Шымкент делегациясы Женевада: тұрақты қалалар болашағын талқылады

Биыл 12–13 қазан күндері Швейцарияның Женева қаласында БҰҰ қалалар әкімдерінің алтыншы форумы өтті. «Тұрақты болашақ жолындағы қалалар» (Cities Delivering for a Sustainable Future) ұранымен өткізілген бұл халықаралық іс-шараға Қазақстан атынан Женевадағы БҰҰ бөлімшесіндегі Тұрақты өкіл Е.Қазыхан мен Шымкент қаласы әкімінің орынбасары А.Сәбитов қатысты. 15 қазан 2026 жылы Шымкент делегациясы сапарынан оралып, форумда алынған тәжірибе мен жаңа ынтымақтастық мүмкіндіктерін баяндады. Бұл сапар Қазақстанның ірі қалаларының халықаралық аренадағы белсенділігінің айқын дәлелі болып табылады.
БҰҰ қалалар әкімдерінің форумы 2019 жылдан бастап тұрақты өтіп келе жатқан беделді алаң болып саналады. Оны БҰҰ Еуропалық экономикалық комиссиясы бастамасымен, өзге де өңірлік комиссиялармен бірлесіп, Дүниежүзілік зияткерлік меншік ұйымы (WIPO), Global Cities Hub және халықаралық серіктес ұйымдардың қолдауымен өткізеді. Осы жолғы алтыншы форумға әлемнің түкпір-түкпірінен 80-ге жуық қала әкімі мен жергілікті басқару өкілдері жиналды. Мұндай масштабты іс-шара қала басшыларына тікелей тәжірибе алмасуға, ең озық шешімдерді таратуға және ортақ міндеттемелер қабылдауға бірегей мүмкіндік береді.
Форум аясында талқыланған мәселелер бүгінгі қала дамуының өзекті бағыттарын толық қамтыды. Қолжетімді баспанамен қамтамасыз ету, экологиялық таза көлік жүйесін дамыту, жол қозғалысы қауіпсіздігін арттыру, жасыл инфрақұрылымды кеңейту, табиғи және мәдени мұраны сақтау, сондай-ақ қалаларды басқару жүйесіне инновациялық шешімдерді енгізу — осылардың барлығы бүгінгі мегаполистердің алдында тұрған жаһандық сын-қатерлер болып табылады. Статистика бойынша, қазіргі таңда Жер бетіндегі халықтың 56 пайызы қалаларда тұрайды, ал 2050 жылға қарай бұл көрсеткіш 68 пайызға жетеді деп болжануда. Бұл деректер қалалық басқаруды жетілдіру мен тұрақты даму мақсаттарын жергілікті деңгейде іске асырудың маңыздылығын айқын көрсетеді.
Шымкент делегациясының форумға қатысуы кездейсоқ емес. Оңтүстік Қазақстанның орталығы саналатын Шымкент 2018 жылы республикалық маңызы бар қала мәртебесін алған сәттен бастап қарқынды даму жолына түсті. Бүгінде халқы 1,2 миллионнан асқан Шымкент — елімізде Алматы мен Астанадан кейінгі үшінші ірі мегаполис. Соңғы жылдары қалада «жасыл» белдеулерді кеңейту, жаңа автобус бағыттарын іске қосу, тарихи ескерткіштерді қалпына келтіру, халыққа цифрлық қызметтер ұсыну бойынша бірқатар жобалар іске асырылды. Дегенмен сарапшылар тұрғын үй мәселесі, қоғамдық көлік жүйесін жаңғырту және экология саласында одан да кешенді шаралар қажет екенін атап өтеді. «Женева форумы — бұл Шымкент сияқты өсіп жатқан қалалар үшін ерекше мектеп. Мұнда алынған тәжірибені нақты жобаларға айналдыру — біздің міндетіміз», — деді форум аясында берген сұхбатында А.Сәбитов.
Сапардың ерекше бір беті — Женевадағы БҰҰ бөлімшесіне берілген символдық сыйлық болды. Шымкент делегациясы ұйымға 5 мың түп қызғалдақ пиязшығын сыйға тартты. Іс-шара Ұлттар сарайының «Қазақстан» залында салтанатты түрде өтті. Қызғалдақ — қазақ жерінің мәдени рәмізі ғана емес, сонымен бірге бейбітшілік пен достықтың ғасырлар бойы келе жатқан белгісі. Осынау жомарт ым-ишара дипломатиялық қатынасты нығайта отырып, Қазақстанның халықаралық ұйымдармен ынтымақтастығын ілгерілетудегі дайындығын да паш етті. Сол күні зал маңындағы жаңа орынға орнатылған ұлы ақын, ойшыл Абай Құнанбайұлының бюсті де таныстырылды. Бұл Абайдың мұрасын жалпыадамзаттық деңгейде насихаттау мен қазақ мәдениетін дүниеге танытудың тағы бір ізгі қадамы болды.
Сарапшылар Қазақстанның осындай форумдарға белсенді қатысуы елдің халықаралық имиджін нығайтатынын ерекше атап өтеді. Урбанист-сарапшы Бақыт Ержановтың пікірінше, «Женева сияқты беделді алаңдарда болу отандық қалаларға тек тәжірибе алуға ғана емес, сонымен бірге өз табысты үлгілерімізді де ұсынуға мүмкіндік береді. Шымкенттің даму қарқыны — бұл мақтануға лайық нәтиже». Қазақстан 2030 және 2050 жылдарға арналған даму стратегиялары аясында БҰҰ-ның Тұрақты даму мақсаттарын жергілікті деңгейде іске асыруды маңызды басымдық ретінде белгіледі. Форумда алынған серіктестік тәжірибесі осы мақсаттарға жету жолында нақты практикалық нәтиже беруі мүмкін.
Форумнан оралған делегация алдағы уақытта Шымкенттің қала даму жоспарына жаңа бағыттар енгізу туралы ниетін білдірді. Жасыл аймақтарды кеңейту, баламалы энергия көздерін пайдалану, зияткерлі трафикті басқару жүйесін дамыту — осы міндеттер бойынша нақты ұсыныстар жасалмақ. Бұған қоса, Женевада орнатылған халықаралық байланыстар Шымкентке болашақта жаңа инвестициялық және технологиялық серіктестерді тартуда маңызды роль атқаруы ықтимал. Жалпы алғанда, Шымкент делегациясының осы сапары — тек бір форумға қатысу ғана емес, бұл Қазақстанның ірі қалаларының ғаламдық дамудың мегатрендтерімен біріге жүру бағытындағы нақты және мақсатты қадамы. Тұрақты болашақ жолындағы бірлескен жұмыс жалғаса бермек.