Шымкентте үш Шахмат үйі бір мезгілде есігін ашты: қала тұрғындары үшін жаңа мүмкіндік

15 қазан 2026 жыл. Шымкент қаласында бір күні үш жаңа Шахмат үйі бір мезгілде өз есігін ашты. Абай паркі, Металлургтар паркі және 17-ші шағын ауданының аллеясында орналасқан бұл алаңдар бүгіннен бастап балалар мен ересектер үшін тегін қолжетімді болды. Ашылу рәсімінде шахмат турнирі өткізіліп, ағаш отырғызу экологиялық акциясы да ұйымдастырылды. Бұл оқиға Шымкент тарихындағы ерекше бет — қала спорт пен зияткерлік дамуға жаңаша көзқараспен қарайтынын тағы бір рет дәлелдеді.
Жобаның ауқымы мен маңыздылығы туралы айтар болсақ, ең үлкен павильон Абай паркінде орналасқан. Оның жалпы ауданы 223 шаршы метрді құрайды. Бұл кеңістікте тұрғындар шахмат ойнай алады, жаттығу өткізе алады және турнирлерге қатыса алады. Металлургтар паркіндегі павильон бір мезгілде 96 адамды сыйдыра алады, ал 17-ші шағын ауданындағы алаң 48 адамға арналған. Бір алаңда жазғы терраса да қарастырылған — демалыс пен шахматты ұштастырғысы келетіндер үшін бұл өте тиімді шешім. Барлық павильондарда арнайы шахмат үстелдері орнатылған, залдар заманауи техникалық жабдықтармен жарақтандырылған.
Жобаның бастамашысы — Тимур Турлов. Оның айтуынша, жобаның басты мақсаты — шахматқа деген қызығушылықты арттыру және сапалы сабақ өткізуге ыңғайлы жағдай жасау. «Шахмат — бұл жай ғана ойын емес, ол баланың логикалық ойлауын, стратегиялық пайымдауын дамытатын, шыдамдылық пен тәртіп тәрбиелейтін өнер. Біз осы Шахмат үйлерін тек спорт алаңы ретінде ғана емес, тұтас бір зияткерлік орта ретінде қарастырамыз», — деді ол ашылу рәсімінде. Турлов сонымен қатар болашақта осындай үйлердің санын одан әрі арттыруды жоспарлайтынын да жеткізді. Бұл мәлімдеме қала тұрғындары арасында үлкен қуанышпен қабылданды.
Ашылу күні алаңда шахмат тақтасы алдында спорт шебері кандидаты Айсана Ұлпан да ойнады. Жас шахматшы ірі жарыстарға дайындалып жатыр және жаңа алаңдардың шахматты қалада кеңінен насихаттауға ықпал ететініне сенімді. «Бұрын жаттығу орнын табу оңай болмайтын. Енді мынадай заманауи залдар ашылғанда, бала кезден шахматпен айналысатын жастардың саны бірнеше есе артады деп сенемін. Мен өзім осындай жерде жаттықсам, нәтижелерім де жақсаратын еді», — деп бөлісті Айсана. Оның сөздері стадиондағы жиналған жұртшылықтың жүрегін жылытты. 2021 жылғы әуесқой шахматшылар арасындағы әлем чемпионы Мұхтар Айнақұл да ашылу рәсіміне қатысты. Ол бұған дейін Көкшетауда ұқсас Шахмат үйлерінің ашылғанын, ал Шымкентте осы уақытқа дейін тек Орталық паркте ғана шахмат алаңының жұмыс жасағанын атап өтті. «Бүгінгі оқиға Шымкент үшін бетбұрысты сәт. Бұл қала шахматты насихаттауда республикада үлгі бола алады», — деді чемпион.
Шахматтың Қазақстандағы даму тарихына назар аударсақ, еліміз шахмат саласында соңғы жылдары айтарлықтай жетістіктерге жеткен. Отандық шахматшылар халықаралық турнирлерде өздерін жақсы жағынан таныта бастады. Алайда инфрақұрылым мәселесі барлық уақытта да өзекті болып қалған. Статистикаға сүйенсек, Қазақстанда тіркелген шахматшылар саны соңғы бес жылда 30 пайызға артқан. Оның ішінде жасөспірімдер мен балалардың үлесі ерекше жоғары. Дегенмен мамандар арнайы жабдықталған алаңдардың жетіспейтінін ұзақ уақыт бойы айтып келді. Осы олқылықтың орны Шымкентте бүгіннен бастап біршама толықты деуге болады. Мектептерде, жасөспірімдер клубтарында шахматпен айналысатын балалардың жаттығуға баруға нақты мүмкіндіктері пайда болды.
Қоғамдастықтың реакциясы да өте жылы болды. Ашылу рәсіміне жүздеген тұрғын жиналды — жас аналар балаларымен, зейнеткерлер, студенттер. Абай паркінің маңайында тұратын Серік Дүйсенбеков атты зейнеткер өз пікірін былайша білдірді: «Мен бүкіл өмірімде шахматты жақсы көрдім, бірақ ойнайтын орын таба алмай жүрдім. Енді таңертең паркке шығып, таза ауада шахмат ойнай аламын — бұл маған үлкен бақыт». Балалары бар ата-аналар да жобаны ризашылықпен қарсы алды. Аналардың бірі: «Бала бос уақытын телефонда өткізбей, миын дамытатын іспен шұғылданса — бұл барлық ата-ананың арманы. Осы алаңдар сол арманды жүзеге асыруға көмектеседі», — деді. Мұндай алаңдар жастардың шахматқа деген ынтасын арттырумен қатар, олардың сыртта уақыт өткізуіне, достарымен пікір алысуына да мүмкіндік береді.
Болашақ перспективалары мен күтілетін нәтижелер жөнінде де айтпай кетуге болмайды. Сарапшылардың болжамы бойынша, Шахмат үйлерінің ашылуы қала клубтары мен мектеп секцияларына жазылушылар санын едәуір арттырады. Бұған қоса, аймақтық және республикалық деңгейдегі турнирлер өткізу үшін де жаңа мүмкіндіктер пайда болды. Мұхтар Айнақұл жобаның Алматы мен Астанаға да үлгі бола алатынын атап өтті. Жоспарға сәйкес, Шымкентте жақын арада жас шахматшылар арасында ашық турнир өткізілмек. Тегін қолжетімділік факторы да аса маңызды — бұл кез келген отбасынан шыққан баланың шахматпен кедергісіз айналысуына жол ашады. Айта кету керек, мемлекет пен жеке сектордың бірлескен күш-жігері арқылы жасалған бұл жоба — азаматтық жауапкершіліктің, қоғамға инвестиция салудың нақты үлгісі. Шымкенттегі үш Шахмат үйінің ашылуы тек спорттық оқиға ғана емес, қаланың зияткерлік болашағына қосылған маңызды үлес болып тарихқа жазылды.