. Оның үстіне, газ жабдықтарының техникалық жай-күйін мезгіл-мезгіл тексеріп отыру апаттардың санын тиімді азайтады» деп атап өтті ол. Осы бастама аясында егде жастағы азаматтар үшін арнайы ақпараттық буклеттер, жеңіл тілдегі қауіпсіздік нұсқаулықтары және қажет болса үй шеберлерінің тегін кеңесі ұсынылады деген жоспарлар да бар.
Қауіпсіздік ережелерін сақтау — жай ғана заңдық міндет емес, әрбір азаматтың өз өміріне деген жауапкершілігі. Шымкент газ инспекциясының мамандары мен жергілікті атқарушы биліктің 1 қазандағы бірлескен іс-шарасы осы қарапайым, бірақ маңызды ақиқатты тағы бір мәрте еске салды. Егде жастағы азаматтарға деген қамқорлықты нақты іс-қимылға айналдыру — мемлекеттің мейірімді бет-бейнесін танытатын, адамдардың жүрегіне жететін шараның анық мысалы. Ал газ қауіпсіздігі саласындағы профилактикалық жұмыстың ел ауқымында кеңейе түсуі — болашақта жазатайым оқиғалардың айтарлықтай азаюына негіз болатыны сөзсіз.