Шымкент автобус паркі жаңарып жатыр: жолаушыларға жаңа сапа, қалаға жаңа бет

Қазақстанның оңтүстік мегаполисі Шымкент соңғы жылдары қарқынды дамып келе жатқан қала ретінде бүкіл ел назарын аударып отыр. Халқы үш миллионнан асатын бұл қалада қоғамдық көлік мәселесі әрқашан өзекті болып қалады. 13 қазан 2026 жыл күні Шымкент тұрғындары тағы бір қуанышты жаңалыққа куә болды: қалалық автобус бағыттарына тағы 50 жаңа автобус шықты. Бұл — алдыңғы жылдардан бері жалғасып келе жатқан кешенді автопарк жаңарту бағдарламасының тағы бір кезеңі.
Шымкенттің қоғамдық көлік жүйесі ұзақ жылдар бойы ескірген автобустарға тәуелді болды. Жолаушылар ыңғайсыздық, аялдамаларда ұзақ күту, ал ең бастысы — қауіпсіздіктің жеткіліксіздігі туралы жиі шағымданатын. Қаланың тез өсуі мен халық санының артуы қоғамдық көлікке деген сұранысты күн санап күшейтті. Мамандардың бағалауынша, 2018 жылы Шымкент республикалық маңызы бар қалаға айналғаннан бергі уақытта жолаушылар ағыны шамамен 35 пайызға өсті. Сондықтан қала басшылығы автопаркті жаңартуды басым бағыттардың бірі ретінде белгілеп, жүйелі жұмысқа кіріскен болатын.
Жаңа автобустардың ерекшелігі — олар заманауи техникалық жабдықтармен қамтылған. Ең маңызды жаңалықтардың бірі — төменгі еденді платформа. Бұл мүмкіндік арқасында қозғалысы шектеулі азаматтар, балалы ата-аналар, егде жастағы жолаушылар автобусқа кедергісіз мінуге мүмкіндік алды. Бұрынғы автобустарда биік баспалдақтар мен тар есіктер мүмкіндігі шектеулі жолаушылар үшін нақты кедергіге айналып келген. Ендігі жерде пандустар мен кеңейтілген есік аралықтары бұл мәселені түбегейлі шешпек. Көліктанушы маман Серік Дүйсенов өз пікірін былай білдірді: «Заманауи қалалық автобус дегеніміз — жай ғана жүретін көлік емес, ол — барлық азаматқа бірдей қызмет ететін инфрақұрылым. Осы тұрғыдан алғанда, Шымкент дұрыс бағытта жылжып отыр».
Жаңа автобустарды жүргізушілер де жоғары бағалап отыр. «Туркестан Транспорт» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің жүргізушісі Сухраб Юлдашев өз таңдануын жасырмады: «Ескі автобустармен салыстырғанда бұлар әлдеқайда ыңғайлы. Мұнда автоматты коробка, жылыту жүйесі жақсы жұмыс істейді. Сонымен қатар есіктер жабылмайынша автобус жүрмейді». Бұл қауіпсіздік функциясы ерекше маңызды: бұрынғы оқиғаларда есіктер толық жабылмаған күйде жүрген автобустардан жолаушылар жарақат алған жағдайлар тіркелген болатын. Автоматты бекіту жүйесі мұндай тәуекелді іс жүзінде жоққа шығарады.
Автобустарды пайдалануға шығарудан бұрын олар міндетті техникалық тексеруден өтеді. Күн сайын автобустардың санитарлық жағдайы мен жабдықтарының жұмыс қабілеттілігі тексеріледі. Жүргізушілердің денсаулық жағдайы да бақылауда ұсталады. «Туркестан Транспорт» ЖШС директорының орынбасары Абдибек Үкібаев жаңа автобустардың барлық қажетті техникалық тексеруден өткенін растады. «Біз жолаушыларға сапалы да қауіпсіз қызмет ұсынуды мақсат тұтамыз. Әрбір автобус маршрутқа шыққанға дейін күнделікті тексеруден өтеді, жүргізушілер де медициналық бақылаудан өтіп, содан кейін ғана рульге отырады», — деді ол.
Жылдың соңына дейін Шымкент автобус паркін тағы 192 Yutong маркалы автобуспен толықтыру жоспарланған. Олардың 64-і «Радуга-Транспорт» компаниясына, қалғандары «Түркістан транспорт компаниясына» беріледі. Қазір Шымкентте 83 бағытта 1150 автобус жұмыс істейді. Жаңарту аяқталғанда қалада жалпы саны 1390-нан астам заманауи автобус жолаушыларға қызмет етеді. Транспорт саласының талдаушысы Айгүл Нұрмағамбетова болашаққа оптимизммен қарайды: «Автопаркті жаңарту тек физикалық жайлылық емес, сонымен бірге жолаушылардың қауіпсіздігін, уақытты үнемдеуді және экологиялық жағдайды жақсартуды білдіреді. Жаңа автобустар пайдаланылатын отын мөлшерін азайтады, шығарынды газдар мөлшерін төмендетеді».
Шымкент тәжірибесі Қазақстанның басқа ірі қалалары үшін де үлгі бола алады. Елорда Астана мен Алматыда да автопарк жаңарту бағдарламалары жүзеге асырылып жатыр, бірақ Шымкенттің ерекшелігі — отандық өндіріске басымдық беруінде. Жаңа автобустардың елімізде жасалуы жергілікті өнеркәсіпті қолдап, жұмыс орындарын сақтауға үлес қосады. Қала тұрғыны, үш баланың анасы Гүлзира Асқарова жаңа автобустарға мәз: «Бұрын балаларыммен автобусқа мінгенде өте қиын болатын, баспалдаққа шығу да, коляска алып кіру де мүмкін болмайтын. Енді пандус бар, ішіндегі орындықтар таза, жылы — бұл бізге үлкен жеңілдік». Мұндай пікірлер жаңартудың жай ғана сандық емес, сапалық өзгеріс екенін дәлелдейді.
Шымкенттің автобус паркін жаңарту бағдарламасы — қаланың тұрақты дамуына деген жүйелі ұмтылыстың айқын көрінісі. Бұл бастама тек жолаушылар санын арттырып, кептелісті азайтуды ғана көздемейді. Ол — азаматтар үшін кең мағынасындағы тіршілік сапасын жақсартуға бағытталған. Жылдың соңына дейін жоспарланған жаңа автобустар маршруттарға шыққан кезде, Шымкент өзінің заманауи, инклюзивті және қауіпсіз қоғамдық көлік жүйесімен республиканың қалған қалаларына нақты үлгі болары сөзсіз.