Шымкент автобустарын жаңартады: қалалық көліктің жаңа беті

Қазақстанның оңтүстік өңірінің ірі орталығы — Шымкент қаласы жолаушы тасымалы саласында жаңа кезеңге қадам басты. 2026 жылдың 8 қазанында қала әкімдігі үш маршрутта — №2, №61 және №114 бағыттарда — автобус паркін толық жаңарту жұмыстарын аяқтағанын ресми мәлімдеді. Бұл шара қалалық жолаушы тасымалының сапасын арттыруға бағытталған кешенді бағдарламаның бір бөлігі болып табылады және тұрғындардың күнделікті өміріне тікелей ықпал ететін ауқымды жобаның іс жүзінде жүзеге асқанын байқатады.
Конкурс қорытындысы бойынша жаңа тасымалдаушылар анықталды. №2 маршрутта бұрын жүрген ANKAI маркалы 11 автобус орнына заманауи SamAuto LE60 үлгісіндегі көліктер іске қосылды. №61 маршрутта да дәл осындай ауыстыру жүргізіліп, 17 автобус жаңартылды — мұнда да ANKAI брендінің орнына SamAuto LE60 үлгілері жолаушыларға қызмет көрсете бастады. №114 маршрутта жолаушылар сыйымдылығы жоғары Yutong маркалы автобустар жолға шықты. Жиынтығында бір мезгілде 30-дан астам автобус ауыстырылып, бұл қаланың жолаушы тасымалы тарихындағы ірі жаңартулардың бірі болды.
Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы және 2018 жылы республикалық маңызы бар қала мәртебесін алғаннан бері өзінің инфрақұрылымын жедел қарқынмен дамытып келеді. Қала халқы соңғы жылдары айтарлықтай өсіп, бүгінде 1,2 миллионнан асқан тұрғыны бар. Осыған орай жолаушы ағыны да ұлғайып, ескі автобус паркі жаңа талаптарды қанағаттандыра алмай қалған еді. Қалалық статистика мәліметтеріне сүйенсек, Шымкенттің жолаушы тасымалы жүйесі күн сайын орта есеппен 400 мыңнан астам адамды тасымалдайды. Бұл сандар қалалық көліктің инфрақұрылымдық маңыздылығын айқын көрсетеді.
SamAuto LE60 — Өзбекстандағы заманауи автобус зауытында шығарылатын төменқабатты, экологиялық таза, отын үнемді автобус үлгісі. Бұл көліктер еуропалық стандарттарға сай жасалған, жолаушыларға ыңғайлы салон, кондиционер жүйесі, USB зарядтау порттары және мүгедектерге арналған арнайы пандус сияқты заманауи жабдықтармен жасақталған. Yutong маркасы болса, Қытайдың жетекші автобус өндірушісі ретінде бүкіл әлемде 180-нен астам мемлекетте кеңінен таралған және отандық өңірлерде бірнеше жылдан бері сәтті пайдаланылып келеді. Жолаушы сыйымдылығы жоғары осы үлгілердің №114 маршрутқа іске қосылуы аталған бағыттың жолаушылар ағымы айтарлықтай тығыз екенін де аңғартады.
Қалалық көлік басқармасының маманы Айбек Дүйсенов: «Бұл тек техниканы ауыстыру ғана емес, бұл — жолаушыларға деген құрметіміздің белгісі. Жаңа автобустар жолаушыларға жайлырақ, қауіпсізірек және уақтылы жүру мүмкіндігін береді. ANKAI үлгілері өз уақытында қызмет атқарды, алайда техникалық ресурстары таусылып, жөндеу шығындары артып кеткен болатын. Жаңа техника сатып алу ұзақ мерзімді тиімдірек шешім болып табылады», — деді. Оның сөзіне қарағанда, автобус паркін жаңарту бағдарламасы тоқтамай жалғаса береді және алдағы жылдары қаланың басқа маршруттары да жаңартылу кезегін күтеді.
Шымкент тұрғындары жаңа автобустарды оң қабылдады. Жергілікті тұрғын, №2 маршрутты күн сайын пайдаланатын Зарина Мұратова: «Бұрынғы автобустар жиі бұзылатын, іші тым ыссы болатын. Жаңа автобустар таза, кең, отыруға ыңғайлы. Жұмысқа бару енді ауырпалықтай емес», — деп бөлісті өз ойымен. Ал зейнеткер Серік Байқалиев №114 маршруттағы Yutong автобустарына сүйсіне сөйледі: «Кіру-шығу оңай, баспалдақ биік емес, ішіде орындықтары жұмсақ. Жасы үлкен адамдарға ыңғайлы жасалған», — деді ол.
Сарапшылар бұл жаңартуды Қазақстанның оңтүстік өңіріндегі қалалық инфрақұрылымның жүйелі түрде жетілдірілуінің дәлелі деп бағалайды. Урбанист және қалалық жоспарлау маманы Дина Сейтқалиева: «Жолаушы тасымалының сапасы тікелей қаланың инвестициялық тартымдылығына, экологиялық жағдайына және тұрғындардың өмір сүру деңгейіне ықпал етеді. Шымкент бұл бағытта дұрыс қадам жасауда. Заманауи, отын үнемді автобустардың іске қосылуы ауаның тазарып, жол апаттарының азаюына да үлес қосады», — деп атап өтті ол. Қазақстан Ұлттық экономика министрлігінің мәліметтері бойынша, ескі автобус паркін жаңа үлгілерге ауыстыру орта есеппен жанармай шығынын 20-25 пайызға азайтады.
Автобус паркін жаңарту жұмыстары болашақта да жалғасатын болады. Қала әкімдігінің жоспарына сәйкес, 2027 жылдың аяғына дейін барлық негізгі маршруттардың 70 пайызы жаңа автобустармен жарақтандырылуы тиіс. Бұл мақсатқа жету үшін мемлекеттік бюджет қаражатымен қатар жеке инвестициялар да тартылмақ. Сонымен қатар электрлі автобустарды сынақтан өткізу туралы да мәселе күн тәртібінде тұр — аталған жоба 2028 жылға жоспарланған. Шымкенттің бүгінгі жетістіктері тек қаланың өзіне ғана емес, бүкіл Оңтүстік Қазақстан өңірі үшін оң үлгі болып, ұқсас реформалардың жеделдеуіне ықпал ете алады. Қалалық көліктің жаңаруы — тұрғындардың сеніміне жауап берудің ең нақты жолы.