Шымкенттегі жаңа перинаталдық орталық: болашаққа бастайтын іргетас

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау вице-министрі Тимур Мұратұлы 3 қазан 2026 жылы Шымкент қаласына жұмыс сапарымен келіп, Ақжайық шағынауданында белсенді түрде салынып жатқан жаңа перинаталдық орталықтың құрылысымен танысты. Сапар барысында вице-министрге «Turar Healthcare» КЕАҚ Басқарма төрағасы Нұркен Әділханұлы ілесті. Бұл визит — мемлекеттің ана мен бала денсаулығын қорғауға берген айрықша мән-маңызының айқын көрінісі.
Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы ретінде соңғы онжылдықта халқы күрт өскен мегаполис. Қалада 2024 жылғы деректер бойынша миллионнан астам тұрғын тіркелген, ал табиғи өсім жылдан жылға жоғарылауда. Тек 2023 жылдың өзінде Шымкентте 30 мыңнан астам бала дүниеге келген, бұл цифр республика бойынша ең жоғары көрсеткіштердің бірі болып табылады. Мұндай демографиялық серпіліс акушерлік және перинаталдық медициналық инфрақұрылымға деген сұранысты бұрынғыдан да арттыруда. Сондықтан жаңа объектінің салынуы — уақыт талабынан туындаған аса қажетті шешім.
Нысанның жобасымен танысқан Тимур Мұратұлы құрылыс ауқымы мен техникалық деңгейіне жоғары баға берді. «Бүгін біз ел тарихында ерекше орын алатын объектінің іргетасын қалап жатырмыз. Бұл орталық ана мен нәрестенің өмірін сақтап қалуға бағытталған заманауи медицина ғимараты болады. Мемлекет бұл саланы барынша қолдайды және біз нәтижені тезірек көргіміз келеді», — деді вице-министр объект аумағын аралағаннан кейін. Нұркен Әділханұлы өз кезегінде орталықтың жабдықталу деңгейі халықаралық стандарттарға сай болатынын атап өтті: «Жаңа перинаталдық орталық заманауи диагностика, интенсивті күтім және реанимация бөлімдерімен жарақтандырылады. Ерте туылған немесе ауыр жағдайдағы нәрестелерге арнайы неонатология бөлімі қызмет көрсетеді».
Қазіргі таңда Шымкентте жұмыс істеп тұрған перинаталдық орталықтардың жүктемесі жоғары деңгейде қалып отыр. Мамандардың бағалауынша, тіркелген туу қарқынымен салыстырғанда медициналық орындардың саны жеткіліксіз. Бұл мәселе тек Шымкентке ғана тән емес — бүкіл Оңтүстік Қазақстан аймағы осы проблемамен бетпе-бет тұр. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының деректеріне сүйенсек, 1000 тірі туылғанға кемінде 5 жалпы дәрігерлік орын мен 2 мамандандырылған перинаталдық орын болуы тиіс. Шымкент бұл норматив бойынша толық қамтамасыз етілмеген аймақтар қатарында тұр. Жаңа орталықтың пайдалануға берілуі осы алшақтықты айтарлықтай жоюға мүмкіндік береді деп күтілуде.
Шымкенттіктердің жаңалыққа деген реакциясы оң болды. Жергілікті тұрғын, үш баланың анасы Гүлнар Сейткали өз пікірін бөлісті: «Бізде акушерлік көмек алу оңай болып көрінгенімен, жоғары технологиялық перинаталдық орталыққа бару үшін кейде басқа аймаққа жүруге мәжбүр боламыз. Жаңа орталық салынса, мұндай жағдай жойылады деп үміттенемін». Балалар дәрігері Аман Сейтқали де жаңа объектінің маңыздылығына тоқталды: «Неонатология мен перинаталдық медицина — бұл аса нәзік сала. Жетілмеген жабдықпен немесе тар орынмен жұмыс істеу кейде апатты салдарларға алып келеді. Жаңа орталық бізге жаңа мүмкіндіктер береді».
Перинаталдық орталықтардың дамуы Қазақстанда жаңа бастама емес. 2000-жылдардың ортасынан бастап ел бойынша перинаталдық орталықтар желісі белсенді кеңейтілді. 2010 жылдан 2020 жылға дейін республикадағы нәресте өлімінің деңгейі 1000 тірі туылғанға шаққанда 14-тен 8-ге дейін төмендеді. Бұл нәтиже инфрақұрылымды жетілдіру мен дәрігерлер мамандығын арттырудың тікелей жемісі болды. Шымкенттегі жаңа объект де осы табысты дәстүрдің жалғасы болмақ. Аймақтық денсаулық сақтау саласының тарихына сүйенсек, соңғы он жылда Оңтүстік Қазақстан облысы мен Шымкент қаласы медициналық инфрақұрылымды дамытуға ерекше назар аударды. Мысалы, 2019–2023 жылдар аралығында бірнеше ірі аудандық ауруханалар жаңартылып, жабдықтары жаңартылды.
Жаңа перинаталдық орталықтың 2027 жылы іске қосылуы жоспарланған. Сарапшылар объект аяқталғаннан кейін Шымкенттің акушерлік жәрдем көрсету қуаты кемінде 40 пайызға өсетінін болжауда. Бұл тек сандық өсім ғана емес — сапалық жаңғырту да болмақ. Заманауи аппаратура, кең корпустар, жаңа операциялық блоктар мен реанимация бөлімдері перинаталдық медицина деңгейін принципті түрде жоғарылатады деп күтілуде. Бұл ретте орталыққа жұмыс істеу үшін жоғары білікті мамандарды тарту мәселесі де алда тұрған маңызды міндеттердің бірі болып қала береді. Денсаулық сақтау министрлігі медицина мамандарын жергілікті деңгейде дайындауды және қажет болса шетелдік клиникалармен ынтымақтастықты арттыруды жоспарлайды.
Жалпы алғанда, Шымкенттегі жаңа перинаталдық орталықтың салынуы — бұл тек бір ауруханаға арналған жобаны әлдеқайда асып түсетін оқиға. Бұл Қазақстан мемлекетінің ана мен баланың денсаулығына, демографиялық дамуға және өңір тұрғындарының өмір сапасына жасаған стратегиялық инвестициясы. Ақжайық шағынауданындағы осы іргетас болашақта мыңдаған нәрестенің алғашқы демін алатын, мыңдаған ананың бейнесін айнадан бірінші рет қуанышпен көретін орынға айналады деген сенім зор. Мемлекеттік назар мен қаржыландыру, жергілікті мамандардың білімі және халықтың сенімі бірлесе, бұл орталық шынайы мағынасында өмір ордасына айналмақ.